Fransanın dənizaşırı əraziləri ilə bağlı mübahisə dərinləşir

Fransanın dənizaşırı əraziləri ilə bağlı diplomatik gərginlik artır. Karib hövzəsi və Sakit okean regionundakı müstəqillik tərəfdarı qruplar fransalı deputatların Azərbaycanın Fransanın daxili işlərinə müdaxilə etməsi barədə iddialarını rədd ediblər.

ONE St. Martin (ONESXM) Assosiasiyası da daxil olmaqla bir sıra təşkilatlar Bakı Təşəbbüs Qrupunun (BTQ) fəaliyyətini müdafiə edib. Onların fikrincə, dekolonizasiya və öz müqəddəratını təyinetmə məsələləri Fransanın daxili siyasəti deyil, beynəlxalq hüquq çərçivəsində həll olunmalı məsələlərdir.

Bakı Təşəbbüs Qrupu 2023-cü ildə Azərbaycanda yaradılıb. Təşkilat Fransa idarəsində olan ərazilərin dekolonizasiyasını və həmin ərazilərdə yaşayan xalqların öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu müdafiə edir. Bakı Təşəbbüs Qrupu müstəqillik tərəfdarı qruplarla əməkdaşlıq edir və onların mövqelərini beynəlxalq platformalarda təqdim edir.

Makrona və BMT-yə müraciətlər

Qvadelupada fəaliyyət göstərən “MIR Guadeloupe” təşkilatının prezidenti, Beynəlxalq Dekolonizasiya Cəbhəsinin katibi Joze Jan-Pyer Fransa Prezidenti Emmanuel Makrona, deputat Nikolas Metzdorfa və BMT-nin Dekolonizasiya üzrə Xüsusi Komitəsinə (C-24) məktublar göndərib.

Jan-Pyer bildirib ki, dekolonizasiyaya beynəlxalq dəstəyi xarici müdaxilə kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Onun sözlərinə görə Fransanın dənizaşırı ərazilərinin statusu beynəlxalq səviyyədə müzakirə oluna biləcək məsələdir.

O qeyd edib ki, Yeni Kaledoniya və Fransa Polineziyası hələ də BMT-nin özünü idarə etməyən ərazilər siyahısındadır. Buna görə də onların gələcək siyasi statusu yalnız Fransanın daxili məsələsi deyil, beynəlxalq gündəmin bir hissəsidir.

Fəallar Fransanın mövqeyini tənqid edir

Jan-Pyer Fransanın Qvadelupa, Martinika, Fransa Qvianası və Reyunyonun könüllü şəkildə Fransaya qoşulması ilə bağlı mövqeyini də tənqid edib.

Onun sözlərinə görə 1946-cı ildə qəbul edilən departamentləşmə qanunu həmin ərazilərdə referendum və ya birbaşa səsvermə keçirilmədən Fransa parlamenti tərəfindən təsdiqlənib.

O bildirib ki, 1947-ci ildə bu ərazilərin BMT-nin dekolonizasiya siyahısından çıxarılması xalqın iradəsini deyil, Fransanın birtərəfli qərarını əks etdirib.

Fəallar həmçinin iqtisadi bərabərsizliklərə və xlordekon pestisidi ilə bağlı uzunmüddətli çirklənmə probleminə diqqət çəkiblər. Onların iddiasına görə, bu problem Fransa Antil adalarında yaşayan yetkinlərin 80 faizindən çoxuna təsir edir.

BMT missiyalarına çağırış

Təşkilatlar Yeni Kaledoniya və Fransa Polineziyasına BMT-nin faktaraşdırıcı missiyalarının göndərilməsini, dənizaşırı ərazilərin xalqlarının beynəlxalq hüquq çərçivəsində tanınmasını və Qvadelupa, Martinika, Fransa Qvianası və Reyunyonda müstəqillik referendumlarının keçirilməsini tələb edirlər.

Jan-Pyer Makrona ünvanladığı məktubda Fransanı öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu tanımağa və BMT-nin nəzarəti altında dekolonizasiya proseslərini dəstəkləməyə çağırıb.

ONESXM beynəlxalq araşdırmaları dəstəkləyir

ONE St. Martin Assosiasiyası dekolonizasiyaya beynəlxalq dəstəyin Fransanın daxili işlərinə müdaxilə olması fikrini rədd edib.

Təşkilat BMT Nizamnaməsinə və 1960-cı il “Müstəmləkə ölkələrinə və xalqlarına müstəqillik verilməsi haqqında Bəyannamə”yə istinad edərək, öz müqəddəratını təyinetmə hüququnun beynəlxalq hüquqla qorunduğunu bildirib.

Assosiasiya qeyd edib ki, Fransaya konstitusion inteqrasiya müstəmləkəçiliyin başa çatdığını göstərmir və siyasi, iqtisadi və sosial bərabərliyə zəmanət vermir.

ONESXM Sent-Martində müstəqillik referendumu keçirilməsi çağırışı ilə çıxış edib və bildirib: “Dekolonizasiya Fransanın daxili məsələsi deyil, tamamlanmamış beynəlxalq məsuliyyətdir”.

Teqlər

Bakı Təşəbbüs Qrupu Fransa Azərbaycan dekolonizasiya Emmanuel Makrona referendum səsvermə MIR Guadeloupe