Eksklüziv | Əl-Übeyd mühasirədə: Dron hücumları və yayılan xəstəliklər

Sudanın Əl-Übeyd şəhərində humanitar böhran dərinləşir: Dron hücumları və mühasirə həyatı iflic edib.

Sudanın Əl-Übeyd şəhərində humanitar böhran dərinləşir: Dron hücumları və mühasirə həyatı iflic edib

Sudanın Şimali Kordofan ştatının mərkəzi Əl-Übeyd şəhərinin sakinləri artıq bir aydır ki, intensiv dron hücumları, demək olar ki, tam mühasirə şəraiti və ölkənin digər bölgələrində 120 nəfərin ölümünə səbəb olmuş yoluxucu xəstəliyin yayılması fonunda ağır humanitar böhranla üz-üzə qalıblar.

Adının açıqlanmasını istəməyən humanitar yardım əməkdaşı "AnewZ"a bildirib ki, iyun ayı ərzində yanacaq anbarları, elektrik stansiyası və dövlət binalarını hədəf alan dron hücumları gecə-gündüz fasiləsiz davam edib. Bu zərbələr şəhərin əsas infrastrukturuna ciddi ziyan vuraraq onsuz da ağır olan humanitar vəziyyəti daha da pisləşdirib.

Onun sözlərinə görə, şəhərdə 16-dan çox yanacaqdoldurma məntəqəsi sıradan çıxarılıb. Nəticədə su nasosları və çörək sexlərinin fəaliyyətini təmin edən elektrik enerjisinin verilişində ciddi fasilələr yaranıb.

Əl-Übeyd cənub, qərb və şimal istiqamətlərindən mühasirəyə alınıb. Yalnız şərq istiqamətindəki tək bir yol açıq qalıb ki, həmin yolla hərəkət edən yük avtomobilləri və yanacaq sisternləri də dron zərbələri təhlükəsi ilə üz-üzədir.

Yaxınlıqdakı Bara şəhərində Sudan ordusu ilə hərbiləşdirilmiş Çevik Dəstək Qüvvələri (RSF) arasında döyüşlərin aylardır davam etməsi daha çox sakinin Əl-Übeydə pənah gətirməsinə səbəb olub.

Yardım əməkdaşı qeyd edib ki, hücumlar birbaşa mülki əhalini hədəf almasa da, zərbə endirilən obyektlərin yaxınlığındakı sakinlərin həlak olması və yaralanması halları qaçılmaz olur. Ziyan dəyən obyektlər arasında şagirdlərin xəsarət aldığı bir məktəb də var.

Onun sözlərinə görə, hücumlar səbəbindən məktəblərin fəaliyyəti dəfələrlə dayandırılıb. Bu isə uşaqların təhsildən uzaq qalmasına, bəzi hallarda isə silahlı qruplaşmaların təsiri altına düşməsinə gətirib çıxarıb.

Su, çörək və yanacaq ehtiyatları tükənir

 

"İnsanlar su qıtlığından əziyyət çəkirlər", – deyə o bildirib və şəhərin əsas su sistemlərinin yanacaqla işlədiyini izah edib.

O əlavə edib ki, yaranmış vəziyyət çörək sexlərinə də təsirsiz ötüşməyib. Həmçinin bildirib ki, bazarlarda ərzaq məhsulları tapılsa da, qiymətlər əksər sakinlərin, xüsusən də didərgin düşmüş ailələrin büdcəsinə uyğun deyil.

Yardım işçisinin sözlərinə görə, maddi vəziyyəti yaxşı olanların böyük əksəriyyəti artıq şəhəri tərk edib.

Didərginlərin sığınacaqla təminatı 

Humanitar yardım əməkdaşı bildirib ki, Əl-Übeyd şəhəri Cənubi Kordofan, eləcə də Darfurun Əl-Faşir və Nyala şəhərlərindən qaçan təxminən 100 min məcburi köçkün üçün əsas sığınacaq məntəqəsinə çevrilib.

Onun sözlərinə görə, didərginlərin böyük hissəsi Əl-Rai, Dankat, Sənaat və Ateqana düşərgələrində yerləşdirilib. Digərləri isə qohumlarının evlərinə sığınıb. Bu isə onsuz da məhdud imkanlarla yaşayan ev sahibi ailələrin yükünü daha da artırır.

 

Humanitar yardım əməkdaşı bildirib ki, bəzi ailələr günlərlə ac-susuz qaldıqdan sonra Əl-Übeydə çata biliblər. Onun sözlərinə görə, bəziləri həddindən artıq halsız olduqları və ya təhlükədən xilas olmağa çalışdıqları üçün yolda həyatını itirən yaxınlarını dəfn etməyə belə imkan tapmayıblar. Bir çox ailə isə qaçış zamanı qarətə məruz qalıb.

O, qaçış zamanı qadınlara qarşı cinsi zorakılıq hallarının qeydə alındığını bildirib. Lakin cəmiyyətdəki qınaq və utanc hissi səbəbindən bu hadisələrin əksəriyyəti rəsmi şəkildə qeydə alınmır.

Əməkdaşın sözlərinə görə, şəhərə gələn insanların böyük əksəriyyəti ağır psixoloji travma yaşayır. Buna görə də onların təkcə ərzaq və digər humanitar yardıma deyil, eyni zamanda təcili psixoloji dəstəyə də ciddi ehtiyacı var.

Bildirilir ki, BMT-nin humanitar məsələlər üzrə koordinatoru ötən həftə düşərgələrə baş çəkib. O, su qıtlığını və məcburi köçkün ailələrin üzləşdiyi ağır yaşayış şəraitini öz gözləri ilə görüb.

Sudan üçün tanış olan xəstəlik

 

Onun bu açıqlamaları Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Sudanın son üç ildə üçüncü vəba dalğası ilə üz-üzə qaldığını təsdiqlədiyi bir vaxta təsadüf edir. BMT agentliyinin məlumatına görə, bu həftə Qərbi Kordofanda elan edilən epidemiya may ayından bəri 120 nəfərin ölümünə səbəb olub, 1102 nəfəri isə yoluxdurub.

Xəstəlik artıq Əl-Übeyd şəhərinin yerləşdiyi Şimali Kordofana da yayılıb. Həmin bölgədə 300-ə yaxın şübhəli yoluxma halı və 3 ölüm faktı qeydə alınıb.

ÜST-ün Sudandakı nümayəndəsi doktor Şible Sahbani bildirib ki, əvvəllər vəba ölkədə tsiklik olaraq təxminən hər üç ildən bir yayılırdı. Lakin münaqişə, humanitar yardımlara çıxışın məhdudlaşması və təchizat qıtlığı səbəbindən indi epidemiyalar demək olar ki, fasiləsiz xarakter alıb.

Hökumətin məlumatına görə, 2024-cü ilin iyulundan bu ilin mart ayınadək davam edən əvvəlki dalğa zamanı 124 400-dən çox insan xəstəliyə yoluxub, 3500 nəfər isə həyatını itirib. Doktor Ş.Sahbani qeyd edib ki, hazırda Sudanın səhiyyə müəssisələrinin 40 faizi tamamilə sıradan çıxıb, qalanların böyük əksəriyyəti isə yalnız qismən fəaliyyət göstərir.

Yardım işçisi çatdırılma həyata keçirən yük maşınlarının tez-tez hədəfə alınması səbəbindən yeni tibbi ləvazimatların Əl-Übeydə çatdırılmasında ciddi çətinliklər yaşandığını bildirib. O xəbərdarlıq edib ki, su və dərman qıtlığı su ilə keçən xəstəliklərin, o cümlədən malyariyanın kəskin artdığı yağışlar mövsümünün başlaması ilə daha da pisləşə bilər.

Epidemiyanın statistikası

Yardım işçisi cümə axşamı Şimali Kordofan Səhiyyə Nazirliyindən əldə etdiyi rəqəmlərə istinadən bildirib ki, ştat üzrə 927 şübhəli vəba halı qeydə alınıb. Onlardan 648-i təsdiq olunub. Təsdiqlənmiş xəstələrdən 40 nəfər həyatını itirib, 23 nəfərin müalicəsi isə davam edir.

Mübarizə tədbirlərindəki ciddi boşluq

Yardım işçisinin sözlərinə görə, "Sərhədsiz Həkimlər", "Care International", "Save the Children" və Sudan Qızıl Aypara Cəmiyyəti də daxil olmaqla, bir neçə humanitar təşkilat zərərçəkmiş ərazilərə yük maşınları ilə xlorlu su daşıyır. Yaxın həftələrdə daha bir təşkilatın analoji yardımlara başlayacağı gözlənilir.

Rəsmilər həmçinin gigiyena və maarifləndirmə kampaniyaları həyata keçirib, gigiyenik ləvazimatlar paylayıb və şəhərdəki su mənbələrini xlorlayıb. Hökumət isə xəstəliyi təsdiqlənən şəxslərin müalicəsi üçün xüsusi izolyasiya mərkəzi yaradıb.

 

Bununla belə, əməkdaş qeyd edib ki, xəstəliyin yayılması qismən də maarifləndirmənin zəif olmasından, xüsusən də məcburi köçkün düşərgələrində açıq ərazilərdə təbii ehtiyacların ödənilməsi hallarından qaynaqlanır. Yardım işçisi indiyədək görülən tədbirlərin mövcud tələbatı qarşılamadığını bildirib. "Ortadakı boşluq həddindən artıq böyükdür", – deyə o bildirib və nə hökumətin, nə də beynəlxalq təşkilatların bu ehtiyacı qarşılamaq iqtidarında olmadığını əlavə edib.

Onun sözlərinə görə, əhalinin Qərbi Kordofan, Şimali Kordofan, Ağ Nil və Cənubi Kordofan bölgələri arasında fasiləsiz yerdəyişməsi bir çox yoluxma hallarının qeydiyyata alınmamasına səbəb olur. Vəziyyətin "son dərəcə ciddi" olduğunu vurğulayan humanitar işçi həm yardım təşkilatlarını, həm də hökuməti prosesə daha fəal müdaxilə etməyə çağırıb.

Gələcək qorxusu

BMT Çevik Dəstək Qüvvələrinin Əl-Übeyd şəhərinə quru hücumuna hazırlaşacağı barədə xəbərdarlıq edib. Təşkilat vurğulayıb ki, elektrik stansiyalarına endirilən dron zərbələri onsuz da içməli su təchizatını sıradan çıxarıb və bu, Əl-Faşirdə kütləvi mülki itkilərlə nəticələnən ssenarinin burada da təkrarlanacağı xofunu yaradır.

Humanitar işçi əsas narahatlığın dron zərbələrinin yenidən başlaması olduğunu bildirib. Qeyd edib ki, döyüşlərin Darfur istiqamətinə keçməsi fonunda iyul ayında hücumlar qismən səngiyib. Lakin o, bu sakitliyin müvəqqəti xarakter daşıya biləcəyindən ehtiyat edir.

Əməkdaş beynəlxalq ictimaiyyəti mülki infrastrukturun hədəfə alınmasının dayandırılması və hərtərəfli sülh sazişinin əldə olunması üçün münaqişə tərəflərinə təzyiq göstərməyə çağırıb. O bildirib ki, problemin təcili həlli gələcək nəsillər üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.

Teqlər

Sudan qıtlıq qida çatışmazlığı Əl-Übeyd dron xəstəlik mühasirə