İran Prezidenti Məsud Pezeşkian sentyabrın 23-də Nyu-Yorkda keçirilən BMT Baş Assambleyasının sessiyasında ABŞ Prezidenti Donald Trampın bəyanatlarını tənqid edib. Tehran və Vaşinqton aylar sonra ilk dəfə dolayı danışıqlar aparsalar da, müharibənin başa çatdırılmasına dair fikir ayrılıqları qalır.
ABŞ-İran müharibəsi fonunda husilərin Qırmızı dənizlə Ədən körfəzini birləşdirən Bab-əl-Məndəb boğazındakı fəaliyyəti təkcə silahlı qarşıdurma ilə məhdudlaşmır.
İran parlamentinin spikeri Məhəmməd Baqir Qalibaf bildirib ki, ABŞ “gec olmadan” İranla müharibədə “oyun qaydalarının” dəyişdiyini qəbul etməlidir. Onun açıqlaması Vaşinqtonun Körfəzdə bir neçə İran tankerinə zərbə endirməsindən bir gün sonraya təsadüf edib.
“Tasnim” xəbər agentliyinin məlumatına görə, ABŞ qüvvələri Körfəzdə, İranın əsas neft ixrac mərkəzi olan Xarq adası yaxınlığında İran tankerini hədəfə alıb.
Üç yüksəkvəzifəli iranlı mənbənin sözlərinə görə, ABŞ-nin neft blokadası və sanksiyalar vasitəsilə İran iqtisadiyyatına təzyiq göstərmək səyləri Tehran üçün getdikcə daha çətin vəziyyət yaradır. Vaşinqton gələcək danışıqlarda güzəştlər əldə etmək məqsədilə təzyiqləri artırır.
İran Səhiyyə Nazirliyi bildirib ki, avqustun 30-dan sentyabrın 2-dək ABŞ-nin həyata keçirdiyi hava zərbələri nəticəsində azı 18 nəfər ölüb, 142 nəfər yaralanıb.
ABŞ gecə saatlarında Hörmüz boğazı yaxınlığında İran ərazisinə zərbələr endirib. İran dövlət mediası Bəndər Abbas və Qeşm adası da daxil olmaqla bir neçə ərazidə partlayışların baş verdiyini bildirib.
Günə AnewZ-un səhər xülasəsi ilə məlumatlı başlayın. Avqustun 28-i üçün hazırladığımız icmalda gündəmin əsas xəbərləri və diqqətçəkən son hadisələr yer alır.
ABŞ-nin dövlət katibi Marko Rubio müttəfiq ölkələrin Xarici İşlər nazirlərinə bildirib ki, Vaşinqton “hələlik” İrana qarşı sanksiyalara və digər təzyiq tədbirlərinə üstünlük verəcək. İran və Oman Hörmüz boğazı üzərindən müvəqqəti dəniz marşrutunun yaradılması ilə bağlı danışıqları bərpa edib.
İran ABŞ-nin yeni sanksiyalar elan etmək planını pisləyib. Bu addım İslam Respublikasının iqtisadiyyatına əlavə təzyiq göstərə və onun əsas ticarət tərəfdaşlarına, o cümlədən Çinə təsir edə bilər.
İran bildirib ki, mart müharibəsi zamanı təyyarələri vurulan və Qətərdə saxlanıldığı güman edilən üç Hərbi Hava Qüvvələri pilotunun taleyini aydınlaşdırmaq üçün bütün diplomatik və hüquqi vasitələrdən istifadə edəcək.
İran Xarici İşlər nazirinin müavini Kazem Qəribabadi ABŞ Prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazını ABŞ ərazisinin bir hissəsinə çevirməklə bağlı təhdidlərini ələ salaraq bildirib ki, bu dəniz keçidini “tvitlə ələ keçirmək olmaz”.
İranın "Bəsic" yarımhərbi birliyinin rəhbəri Hörmüz boğazının "İranın nəzarəti və idarəçiliyi altında" olduğunu bəyan edib. Bu barədə "Fars" xəbər agentliyi məlumat yayıb.
İranın Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi Hörmüz boğazında yeni gəmiçilik marşrutu üzrə razılaşmanın “çox yaxın” olduğunu bildirib. O deyib ki, boğazın açılması digər şərtlərlə yanaşı, ABŞ-nin İrana kompensasiya ödəməsindən asılıdır.
ABŞ rəsmisinin sözlərinə görə, İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı razılaşmanın tezliklə əldə olunacağı gözlənilir. Razılaşma boğazda kommersiya gəmiçiliyinin bərpasını və ABŞ-nin İran limanlarına tətbiq etdiyi dəniz blokadasının aradan qaldırılmasını nəzərdə tutur.
Gəmiçilik məlumatlarına əsasən, bölgənin iki əsas dəniz keçidi olan Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarından keçən gəmi hərəkəti əvvəlki günlə müqayisədə xeyli azalıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp avqustun 4-də İranla bütün gün danışıqlar aparıldığını bildirib. O, danışıqları müsbət qiymətləndirməklə yanaşı, razılaşma əldə olunmasa, İranı çox sərt zərbə endirməklə bağlı hədələyib.
İran rəsmisi Möhsün Rezayi bildirib ki, Xəzər dənizində İran yük gəmisinə edilən hücumdan sonra Tehran Ukraynaya zərbə endirməyi planlaşdırırdı. Lakin Kiyevin hücumun təsadüfi olduğunu bəyan etməsindən sonra İran bu qərardan vaz keçib.
İran XİN sözçüsü İsmayıl Bəqayi Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı Vaşinqtonla birbaşa danışıqlar aparılmadığını bəyan edib. Tehranın bu təkzibi danışıqların bu gün başlayacağını deyən ABŞ Prezidenti Trampın açıqlaması ilə ziddiyyət təşkil edir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İranın nüvə ambisiyalarına son qoyulması və Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı qısa zamanda razılaşma əldə edilərsə, İrana yeni hücum həyata keçirməyəcək.
Yəmənin bir hissəsinə nəzarət edən husilər Bab əl-Məndəbdən keçən kommersiya gəmilərindən ödəniş alınacağına dair xəbərləri təkzib edib. Hərəkatın dənizçilik üzrə koordinasiya qurumu avqustun 1-də bildirib ki, belə qərar qəbul olunmayıb və boğazdan keçid ödənişsizdir.
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf Qeşm adasında yaşayış evinə endirilən və bir ailənin üç üzvünün ölümünə səbəb olan zərbəyə görə ABŞ-nin bunun əvəzini ödəyəcəyini bildirib.
ABŞ və İran arasında kövrək diplomatik fasilə sürətlə tükənir. Yenidən başlayan hərbi qarşıdurmalar və gəmiçilik sahəsində hücumlar iyun razılaşmasının məhdudiyyətlərini ortaya qoyur və uzunmüddətli danışıqların perspektivləri ilə bağlı yeni suallar yaradır.
Günə “AnewZ”un səhər xülasəsi ilə məlumatlı başlayın. İyulun 28-i üçün hazırladığımız icmalda gündəmin əsas xəbərləri və diqqətçəkən son hadisələr yer alır.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
