Tayvanın 31 milyard dollarlıq müdafiə planı sülhü qorumağa yetəcəkmi?

Prezident Lay Çinq-tenin elan etdiyi yeni plana əsasən, Tayvan hərbi xərclərini tarixdə ilk dəfə olaraq ÜDM-in 3 faizindən yuxarı qaldıraraq 31,4 milyard dollara çatdırmağa hazırlaşır. Bu, adanın təhlükəsizlik məqsədilə indiyədək ayırdığı ən böyük maliyyə vəsaitidir.

Lay bildirib ki, müdafiə xərclərinin əvvəlki illə müqayisədə 16 faiz artırılması sülhə sərmayə və Tayvanın özünümüdafiə imkanlarını gücləndirmək əzminin göstəricisidir.

Bu qərar Çinin Tayvana hərbi və siyasi təzyiqləri artırdığı bir vaxta təsadüf edir. Pekin adanı öz ərazisinin bir hissəsi hesab edir. Çin hərbi qüvvələri demək olar ki, hər gün Tayvan ətrafında fəaliyyət göstərir. Çin həmçinin adanın şərq sahilləri yaxınlığında sahil mühafizəsi patrullarını artırıb.

Lay Çinq-te hökuməti buna cavab olaraq Tayvanın müdafiə imkanlarına daha çox sərmayə yatırmağı planlaşdırır.

Dəyişən təhlükəyə hazırlıq

Tayvan ordunun modernləşdirilməsini əsas prioritetlərindən biri elan edib. Bu çərçivədə yerli sualtı qayıqlar hazırlanır və digər hərbi imkanlar genişləndirilir.

Tayvan parlamenti aylarla davam edən siyasi mübahisələrdən sonra bu ilin büdcəsini təsdiqləyib. Büdcədə böyük pilotsuz uçuş aparatı proqramına 63,4 milyard Tayvan dolları — təxminən 2 milyard ABŞ dolları ayrılıb.

Hökumətin ilkin büdcə təklifindən 48 milyard Tayvan dolları (1,5 milyard ABŞ dolları) kəsilsə də, müdafiə maliyyələşməsi tam həcmdə təsdiqlənib.

Hökumət bildirir ki, proqram ordunun modernləşdirilməsinə və Tayvanın çəkindirmə imkanlarının gücləndirilməsinə xidmət edir.

Büdcə uğrunda siyasi mübarizə

Lakin hərbi xərclərin artırılması ölkə daxilində də siyasi mübahisələrə səbəb olub.

Layın rəhbərlik etdiyi Demokratik Tərəqqi Partiyası 2024-cü il seçkilərində parlamentdəki yerlərin əksəriyyətini itirib və qanunverici orqana müxalifət nəzarət edir. Bu siyasi bölünmə cari ilin büdcəsinin təsdiqində uzun gecikmələrə yol açıb.

Müxalifət hökumətə "ağ vərəq" (hərəkət sərbəstliyi) verilməsinə qarşı çıxır, Lay isə büdcə prosesində daha çox peşəkarlıq və mütənasiblik tələb edir. Lakin hökumət 2027-ci ildə müdafiə xərclərini daha da artırmağı planlaşdırır.

Müdafiə xərclərinin məqsədi

Tayvan üçün əsas məsələ yalnız müdafiəyə çoxlu pul xərcləmək deyil, bu vəsaitlə hansı nəticənin əldə olunacağıdır.

Lay Çinq-te hesab edir ki, güclü müdafiə Tayvan boğazında sülh və sabitliyin qorunmasına kömək edə bilər. Eyni zamanda, Çin adaya hərbi və siyasi təzyiqlərini artırmaqda davam edir.

31,4 milyard dollarlıq rekord büdcə Tayvanın dəyişən təhlükəsizlik mühitinə daha ciddi hazırlaşdığını göstərir.

Teqlər

Tayvan müdafiə planı sülh Çin Taypey Prezident Lai Çinq müdafiə büdcəsi siyasi mübarizə