ABŞ və İran Hörmüz danışıqlarında razılaşa bilmir

İran və ABŞ Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı danışıqlar barədə ziddiyyətli açıqlamalar verirlər. ABŞ Prezidenti Donald Tramp danışıqların davam etdiyini bildirsə də, Tehran prosesin dayandığını deyir.

Diplomatik səylər davam edir

Bu arada, vaxt daralır. Qərblə müttəfiq olan Şahı devirən 1979-cu il İslam İnqilabından sonra rəqibə çevrilmiş keçmiş müttəfiqlərin 60 günlük atəşkəs anlaşmasının (memorandumunun) müddətinin bitməsinə iki həftədən az vaxt qalıb.

İran və ABŞ prezidentləri tərəfindən iyunun 17-də imzalanmış 14 bəndlik memorandum Pakistanın vasitəçiliyi ilə hazırlanıb və davamlı sülh üçün təməl rolunu oynamalı idi. Lakin irəliləyiş, xüsusilə də Hörmüz boğazının yenidən açılmasına aid olan 5-ci bəndin fərqli şərhləri səbəbindən ləngiyib.

İran ABŞ ilə birbaşa danışıqlar aparıldığını inkar etsə də, pakistanlı vasitəçilərlə əlaqələri davam etdirib. Tehran, həmçinin strateji su yolunda gəmi hərəkəti ilə bağlı Omanla diplomatik təmasları saxlayıb.

İranın Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi avqustun 3-də Pakistan və Omandan olan həmkarları ilə ayrı-ayrılıqda telefonla danışıb. Tərəflər regional gərginliyin azaldılmasını, dayandırılmış danışıqların mümkün bərpasını və Hörmüz boğazının yenidən açılmasını müzakirə ediblər.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına istinad edən rəsmi mənbələr bildiriblər ki, İran, Pakistan və Omanın Xarici İşlər nazirləri regiondakı son hadisələri və davam edən diplomatik səyləri nəzərdən keçiriblər.

İranın xəbər agentliyi IRNA-nın məlumatına görə, Abbas Əraqçi və Pakistanın Xarici İşlər naziri Məhəmməd İshaq Dar regionda davamlı sülhün və sabitliyin təmin olunması üçün sıx əməkdaşlığın və məsləhətləşmələrin davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar.

IRNA, həmçinin Əraqçi ilə Omanın xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidinin regiondakı son hadisələri müzakirə etdiyini və fikir mübadiləsi apardığını bildirib.

Atəşkəs memorandumunun müddəti başa çatır

Pakistan Tehranla Vaşinqton arasında əsas vasitəçidir. Fevralda İsrail və ABŞ-nin İrana qarşı başlatdığı və 40 gün davam edən müharibədən əvvəl tərəflər arasında əsas əlaqə kanalı Oman idi.

Tehranla Vaşinqtonun Hörmüz boğazının yenidən açılmasına dair beşinci bəndin icrası ilə bağlı fikir ayrılığı daimi sülh sazişinin əldə olunmasına mane olub.

Danışıqlardakı çıxılmaz vəziyyət hərbi gərginliyi artırıb. İranla ABŞ arasında qarşılıqlı zərbələr təkrarlanıb, ABŞ-nin regiondakı bazaları və maraqları hədəfə alınıb.

Yerli media Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinə istinadən bildirib ki, Məhəmməd İshaq Dar Abbas Əraqçini ilk fürsətdə İslamabada səfər etməyə dəvət edib.

Digər media qurumlarının məlumatına görə, Pakistan Milli Assambleyasının sədri Ayaz Sadiq də İran parlamentinin sədri və ABŞ ilə danışıqlarda baş nümayəndə Məhəmməd Bağır Qalibafı Pakistana səfərə çağırıb.

Tehran nümayəndələrinin ABŞ ilə dayanmış danışıqların bərpasını müzakirə etmək üçün Pakistana gedib-getməyəcəyini hələ açıqlamayıb. Mümkün səfərin vaxtı barədə də məlumat verilməyib. Qeyd edək ki, atəşkəs memorandumunun müddətinin bitməsinə az vaxt qalır.

Teqlər

ABŞ İran Hörmüz boğazı Abbas Əraqçi Məhəmməd İshaq Dar İslamabad Pakistan İran–ABŞ gərginliyi