Livan Yaxın Şərqdə ilk dəfə olaraq ölüm hökmünü ləğv edib

Livan ölüm hökmünü rəsmən ləğv edən ilk Yaxın Şərq ölkəsi olub. Bu qərar edam cəzası ilə bağlı illərdir davam edən müzakirələrdən sonra regionun insan hüquqları mühitində əhəmiyyətli dəyişiklik hesab olunur.

Parlament ölüm hökmünün ömürlük həbslə əvəz edilməsinə səs verib. Bununla da edamların icrasındakı faktiki iyirmi illik fasilə daimi qanuna çevrilib.

Livan 2004-cü ildən bəri edam cəzasını icra etməsə də, məhkəmələr ölüm hökmləri çıxarmağa davam edirdi və onlarla məhbus edamını gözləyirdi. Yeni qanunvericilik bu sistemə son qoyur və ölüm cəzasını ölkənin hüquqi bazasından çıxarır. Əvvəllər ölüm cəzası qətl və dövlətə xəyanət kimi cinayətlərə görə tətbiq edilirdi.

Bu addım beynəlxalq insan hüquqları təşkilatları və Avropa rəsmiləri tərəfindən müsbət qarşılanıb. Onlar bunu təkcə Livan deyil, bütövlükdə region üçün mühüm hadisə adlandırıblar. Avropa İttifaqı digər ölkələr üçün nümunə yaratdığına görə Beyrutu təqdir edib.

Qanunvericilik Livanın vətəndaş cəmiyyəti qrupları, hüquqşünaslar və insan hüquqları müdafiəçilərinin illərlə davam edən çağırışlarından sonra qəbul edilib. Bu təşəbbüsü dəstəkləyənlər bildirirdilər ki, rəsmi ləğv olunmadan moratoriumun saxlanılması gələcək hökumətlərə edamları bərpa etmək imkanı verirdi. Yeni qanun isə bu ehtimalı tamamilə aradan qaldırır.

Qərar daha geniş regional kontekst baxımından xüsusilə diqqətçəkəndir. Yaxın Şərqdəki bir çox ölkə ölüm hökmünü qoruyub saxlayır və qətl, eləcə də terrorizmdən tutmuş narkotiklə əlaqəli cinayətlərə qədər bir çox hallarda bu cəzanı aktiv şəkildə tətbiq edir. İnsan hüquqları ilə bağlı son hesabatlarda region boyu yüzlərlə edam faktı qeydə alınıb, bəzi ölkələrdə isə son illərdə ölüm hökmünün tətbiqi artıb.

Yeni sistemə əsasən, əvvəllər ölüm cəzasına məhkum edilmiş şəxslər ömürlük həbs cəzası çəkəcəklər. İslahat həm də o deməkdir ki, gələcəkdə məhkəmələr əvvəllər ölüm hökmü nəzərdə tutulan cinayətlərə görə belə bir cəza verə bilməyəcək.

Səsvermə livanlı qanunvericilərin ölkənin həbsxana sistemindəki həddindən artıq sıxlığı aradan qaldırmağa yönəlmiş daha geniş amnistiya təklifini müzakirə etdiyi vaxta təsadüf edir. Lakin bu müzakirə ölüm hökmünün ləğvindən ayrı aparılır.

İslahat tərəfdarları üçün səsvermənin əhəmiyyəti daxili siyasət çərçivəsindən kənara çıxır. Ölüm hökmünün ləğvi şübhəliləri edam edilə biləcəkləri ölkələrə ekstradisiya etməkdən imtina edən dövlətlərlə hüquqi əməkdaşlığı inkişaf etdirə, həmçinin Livanın beynəlxalq insan hüquqları qurumları arasındakı mövqeyini gücləndirə bilər.

Kopyalandı