Qara dəniz hücumları taxıl ixracını iflic edir

Qara dəniz hücumları taxıl ixracını iflic edir
Yük gəmisi Rusiyanın Ukraynaya hücumu fonunda Qara dənizdə Ukrayna Sahil Mühafizəsinin patrul qayığının yanından keçir. 7 fevral 2024-cü il.
Reuters

Qara dəniz limanlarına, yük gəmilərinə və ixrac infrastrukturuna hücumların artması qlobal taxıl ticarətinin əsas marşrutlarından birini demək olar ki, iflic edib. Bu vəziyyət ərzaq idxal edən ölkələrin təchizatını təhlükə altına qoyur və qiymətləri artırır.

“Reuters”in rəsmi məlumatlar və sektor hesablamalarına əsaslanan təhlilinə görə, Rusiya və Ukrayna ötən mövsümlə müqayisədə Qara dəniz və Azov dənizi vasitəsilə taxıl ixracı imkanlarının 97 faizindən çoxunu itirib. Ötən marketinq mövsümündə iki ölkə bu marşrutlarla ayda orta hesabla 7,2 milyon ton taxıl ixrac edib.

Misirə buğda daşıyan və Ukrayna sərhədini keçdikdən sonra Rusiya raketi ilə vurulan zədələnmiş mülki yük gəmisi. Qara dəniz, 12 sentyabr 2024-cü il.

Reuters
Limanlarda fəaliyyət dayanıb

Ukraynanın Qara dənizdəki əsas limanları taxıl daşımalarını dayandırıb. Rusiyanın iri taxıl terminallarının əksəriyyəti də hücumlardan sonra fəaliyyətini dayandırıb.

Sektor mənbələrinin məlumatına görə, Rusiyada rəsmi olaraq fəaliyyət göstərən yeganə taxıl ixracı obyekti Tuapsedəki kiçik terminaldır. Onun aylıq ixrac gücü təxminən 160 min tondur.

Ukraynanın dron hücumlarından sonra Novorossiyskdəki NZT və NKHP terminallarında, həmçinin Rusiyanın ən böyük taxıl terminalı KSK-da fəaliyyət dayandırılıb. Taman taxıl terminalında da fəaliyyət dayandırılıb.

Ukraynada Odessa liman qovşağı vasitəsilə taxıl ixracı iyul ayının sonunda faktiki olaraq dayanıb. Avqustun ortalarınadək limana yeni gəmi daxil olmayıb.

“Hazırda Qara dənizdə mülki gəmiçilik faktiki olaraq dayanıb”, – Qazaxıstan Taxıl İttifaqının analitik komitəsinin rəhbəri Yevgeni Karabanov bildirib.

Buğdanın qiyməti artır

Daşımaların dayanması qlobal kənd təsərrüfatı bazarlarına təsir göstərir. Buğdanın etalon qiymətləri bu ay təxminən 6,5 faiz artıb və ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 30 faiz yüksəkdir.

Qara dəniz taxılından asılı olan Yaxın Şərq, Afrika və Asiya ölkələri ABŞ və Avstraliya kimi ixracatçılara üz tutmalı ola bilər. Bu ölkələrdə taxıl adətən daha bahadır.

Bol məhsul və mövcud ehtiyatlar bəzi alıcılara satınalmaları təxirə salmağa imkan versə də, treyderlər gələcək tədarükü təmin etmək zərurətinin artdığını bildirirlər.

Alternativ marşrutların imkanları məhduddur

Ukrayna Sahil Mühafizəsinin hərbçisi yük gəmisi keçərkən patrul qayığından suları müşahidə edir. Qara dəniz, 7 fevral 2024-cü il.

Reuters

Ukrayna taxıl ixracını alternativ yollarla davam etdirir. İxracın təxminən 45 faizi Şərqi Avropa üzərindən dəmir yolu ilə, 45 faizi Dunay limanları vasitəsilə, qalan 10 faizi isə avtomobil yolu ilə həyata keçirilir.

Kənd Təsərrüfatı naziri Taras Vısotskinin sözlərinə görə, Qara dəniz limanları bağlı qalarsa, Ukrayna ixrac potensialının yalnız təxminən yarısını reallaşdıra bilər.

Rusiya da ixracın bir hissəsini Baltik və Xəzər dənizlərindəki, eləcə də Uzaq Şərqdəki limanlara yönəldə bilər. Lakin bu marşrutlar daha uzun məsafələr və əlavə logistika çətinlikləri yaradır.

“Rusagrotrans”ın analitikləri Rusiyanın avqust ayında buğda ixracının 1,8 milyon tona düşəcəyini proqnozlaşdırırlar. Bu, 2010-cu ildən bəri avqust ayı üçün ən aşağı göstəricidir.

Qara dəniz regionu uzun illərdir buğda, qarğıdalı və digər əsas kənd təsərrüfatı məhsullarının mühüm tədarükçüsüdür. Dəniz marşrutları yenidən açılmasa, ixracdakı azalmanın qlobal taxıl axınlarını dəyişdirməyə, qiymətləri yüksəltməyə və kənd təsərrüfatı bazarlarına təzyiqi artırmağa davam edəcəyi gözlənilir.

Teqlər