Tayvan Çini hərbi dəniz təlimi vasitəsilə nəzarəti ələ almağa çalışmaqda ittiham edib

Tayvan Çin və İndoneziyanın şərq sularında planlaşdırdığı birgə dəniz təlimini tənqid edib. Rəsmilər bunu Pekinin ada ətrafındakı ərazilərə iddialarını gücləndirmək üçün siyasi məqsədli addım adlandırıblar.

Mübahisəyə səbəb Çinin bu ayın sonunda Tayvanın şərq sularında İndoneziya hərbi gəmisi ilə naviqasiya təlimi keçirəcəyi barədə açıqlamasıdır.

Çin bu fəaliyyəti adi dəniz təlimi kimi qiymətləndirsə də, Tayvan rəsmiləri bunu Pekinin ada ətrafındakı mövcudluğunu genişləndirmək və yaxınlıqdakı sulara kimin nəzarət etdiyinə dair beynəlxalq təsəvvürləri dəyişdirmək səylərinin bir hissəsi hesab edirlər.

Planlaşdırılan təlim Tayvan boğazında gərginliyin artdığı və Çinin Tayvanın şərq sahili yaxınlığında bir sıra dəniz əməliyyatları keçirdiyi bir vaxta təsadüf edir. Son aylarda Pekin bu ərazidə fəaliyyətini artırıb. Taypey bildirir ki, sahil mühafizəsinin patrul xidmətləri Çinin təsirini Tayvan boğazından kənara yaymaq məqsədi daşıyır.

Tayvanın Çinlə əlaqələrə nəzarət edən Materik İşləri Şurası təlimi pisləyib və Pekini siyasi məqsədlərə çatmaq üçün hərbi fəaliyyətdən istifadə etməkdə ittiham edib. Rəsmilər bildiriblər ki, ada öz ərazisinə və ətraf sulara nəzarət etməsində israr etsə də, Çin Tayvanın şərqindəki sulara nəzarət etdiyi təəssüratını yaratmağa çalışır.

Planlaşdırılan təlim qismən İndoneziyanın iştirakına görə diqqət çəkib.

Çin Tayvan yaxınlığında tez-tez hərbi manevrlər həyata keçirir, lakin adaya yaxın ərazilərdə xarici hərbi qüvvələrlə təlimlərə nadir hallarda rast gəlinir. Bu, analitiklərə təlimin miqyasından asılı olmayaraq onun simvolik əhəmiyyət daşıdığını deməyə əsas verir.

İndoneziya planlaşdırılan fəaliyyətlə bağlı hələlik ətraflı açıqlama verməyib. Əksər ölkələr kimi Cakarta da Tayvanla rəsmi diplomatik əlaqələr saxlamır və rəsmən Çini tanıyır. Lakin İndoneziya yüz minlərlə vətəndaşının yaşayıb işlədiyi Tayvanla geniş iqtisadi əlaqələrə malikdir.

Buna görə də təlim İndoneziyanı Çinlə münasibətləri qorumaq və daha geniş suverenlik mübahisəsinə qarışmamaq arasında həssas vəziyyətə salır.

Çin Tayvanı öz ərazisinin bir hissəsi hesab edir və yenidən birləşmənin əsas milli məqsəd olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Pekin son illərdə Taypeyə təzyiqləri artırıb.

Tayvan hökuməti Çinin suverenlik iddialarını rədd edir və yalnız Tayvan xalqının adanın gələcəyini müəyyən edə biləcəyini bildirir.

Taypeydəki rəsmilər həmçinin xəbərdarlıq ediblər ki, bölgədəki hərbi fəaliyyətlər sabitliyi poza və yanlış hesablamalar ehtimalını artıra bilər. Planlaşdırılan son dəniz təlimi, xüsusilə Tayvanın təhlükəsizliyi üçün strateji əhəmiyyət daşıyan ərazidə keçirilməsi səbəbindən bu narahatlıqları daha da artırıb.

Mübahisə Tayvan ətrafındakı suların artan geosiyasi əhəmiyyətini ön plana çıxarır.

Taypey üçün məsələ sadəcə bir dəniz təlimi deyil, Pekinin ada ətrafında öz hərbi mövcudluğunu normallaşdırmaq üçün gördüyü addımlardır. Tayvan rəsmiləri ehtiyat edirlər ki, bu cür təşəbbüslər nəticəsində digər ölkələr yaxınlıqdakı suların statusunu və dəniz giriş yollarını fərqli qəbul edə bilərlər. Çin isə öz növbəsində bildirir ki, hərbi əməliyyatları onun milli maraqları ilə əlaqəli ərazilərdə həyata keçirilən qanuni fəaliyyətlərdir.

Pekinlə Taypey arasındakı gərginliyin səngimə əlaməti göstərmədiyi bir vaxtda, qarşıdan gələn təlim region hökumətləri, eləcə də Tayvan boğazındakı sabitlikdən narahat olan Qərb ölkələri tərəfindən yaxından izləniləcək.

Kopyalandı