Çin ŞƏT sammitində yeni ticarət yolları və tərəfdaşlıqlar qurur

Çin ŞƏT sammitində yeni ticarət yolları və tərəfdaşlıqlar qurur
Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpin ŞƏT Dövlət Başçıları Şurasının iclasında iştirak edir. Bişkek, Qırğızıstan, 1 sentyabr, 2016-cı il.
Anadolu Agency / Iranian Presidency Handout
EN

Müəllif

Mahnoor Makhdoom

AZ

Azərbaycan dili

Kənan Novruzov

Çin bu həftə keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammitindən Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələri genişləndirmək məqsədilə istifadə edib.

Pekin sammit çərçivəsində bir sıra ikitərəfli sazişlər imzalayıb və uzun müddətdir müzakirə olunan ŞƏT İnkişaf Bankının yaradılması ilə bağlı danışıqları davam etdirib.

Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpin ŞƏT Dövlət Başçıları Şurasının Bişkekdə təşkil olunan 26-cı iclasında iştirak edib. O, həmçinin Qırğızıstana dövlət səfəri edib. Bu, Pekinə həm Bişkeklə ikitərəfli əlaqələri inkişaf etdirmək, həm də regional təşəbbüsləri irəli sürmək imkanı verib.

Ən mühüm nəticələrdən biri Si Cinpin və Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov arasında “Əbədi yaxşı qonşuluq, dostluq və əməkdaşlıq haqqında” müqavilənin imzalanması olub. Liderlər, həmçinin münasibətləri hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəltmək barədə birgə bəyannamə qəbul ediblər.

Bu sənədlər əsasən siyasi xarakter daşısa da, Çin və Qırğızıstan arasında əməkdaşlığın gələcək inkişafı üçün yeni imkanlar yaradır.

Dəmir yolu layihəsi əsas mövzulardan biri olub

Sammitdə əsas diqqət göstərilən layihələrdən biri Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu olub. Dəyəri 4,7 milyard dollar olan layihə uzun illər davam edən danışıqlardan sonra tikinti mərhələsinə keçib.

Dəmir yolunun Çinin qərb bölgələrini Mərkəzi Asiya ilə birləşdirməsi və gələcəkdə Yaxın Şərq və Avropa bazarlarına çıxış yaratması planlaşdırılır. Pekin bu layihəni yeni ticarət marşrutlarının yaradılması və nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi baxımından vacib hesab edir.

Layihə Si Cinpinin Bişkekdə keçirdiyi görüşlərdə əsas mövzularından olub və səfərin mühüm nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilib.

Sadır Japarov Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Dövlət Başçıları Şurasının iclası çərçivəsində Si Cinpinlə görüşür. Bişkek, Qırğızıstan, 1 sentyabr 2026-cı il.

Anadolu Agency / Kyrgyz Presidency Handout
ŞƏT İnkişaf Bankı ilə bağlı danışıqlar davam edir

Çin ŞƏT çərçivəsində İnkişaf Bankının yaradılması təşəbbüsünü də irəli aparır. Üzv ölkələr ötən il Tiancində keçirilən sammitdə bu qurumun yaradılması ilə bağlı razılığa gəliblər, Bişkekdə isə onun strukturu üzrə danışıqları davam etdiriblər.

Çin rəsmiləri Si Cinpinin təqdim etdiyi Qlobal İdarəetmə Təşəbbüsünü vurğulayıblar. Onların sözlərinə görə, təşəbbüsü son bir ildə təxminən 160 ölkə və beynəlxalq təşkilat dəstəkləyib. 

Rəqəmsal əməkdaşlıq da sammitin əsas mövzularından biri olub. ŞƏT ölkələri 2026-2028-ci illər üçün beynəlxalq informasiya təhlükəsizliyi planını qəbul ediblər, regional məlumat emalı, hesablama və süni intellekt mərkəzlərinin yaradılması üzrə əməkdaşlığı inkişaf etdiriblər. Süni intellekt sahəsində bir neçə memorandum da imzalanıb.

Bu təşəbbüslər Çinin rəqəmsal idarəetmə və süni intellekt sahəsində beynəlxalq standartların formalaşdırılmasında rolunu artırmaq cəhdləri kimi qiymətləndirilir.

Bişkek sammitində böyük ticarət və ya kritik minerallarla bağlı yeni sazişlər elan edilməyib. Bunun əvəzinə, Çin dəmir yolları, nəqliyyat əlaqələri və regional iqtisadi inteqrasiyaya diqqət yetirib. Bu, Pekinin Mərkəzi Asiyada alternativ ticarət yollarını genişləndirmək və iqtisadi əlaqələri gücləndirmək istiqamətində uzunmüddətli strategiyasının bir hissəsidir.

Teqlər

Çin ŞƏT Bişkek Qırğızıstan Mərkəzi Asiya Si Cinpin dəmir yolu layihəsi Pekin
comments
share