Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan “Məkkə Müdafiə Sazişi” üzrə ilk görüş üçün İstanbulda bir araya gələcək

Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan bu yaxınlarda imzalanmış “Məkkə Müdafiə Sazişi” çərçivəsində ilk yüksəksəviyyəli görüş keçirəcək. Görüş üç ölkə arasında hərbi və təhlükəsizlik əməkdaşlığının gücləndirilməsi məqsədini daşıyır.

Üç ölkənin xarici işlər və müdafiə nazirləri, eləcə də hərbi rəhbərləri İstanbulda Strateji Siyasi və Müdafiə Komitəsinin ilk iclasına qatılacaqlar. Komitə bu ayın əvvəlində Məkkədə imzalanmış sazişin icrasına nəzarət etmək məqsədilə yaradılıb.

Avqustun 7-də Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi Məhəmməd bin Salman və Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif tərəfindən təsdiqlənən saziş üç ölkə arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Razılaşma Yaxın Şərqdə və digər bölgələrdə gərginliyin artdığı bir vaxtda əldə edilib.

Saziş kollektiv müdafiə prinsipinə əsaslanır

Sazişin əsas müddəalarından biri qarşılıqlı müdafiə öhdəliyidir. Buna əsasən, üzv ölkələrdən birinə hücum hər üç ölkəyə qarşı hücum kimi qiymətləndiriləcək.

Rəsmilər bildiriblər ki, bu mexanizm birgə müdafiə imkanlarını gücləndirməyə və təhlükələrə qarşı daha effektiv mübarizə aparmağa imkan verəcək.

Türkiyə rəsmiləri vurğulayıblar ki, saziş mövcud təhlükəsizlik ittifaqları və tərəfdaşlıqları əvəz etmək deyil, onları tamamlamaq məqsədi daşıyır.

Saziş Yaxın Şərq və Cənubi Asiyada strateji mövqeyə malik üç ölkəni bir araya gətirir. Türkiyə NATO-da ABŞ-dən sonra ikinci ən böyük silahlı qüvvəyə malikdir. Səudiyyə Ərəbistanı dünyanın aparıcı neft ixracatçılarından biridir, Pakistan isə nüvə silahına və regionun ən böyük ordularından birinə sahibdir.

Görüşdə geniş təhlükəsizlik məsələləri müzakirə olunacaq

İstanbul görüşündə beynəlxalq təhlükəsizlik məsələləri, regional proseslər və sazişin işlək təhlükəsizlik mexanizminə çevrilməsi üçün atılacaq addımlar müzakirə olunacaq.

İştirakçılar təlimlər, əməliyyatlar və mümkün böhranlar zamanı üç ölkənin silahlı qüvvələrinin daha səmərəli əməkdaşlıq etməsi üçün hərbi əlaqələrin gücləndirilməsi yollarını müzakirə edəcəklər.

Müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq da görüşün əsas müzakirə mövzularından biri olacaq. Danışıqlarda birgə istehsal layihələri, texnologiya mübadiləsi, eləcə də tədqiqat və inkişaf sahəsində birgə təşəbbüslər üzrə fikir mübadiləsi aparılacaq.

Terrorla mübarizə sahəsində əməkdaşlıq da əsas istiqamətlərdən biri olacaq. Bu sahə hər üç ölkənin uzun müddətdir diqqət mərkəzində saxladığı təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlıdır.

Sazişin icrası üçün institusional mexanizmlər yaradılacaq

Siyasi məsələlərlə yanaşı, rəsmilərin sazişin icrası üçün zəruri strukturların yaradılması üzrə addımlar atacağı planlaşdırılır.

Komitənin daimi katibliyin və digər koordinasiya mexanizmlərinin yaradılması ilə bağlı planları müəyyənləşdirəcəyi gözlənilir. Bu strukturlar birgə layihələrin icrasına nəzarət edəcək və əldə olunan nəticələri qiymətləndirəcək.

Nümayəndə heyətlərinin gələcək əməkdaşlığın prioritetlərini müəyyən edən yol xəritəsi hazırlaması da nəzərdə tutulur.

Strateji Siyasi və Müdafiə Komitəsi saziş çərçivəsində həyata keçirilən fəaliyyətləri əlaqələndirmək məqsədilə yaradılıb. Tərəfdaşlıq inkişaf etdikcə komitənin mütəmadi iclaslar keçirəcəyi gözlənilir.

Regional gərginlik görüşün əsas mövzularından biridir

Görüş Yaxın Şərqdə geosiyasi gərginliyin artdığı bir dövrə təsadüf edir.

Üç ölkə regional qeyri-sabitlik və ümumi təhlükəsizlik vəziyyəti, o cümlədən İran və İsraillə bağlı gərginliklərdən narahatdır.

Saziş münaqişələrin, raket zərbələrinin, enerji infrastrukturunda və regional ticarət marşrutlarında təhlükəsizliklə bağlı narahatlığın artdığı bir vaxtda təsdiqlənib.

Saziş tərəfdarlarının fikrincə, regional ölkələr arasında daha sıx əməkdaşlıq qeyri-müəyyənliyin artdığı bir dövrdə sabitliyin möhkəmləndirilməsinə və əlavə təhlükəsizlik mexanizminin yaradılmasına kömək edə bilər.

Sazişə yeni ölkələr qoşula bilər

Türkiyə rəsmiləri bildiriblər ki, gələcəkdə sazişin məqsədlərini dəstəkləyən və əməkdaşlığa əsaslanan təhlükəsizlik mexanizmi çərçivəsində fəaliyyət göstərməyə hazır olan digər ölkələr də təşəbbüsə qoşula bilər.

Türkiyə rəsmiləri Misiri gələcək tərəfdaş ölkələrdən biri kimi qiymətləndirirlər. Lakin sazişin genişləndirilməsi ilə bağlı hələlik rəsmi plan açıqlanmayıb.

Ankara bu təşəbbüsü regional təhlükəsizliyi, iqtisadi inkişafı və sülhə əsaslanan əməkdaşlığı təşviq edən açıq platforma kimi təqdim edir. Türkiyə tərəfi vurğulayır ki, bu mexanizm mövcud beynəlxalq ittifaqları əvəz etmək məqsədi daşımır.

Üç ölkənin müdafiə tərəfdaşlığında ilk addım

Keçiriləcək görüş Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın yeni təhlükəsizlik tərəfdaşlığını hansı səviyyəyə çatdırmaq istədiyini göstərən ilk mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilir

Sazişin uzunmüddətli təsirləri hələlik məlum deyil. Lakin İstanbul görüşünün üç ölkə arasında hərbi, siyasi və müdafiə sənayesi sahələrində gələcək əməkdaşlığın istiqamətlərini müəyyənləşdirməyə kömək edəcəyi gözlənilir.

Teqlər

Türkiyə Səudiyyə Ərəbistanı Pakistan “Məkkə Müdafiə Sazişi” Rəcəb Tayyib Ərdoğan Məhəmməd bin Salman Şahbaz Şərif Hərbi əməkdaşlıq müdafiə sənayesi