ABŞ Suriyanı terrorizmi dəstəkləyən dövlətlər siyahısından çıxarıb

ABŞ Suriyanı terrorizmi dəstəkləyən dövlətlər siyahısından rəsmi olaraq çıxarıb. Bununla da təxminən 50 il davam edən statusa son qoyulub və Vaşinqtonun ölkənin yeni rəhbərliyi ilə münasibətləri bərpa etmək istiqamətində mühüm qərar qəbul edilib.

Konqresin nəzərdən keçirmə müddəti başa çatdıqdan sonra qüvvəyə minən qərarın beynəlxalq bankların, investorların və şirkətlərin Suriya ilə əməkdaşlığını asanlaşdıracağı gözlənilir. Bu addım Dəməşqin müharibədən sonrakı bərpa işləri üçün maliyyə cəlb etməyə çalışdığı bir vaxta təsadüf edir.

ABŞ-nin dövlət katibi Marko Rubio bildirib ki, qərar Suriya Prezidenti Əhməd Əl Şaraa hökumətinin beynəlxalq terrorizmdən uzaqlaşmaq və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı gücləndirmək istiqamətində atdığı addımlar nəzərə alınaraq qəbul edilib.

Dəməşq üçün bu qərar Suriyanın qlobal iqtisadiyyata yenidən inteqrasiyası qarşısında əsas maneələrdən birinin aradan qaldırılması deməkdir. Suriyanın Xarici İşlər naziri Əsəd Əl Şibani bu statusu xarici investisiyaların cəlb edilməsi və iqtisadi fəaliyyətin bərpası qarşısında son böyük maneə kimi qiymətləndirib.

Onilliklər davam edən statusa son

Suriya 1979-cu ildən ABŞ-nin terrorizmi dəstəkləyən dövlətlər siyahısında yer alırdı. Vaşinqton həmin dövrdə Hafiz Əsəd hökumətini silahlı qruplara dəstək verməkdə ittiham etmişdi.

Bu status Bəşər Əsəd hakimiyyəti dövründə də qüvvədə qaldı. Onun hökuməti vətəndaş müharibəsi zamanı beynəlxalq sanksiyalar və diplomatik təcridlə üzləşmişdi.

Siyasi mənzərə 2024-cü ilin dekabr ayında Əhməd Əl Şaraanın rəhbərlik etdiyi üsyançı koalisiyanın Əsəd hakimiyyətini devirməsi ilə dəyişdi. Yeni hökumət Qərb ölkələri və regional tərəfdaşlarla daha sıx əlaqələr qurmağa çalışır və özünü uzunmüddətli münaqişədən sonra sabitliyin təminatçısı kimi təqdim edir.

ABŞ-nin son qərarı ilə keçmiş “Nusrah Cəbhəsi” də terror siyahısından çıxarılıb. Hazırda Vaşinqtonun terrorizmi dəstəkləyən dövlətlər siyahısında yalnız Kuba, İran və Şimali Koreya qalır.

İqtisadi əhəmiyyəti

Tramp administrasiyası 2025-ci ildə Suriyaya qarşı genişmiqyaslı sanksiyaları dayandırsa da, terrorizmi dəstəkləyən dövlətlər siyahısındakı status hüquqi və maliyyə riskləri yaratmaqda davam edirdi. Bu isə xarici şirkətlərin Suriya bazarına daxil olmasına mane olurdu.

Statusun ləğvinin bu riskləri azaldacağı və Suriyanın beynəlxalq maliyyə sistemlərinə yenidən inteqrasiyasını sürətləndirəcəyi gözlənilir.

 

ABŞ Maliyyə Nazirliyi artıq sanksiyalara məruz qalan şəxslər və təşkilatlar iştirak etmədiyi halda, Amerika maliyyə qurumlarına Suriya bankları ilə xidmət və bank əlaqələri qurmağa icazə verib.

Suriya hökuməti hesab edir ki, son qərar infrastrukturu bərpa etmək, ictimai xidmətləri yenidən qurmaq və müharibədən ağır zərər görmüş iqtisadiyyatı canlandırmaq üçün milyardlarla dollar investisiya cəlb etməyə kömək edəcək.

İnvestor marağı artır

Beynəlxalq şirkətlərin Suriyaya marağı artıq artmağa başlayıb. Suriya rəsmiləri bildirib ki, Maliyyə naziri Məhəmməd Yisr Bərniyə “Bank of America” nümayəndələri ilə potensial əməkdaşlıq və ölkənin qlobal maliyyə sisteminə qayıdış məsələsini müzakirə edib.

Suriyanın Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, bank rəhbərləri ölkəyə səfər etmək və danışıqları davam etdirməkdə maraqlı olduqlarını bildiriblər.

• Türkiyə Suriyaya dəstəyini davam etdirəcəyini bildirib

“Mastercard” isə Qətərin QNB Qrupu və Suriyanın Mərkəzi Bankı ilə əməkdaşlıq edərək ölkədə beynəlxalq kart ödənişlərinə imkan yaradacaq infrastrukturun hazırlanması planlarını açıqlayıb.

ABŞ-Suriya münasibətlərində yeni mərhələ

Qərar Vaşinqton və Dəməşq arasında aylarla davam edən danışıqlardan sonra qəbul edilib və ABŞ-nin Suriyanın yeni rəhbərliyinə yanaşmasında dəyişiklikləri əks etdirir.

Prezident Donald Tramp iyul ayında Ankarada Əl Şaraa ilə görüşdən sonra statusun ləğvi niyyətini Konqresə rəsmən bildirib. “Reuters”in əldə etdiyi məktuba görə, Tramp Suriyanın bərpasına mane olan məhdudiyyətləri aradan qaldıracağını qeyd edib.

Tərəflər arasında iqtisadi islahatlar, regional diplomatiya və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıqla bağlı müzakirələr aparılıb. Vaşinqton Suriyanın “İslam Dövləti” qruplaşmasına qarşı mübarizə səylərini yüksək qiymətləndirir və yeni hökuməti regional sabitliyin təmin olunmasında potensial tərəfdaş hesab edir.

Əl Şaraa əvvəllər “Nusrah Cəbhəsi”nin komandiri olub, 2016-cı ildə “Əl-Qaidə” ilə əlaqələrini kəsib və daha sonra Əsəd hakimiyyətini devirən koalisiyaya rəhbərlik edib.

Müharibədən sonra bərpa prosesi

Diplomatik irəliləyişə baxmayaraq, Suriya hələ də ciddi problemlərlə üzləşir. Ölkənin böyük hissəsi yenidənqurmaya ehtiyac duyur, infrastruktur zədələnib və iqtisadi vəziyyət uzunmüddətli münaqişədən sonra zəif olaraq qalır.

Suriya rəsmiləri hesab edirlər ki, ABŞ-nin bu qərarı beynəlxalq şirkətlərə və maliyyə institutlarına ölkənin investisiyalar üçün açıq olduğu barədə mühüm siqnal verəcək.

Bununla belə, iqtisadi bərpanın miqyası təhlükəsizlik vəziyyətindən, investorların etimadından və yeni hökumətin siyasi sabitliyi qorumaq imkanından asılı olacaq.

Suriyanın Vaşinqtonun terrorizmi dəstəkləyən dövlətlər siyahısından çıxarılması Bəşər Əsəd hakimiyyətinin devrilməsindən sonra ölkənin beynəlxalq ictimaiyyətə yenidən inteqrasiya səylərində ən mühüm addımlardan biri hesab olunur.

Teqlər

ABŞ Suriya Əhməd Əl Şaraa Dəməşq Marko Rubio terror Bəşər Əsəd Kuba İran Şimali Koreya