Qlobal turizm yenidən formalaşır: Bu, Azərbaycan üçün nə deməkdir?
Turizm ənənəvi olaraq iqtisadiyyatın qeyri-sabitliyə ən həssas sahələrindən biridir.
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bildirib ki, ölkəsi pilotsuz uçuş aparatlarını (PUA) vurmaq üçün yeni silahı sınaqdan keçirir. Onun sözlərinə görə, ötən gecə keçirilən sınaq zamanı hədəf uğurla vurulub.
Rusiya Müdafiə Nazirliyi bildirib ki, Rusiya qüvvələri Ukraynanın Qara dəniz sahilindəki Çornomorsk limanında yük gəmisinə zərbə endirib.
Nazirliyin iddiasına görə, gəmidən Ukrayna ordusunun təchizatı üçün istifadə olunurdu.
“Reuters” bu iddianı müstəqil şəkildə təsdiqləyə bilməyib.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin vətəndaşları qarşıdan gələn parlament seçkilərində iştirak etməyə çağırıb və səsverməni Ukraynadakı müharibəyə ictimai dəstəyin göstəricisi kimi təqdim edib. Rusiyada 450 deputatdan ibarət Dövlət Dumasına seçkilər sentyabrın 18-dən 20-dək keçiriləcək.
Televiziya ilə yayımlanan müraciətində Putin seçicilərin fəallığının milli birliyi və Rusiya hərbçilərinə dəstəyi nümayiş etdirəcəyini bildirib. O, seçkiləri həmçinin Rusiyanı zəiflətməyə yönəldiyini dediyi xarici təzyiq və cəhdlərə cavab kimi təqdim edib.
Bu, Rusiyanın 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəyə başlamasından sonra ölkədə keçirilən ilk parlament seçkiləri olacaq. Hakim “Vahid Rusiya” partiyası hazırda Dövlət Dumasında çoxluğa malikdir.
Ukraynanın Pilotsuz Sistemlər Qüvvələri Rusiyanın general-mayoru Anton Qrunisin Donetsk vilayətinin Rusiyanın nəzarətində olan hissəsində PUA zərbəsi nəticəsində öldürüldüyünü bildirib. Qüvvələrin komandanı Robert Brovdi Qrunisin sentyabrın 12-də gecə saatlarında mövqeyinə endirilən zərbə nəticəsində öldürüldüyünü deyib.
Qrunis bundan təxminən iki həftə əvvəl müharibədəki xidmətlərinə görə “Rusiya Qəhrəmanı” adına layiq görülmüşdü. Rusiyalı komandir Apti Alaudinov da Qrunisin öldüyünü bildirib. “Reuters” Ukrayna tərəfinin zərbə ilə bağlı açıqlamasını müstəqil şəkildə təsdiqləyə bilmədiyini qeyd edib.
Qrunis daha əvvəl Konstantinovka istiqamətindəki əməliyyatlarda roluna görə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin tərəfindən təriflənmişdi. Moskva şəhəri ələ keçirdiyini bildirsə də, Ukrayna bunu təsdiqləmir.
Ukrayna 2027-ci ildə müdafiə və təhlükəsizlik xərclərinə rekord məbləğ — 4,885 trilyon qrivna, yəni təxminən 110 milyard dollar ayırmağı təklif edir. Bu, 2026-cı ilin yenilənmiş büdcəsi ilə müqayisədə 11,9 faiz çoxdur və ümumi dövlət xərclərinin təxminən üçdəikisini təşkil edəcək. Ukrayna rəsmilərinin məlumatına görə, müharibənin gündəlik xərci təxminən 190 milyon dollara çatıb.
Kiyevin 2027-ci ildə 52,6 milyard dollar beynəlxalq maliyyə yardımına ehtiyacı olacağı gözlənilir. Maliyyə naziri Sergey Marçenko bildirib ki, Avropadakı tərəfdaş ölkələrdə dondurulmuş Rusiya aktivləri qalan maliyyə çatışmazlığının ödənilməsi üçün mühüm mənbəyə çevrilə bilər. Büdcə layihəsi parlamentdə müzakirə ediləcək və daha sonra səsverməyə çıxarılacaq.
“Reuters”in sənaye mənbələrinə istinadən verdiyi məlumata görə, “Rosneft”ə məxsus Sızran və Saratov neft emalı zavodları Ukrayna PUA-larının hücumlarından sonra xam neft emalını dayandırıb.
Sızran zavodu əsas xam neft distillə qurğusu da daxil olmaqla bir neçə obyektin zədələnməsindən sonra fəaliyyətini dayandırıb. Mənbələrin bildirdiyinə görə, təmir işləri azı bir ay çəkə bilər. Saratov zavodu da son həftələrdə təkrar PUA hücumları nəticəsində avadanlıqlara ziyan dəydiyi üçün emalı dayandırıb.
Zavodların fəaliyyətinin dayanmasının Rusiyanın daxili yanacaq təchizatına əlavə təzyiq göstərəcəyi gözlənilir. Ölkədə yanacaq çatışmazlığı artıq benzin, dizel və aviasiya yanacağının ixracına məhdudiyyətlərin tətbiqinə səbəb olub. “Rosneft” “Reuters”in şərh sorğusuna cavab verməyib.
Litva Prezidenti Gitanas Nauseda bildirib ki, NATO-nun İtaliyaya məxsus qırıcısı tərəfindən Litva üzərində vurulan dron, ehtimal ki, Ukraynaya istiqamətlənmişdi. O, aparatın Rusiyanın istifadə etdiyi “Gerbera” tipli dron olduğunu deyib. Bu dronlar həm saxta hədəf kimi, həm də partlayıcı daşımaq üçün istifadə oluna bilər.
Nausedanın sözlərinə görə, dron Litvaya qəsdən göndərilməyib, Ukraynanın radioelektron mübarizə vasitələrinin təsiri nəticəsində marşrutdan yayınmış ola bilər. Litva hərbçiləri dronun ilkin hədəfini müəyyənləşdirmək üçün onun elektron sistemlərini araşdırırlar.
Hadisə NATO-nun Baltik hava müdafiəsi missiyası çərçivəsində Rusiyaya aid olduğu ehtimal edilən dronun Litva hava məkanında ilk dəfə vurulması kimi qiymətləndirilir. Rusiya hadisə ilə bağlı açıqlama verməyib.
Kremlin bildirib ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin sentyabrın 18-dən 20-dək keçiriləcək parlament seçkiləri ərəfəsində xalqa müraciət edəcək.
Rusiya Müdafiə Nazirliyi Baltik dənizində Rusiya korvetinin Danimarka helikopteri istiqamətində iki qırmızı siqnal raketi atdığını təsdiqləyib. Moskva bildirib ki, bu addım “təxribat” kimi qiymətləndirdiyi hərəkətin qarşısını almaq məqsədi daşıyıb.
Nazirliyin məlumatına görə, hadisədən sonra Danimarka helikopteri ərazini tərk edib. Rusiya həmçinin hərbi gəminin komandirinin bu addımına görə təltif olunduğunu bildirib. Açıqlamada Moskvanın hansı hərəkəti təxribat hesab etdiyinə dair əlavə məlumat verilməyib.
Ukrayna 2027-ci il büdcəsində yaranacaq maliyyə çatışmazlığını qarşılamaq üçün dondurulmuş Rusiya aktivlərini əsas maliyyə mənbələrindən biri kimi nəzərdən keçirir. Maliyyə naziri Sergey Marçenko bildirib ki, ölkənin gələn il 52 milyard dollardan çox beynəlxalq maliyyə yardımına ehtiyacı olacaq.
Kiyev tərəfdaşlarından artıq təxminən 20 milyard dollar həcmində maliyyə öhdəliyi alıb. Hökumət indi qalan maliyyə çatışmazlığının necə qarşılanacağını müzakirə edir. Marçenko bu barədə Ukraynanın 2027-ci il dövlət büdcəsi layihəsini parlamentə təqdim edərkən danışıb.
Rusiyanın Bryansk vilayətinə Ukrayna PUA-sının hücumu nəticəsində bir qadın ölüb. Vilayət qubernatorunun səlahiyyətlərini icra edən Yeqor Kovalçuk bildirib ki, hücum Ukrayna ilə həmsərhəd bölgədə baş verib. O, qadının öldüyünü Rusiyanın MAX messencerində yaydığı açıqlamada bildirib.
Rusiya kosmosda silahlanma yarışının qarşısını almaq üçün hələ də vaxt olduğunu və bunun hüquqi cəhətdən məcburi beynəlxalq saziş vasitəsilə mümkünlüyünü bildirib. Xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov kosmik fəzada zərbə silahlarının yerləşdirilməsini qadağan edən müqavilənin imzalanmasına çağırıb.
Ryabkov bu açıqlamanı ABŞ-nin Pentaqonun Yer orbitində silahlardan istifadə etdiyini təsdiqləməsindən sonra verib. O bildirib ki, Moskva diplomatik addımların kosmosun daha da hərbiləşdirilməsinin qarşısını ala biləcəyinə inanır. Rusiya uzun müddətdir kosmik fəzada silahların yerləşdirilməsinə məhdudiyyət qoyulmasını müdafiə edir.
Son açıqlamalar orbitdə hərbi rəqabət və təhlükəsizlik riskləri ilə bağlı müzakirələrin yenidən gücləndiyi bir vaxta təsadüf edir.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Rusiya kəşfiyyat xidmətlərinin adından izləmə, hücum və hədəfli qətllər təşkil etməyə çalışdığı iddia olunan şəbəkə ilə bağlı beş nəfərə ittiham irəli sürüb. Prokurorların məlumatına görə, şübhəlilər arasında iki Rusiya, iki Kuba və bir Venesuela vətəndaşı var. Onların hamısı hazırda azadlıqda və axtarışdadırlar.
Beş nəfərin hamısı terrorizmin maliyyələşdirilməsi məqsədilə əlbir olmaqda ittiham olunur. Onlardan üçü isə muzdlu qətl törətmək məqsədilə əlbir olmaqda da təqsirləndirilir. ABŞ hakimiyyəti bildirir ki, şəbəkə üzvləri ABŞ və Litvada rusiyalı dissidentləri izləmək üçün şəxslər cəlb edib və planlaşdırılan qətllərə görə pul təklif ediblər.
Kreml maddi faktlara əsaslanan etibarlı sübutlar təqdim edilmədən məsələyə şərh verməyəcəyini bildirib. Rusiya daha əvvəl xaricdə bu cür əməliyyatlar həyata keçirdiyini təkzib edib. ABŞ Ədliyyə Nazirliyi isə irəli sürülən ittihamların hələlik iddia olduğunu və təqsirləndirilən şəxslərin məhkəmədə günahları sübuta yetirilənədək təqsirsiz sayıldığını vurğulayıb.
Ukrayna Qara dəniz vasitəsilə ərzaq ixracını bərpa etmək məqsədilə kommersiya gəmiləri üçün əlavə sığorta təminatının tətbiqini nəzərdən keçirir. Rusiyanın Ukrayna limanlarına və gəmilərinə hücumları yay aylarından etibarən dəniz ticarətini ciddi şəkildə pozub, kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracının isə təxminən 60 faiz azaldığı bildirilir.
Kiyev Qara dənizdə gəmiçiliyi rəsmi şəkildə dayandırmasa da, təhlükəsizlik riskləri səbəbindən gəmi sahibləri Odessa vilayətindəki limanlardan getdikcə daha çox yayınırlar. Fermer birlikləri xəbərdarlıq edir ki, ixracdakı uzunmüddətli fasilələr taxıl anbarlarında yer çatışmazlığına, daxili qiymətlərin enməsinə və fermerlər üzərində maliyyə təzyiqinin artmasına səbəb ola bilər.
Rəsmilər 2023-cü ildən tətbiq olunan müharibə risklərinin sığortalanması mexanizmləri ilə yanaşı, gəmilər üçün əlavə sığorta imkanlarının genişləndirilməsini də müzakirə ediblər. Fermerlər isə məhsullarını aşağı qiymətə satmamaq üçün sertifikatlaşdırılmış anbarlarda saxlanılan taxılın girov qoyulması ilə kredit götürmək imkanını nəzərdən keçirirlər.
Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayen qarşıdakı qışda Ukraynaya Aİ-nin indiyədək ən güclü dəstəyinin göstəriləcəyini bildirib. Strasburqda Avropa İttifaqının vəziyyəti ilə bağlı çıxış edən fon der Lyayen qarşıdakı dövrün müharibənin ən ağır qışı ola biləcəyini deyib və Ukraynaya davamlı yardımın prioritet olaraq qalacağını vurğulayıb. Aİ-nin 2026–2027-ci illər üçün Ukraynaya əlavə 90 milyard avro dəstək ayırması da Komissiyanın mövcud yardım paketinin əsas hissəsidir.
Aİ Ukraynaya humanitar yardım göstərməyi, ölkənin elektrik və istilik təchizatını dəstəkləməyi, həmçinin hava hücumundan müdafiəsini gücləndirməyi planlaşdırır. Fon der Lyayen “Patriot” sistemləri üçün raketlərin təcili çatdırılmasına çağırıb və Avropanın bir təchizatçıdan asılılığını azaltmalı olduğunu bildirib. Ukraynanın “Patriot” raketləri almaq üçün Aİ-nin maliyyə mexanizmindən istifadə etməsinə dair proses artıq irəliləyib.
Fon der Lyayen Ukrayna ilə əməkdaşlıq çərçivəsində daha ucuz və modul quruluşlu Avropa raketdən müdafiə sisteminin hazırlanmasını da dəstəkləyib. Ukraynanın FREYJA raketdən müdafiə proqramı artıq bir sıra Avropa ölkələrinin iştirakı ilə inkişaf etdirilir. FREYJA layihəsinə Ukrayna ilə yanaşı, bir neçə Avropa dövləti və müdafiə şirkəti qoşulub.
Rusiya dizel yanacağının ixracına qoyulan məhdudiyyətləri oktyabrın sonunadək uzada bilər. “Vedomosti” adı açıqlanmayan iki mənbəyə istinadən bu barədə məlumat yayıb. Daxili bazarda yanacaq çatışmazlığı fonunda tətbiq edilən hazırkı məhdudiyyətlərin müddəti sentyabrın sonunda başa çatır.
Ukraynanın Rusiyadakı neft emalı zavodlarına PUA hücumları bir sıra iri müəssisələrdə istehsalın pozulmasına və yanacaq çatışmazlığının artmasına səbəb olub. “Vedomosti”nin məlumatına görə, qərar Baş nazirin müavini Aleksandr Novakın sədrliyi ilə keçirilən müşavirədən sonra qəbul edilib. Rusiya hökuməti isə hələlik bu barədə rəsmi açıqlama verməyib.
“Reuters”in hesablamalarına görə, Rusiyada ən çox dizel istehsal edən altı neft emalı zavodundan üçü sentyabrda hücumlar nəticəsində dəymiş ziyana görə istehsalı kəskin azaldıb və ya tam dayandırıb. Enerji infrastrukturuna hücumların məhdudlaşdırılmasına dair razılaşma olduğu bildirilsə də, Rusiya və Ukrayna enerji obyektlərinə zərbələri davam etdirib.
Rusiya məhkəməsi Rusiya və Kanada vətəndaşı Nikolay Zyuzyevi dövlətə xəyanətdə təqsirli bilərək 7 il müddətinə cəzaçəkmə koloniyasına məhkum edib. RİA-nın məlumatına görə, Zyuzyev xaricdə Rusiyadakı etnik azlıqlarla əlaqəli “milli azadlıq hərəkatları”nın liderlərinə təlim keçib.
Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidməti bildirib ki, bu fəaliyyət ölkənin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə qarşı yönəlib. FTX onu həmçinin qurumun “ekstremist” adlandırdığı materialları yaymaqda ittiham edib və bu işin Avropa İttifaqının dövlət qurumları və analitik mərkəzlərinin sifarişi ilə həyata keçirildiyini bildirib.
RİA Zyuzyevin ittiham üzrə özünü təqsirli bilib-bilmədiyini açıqlamayıb. O, Rusiyanın şimalındakı Komi Respublikasında saxlanılıb.
Rusiya Ukraynanın dəmir yolu infrastrukturuna hücumlarını intensivləşdirib. Ukraynanın dövlət dəmir yolu operatoru “Reuters”ə bildirib ki, bu ilin əvvəlindən Rusiyanın hücumları nəticəsində 120 sərnişin vaqonu, 304 lokomotiv və 43 dəmir yolu stansiyası zərər görüb.
Şirkətin məlumatına görə, Rusiya ilin əvvəlindən ümumilikdə 1 700 dəmir yolu obyektinə hücum edib. Ötən il bu göstərici 1 206, 2024-cü ildə isə 842 olub.
Dnepropetrovsk Vilayət Hərbi Administrasiyasının rəhbəri Oleksandr Hanjanın məlumatına görə, Rusiyaya məxsus PUA-nın avtobusa hücumu nəticəsində beş nəfər həlak olub, azı yeddi nəfər yaralanıb.
Rusiya Müdafiə Nazirliyi Ukraynanın Odessa vilayətindəki Çornomorsk limanında yük gəmisinə zərbə endirdiyini bildirib.
Polşanın Lublin və Jeşuv hava limanlarında hərbi aviasiyanın fəaliyyəti ilə əlaqədar müvəqqəti dayandırılan uçuşlar bərpa olunub.
Bu barədə Polşa Hava Naviqasiya Xidməti Agentliyi (PANSA) “X” platformasında məlumat yayıb.
Poltava Vilayət Hərbi Administrasiyasının rəhbəri Vitali Diakivnıç bildirib ki, Rusiya gecə saatlarında bölgənin enerji infrastrukturuna hücum edib.
Diakivnıç “Telegram” paylaşımında Rusiyaya məxsus pilotsuz uçuş aparatının (PUA) sənaye obyektini də vurduğunu qeyd edib. Obyektin adı və hücumların nəticələri barədə əlavə məlumat verilməyib.
“Reuters”in hadisə yerində olan əməkdaşının məlumatına görə, Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə partlayış səsi eşidilib.
ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, beş nəfər Rusiya kəşfiyyatı ilə əməkdaşlıq edərək ABŞ-də və digər ölkələrdə hücumlar və qətllər planlaşdırmaqda ittiham olunur. Həmin şəxslər hələ saxlanılmayıb.
Baş prokuror Todd Blanşın sözlərinə görə, planlardan biri Vaşinqtonda olduğu ehtimal edilən rusiyalı müxalifətçinin öldürülməsi olub.
Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski ABŞ-nin CBS telekanalına müsahibəsində bildirib ki, Rusiya PUA-larının Moldovanın hava məkanına daxil olduğu vaxtlarda xarici səfərə gedərkən və səfərdən qayıdarkən Kişinyov hava limanında olub.
“Prezident təyyarəsi orada idi. Buna görə də Moldovanın hava məkanına hücum etdilər. Ola bilsin, şəxsən məni hədəf almaq istəmirdilər. Qayıdarkən yenidən Kişinyovdan keçdik və onlar eynisini təkrarladılar”, — Zelenski deyib.
MDB ölkələrinin liderləri əhalinin siyahıyaalınması ilə bağlı qərar qəbul ediblər. BELTA-nın məlumatına görə, sənəddə siyahıyaalınmanın 2030-cu ilə mümkün qədər yaxın tarixlərdə keçirilməsi təklif olunur. Qərar oktyabrın 9-da Türkmənistanda keçirilən iclasda qəbul edilib.
Azərbaycan və Mərkəzi Asiyanın beş ölkəsinin dövlət başçıları 8-ci Məşvərət görüşünün Birgə Bəyanatını və görüşün tənzimləyici sənədləri haqqında Qərarı imzalayıblar.
Türkmənbaşıda keçirilən Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə iki sənəd imzalanıb: Birgə Bəyanat və Məşvərət görüşünün tənzimləyici sənədləri haqqında Qərar.
Azərbaycan Cənubi Qafqazın aparıcı gücünə çevrilib. Regionun Şərq yarımkürəsindəki əhəmiyyəti də getdikcə artır. Cənubi Qafqaz Asiya ilə Avropa arasında mühüm əlaqələndirici rol oynayır. Bu isə Azərbaycanın əhəmiyyətini regionun hüdudlarından kənara çıxarır.
ABŞ İranın xam neftinin, neft məhsullarının və neft-kimya məhsullarının xarici bazarlara daşınması ilə əlaqəli 17 gəmiyə və bir sıra şirkətə qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edib.
ABŞ oktyabrın 9-da Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə (BCM) qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Bu addım Vaşinqtonun avropalı müttəfiqləri ilə münasibətlərində gərginliyi artırıb. Yeni sanksiyalar məhkəməyə xidmət göstərən şirkətlərə də təsir edə bilər.
“Navi” adı ilə tanınan Cənubi afrikalı hakim Navanethem Pillay 2026-cı il Nobel Sülh Mükafatına layiq görülüb. Norveç Nobel Komitəsinin məlumatına görə, mükafat ona sülhün və beynəlxalq hüququn təşviqi istiqamətindəki səylərinə görə verilib.
ABŞ Müdafiə Nazirliyi (Pentaqon) 2009-cu ildə Texas ştatındakı Fort-Hud hərbi bazasında 13 nəfəri öldürdüyünə görə ölüm cəzasına məhkum edilmiş keçmiş hərbi psixiatr Nidal Həsənin edamının canlı yayımlanacağını açıqlayıb.
Tramp administrasiyası “Microsoft”, “Adobe” və bir sıra iri texnologiya şirkətlərinin əcnəbi işçilərin ABŞ-də daimi yaşayış icazəsi alması üçün istifadə olunan PERM proqramında iştirakını dayandırıb.
ABŞ-nin federal immiqrasiya xidmətinin əməkdaşları oktyabrın 8-də Nyu-Yorkun Bronks rayonu ilə həmsərhəd Marbl-Hill ərazisində avtomobildə olan kişiyə atəş açaraq onu yaralayıblar. Avtomobildə beş yaşlı uşaq da olub.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın