Rəsmi Ankara Rusiya-Ukrayna taxıl sazişini bərpa etməyə çalışır

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib ki, Ankara Qara dəniz üzərindən təhlükəsiz taxıl daşımalarının bərpası üçün plan hazırlayıb. Təklif həm Moskva, həm də Kiyevlə müzakirə olunur.

Fidan qeyd edib ki, Türkiyə Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəsinin ilk ilində qüvvədə olan Qara dəniz taxıl sazişinə bənzər yeni razılaşmanın əldə edilməsinə çalışır.

“Biz plan hazırlamışıq və bu məsələ ilə bağlı hər iki tərəflə təmaslarımızı davam etdiririk”, – Fidan İstanbulda jurnalistlərə açıqlamasında deyib. O bildirib ki, uyğun şərait yaranarsa, Türkiyə yeni razılaşmanın əldə olunması üçün səylərini davam etdirəcək.

Nazir planın detalları barədə məlumat verməyib.

Türkiyə və BMT 2022-ci ilin iyul ayında Qara dəniz taxıl sazişinin əldə olunmasına vasitəçilik edib. Razılaşma Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəyə başlamasından beş ay sonra əldə olunub.

Saziş çərçivəsində Odessa, Çornomorsk və Pivdennı limanlarından yola çıxan Ukrayna taxıl gəmiləri üçün təhlükəsiz dəniz dəhlizi yaradılıb.

BMT-nin məlumatına görə, bu təşəbbüs çərçivəsində 30 milyon tondan çox taxıl və digər ərzaq məhsulu ixrac edilib. Saziş qlobal ərzaq qiymətlərinin sabitləşməsinə və Afrika, Asiya, eləcə də Yaxın Şərq ölkələrinin ərzaq təhlükəsizliyinə töhfə verib.

Rusiya 2023-cü ilin iyul ayında sazişdən çıxıb. Moskva bu qərarı öz kənd təsərrüfatı məhsullarının, xüsusilə gübrənin ixracı ilə bağlı tələblərinin yerinə yetirilmədiyini əsas gətirərək izah edib.

Türkiyənin vasitəçilik səyləri

Müharibə başlayandan Türkiyə həm Rusiya, həm də Ukrayna ilə əlaqələrini qoruyub saxlayıb və taxıl sazişinin bərpası ilə bağlı dəfələrlə vasitəçilik təklif edib.

Ankara həmçinin Rusiya və Ukrayna nümayəndələri arasında danışıqlara ev sahibliyi edib, əsir mübadilələrinin həyata keçirilməsində rol oynayıb.

Lakin sazişin yenidən qüvvəyə minməsi üçün tərəflərin təhlükəsizlik təminatları, yoxlama prosedurları və gəmi sığortası ilə bağlı razılığa gəlməsi tələb olunur.

Qara dənizdə hücumların artdığı bir şəraitdə kommersiya gəmilərinin və liman infrastrukturunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi də əsas şərtlərdən biri olacaq.

Fidanın açıqladığı plan hələlik diplomatik təşəbbüs mərhələsindədir. Tərəflər arasında danışıqların tarixi və ya planın icrası ilə bağlı konkret tarix müəyyən edilməyib.

• Qara dəniz hücumları taxıl ixracını iflic edir

• Qara dəniz böhranı və Qazaxıstanın taxıl bazarı

Teqlər

Türkiyə Ankara Rusiya Moskva Ukrayna Kiyev Qara dəniz taxıl sazişi Hakan Fidan