ÜMT: 2025-ci il çay axınına görə son 35 ilin ən quraq illərindən biri olub

Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (ÜMT) məlumatına görə, 2025-ci il çay axınına görə son 35 ilin ən quraq illərindən biri olub. Təşkilat xəbərdarlıq edib ki, su ehtiyatlarının azalması gələcəkdə su təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərə bilər.

İl ərzində dünya çay hövzələrinin 36 faizində su axını normadan aşağı olub.

ÜMT-nin “Qlobal Su Resurslarının Vəziyyəti” hesabatında bildirilir ki, yeraltı sular, göllər və çaylar, torpaq rütubəti, bitki örtüyü, buz və qar da daxil olmaqla quruda saxlanılan su ehtiyatları 2010-cu illərin ortalarından bəri azalır.

Təşkilat xəbərdarlıq edib ki, bu tendensiya uzunmüddətli ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Bu ehtiyatlar xüsusilə quraqlıq dövrlərində mühüm su mənbəyi rolunu oynayır.

“Biz su ehtiyatlarımızı tükədirik. Quruda saxlanılan qlobal su ehtiyatları 2014–2016-cı illərdən bəri azalma tendensiyası göstərir. Bu, təxminən on ildir davam edən aydın tendensiyadır”, — ÜMT-nin Baş katibi Selesta Saulo bildirib.

Su dövranı daha qeyri-sabit olur

Bir çox regionda çay axını normadan aşağı olsa da, bəzi bölgələrdə əks vəziyyət müşahidə edilib.

Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyanın bəzi hissələrində çay axını normadan yüksək olub. ÜMT bunu qlobal su dövranının getdikcə daha qeyri-sabit və proqnozlaşdırılması çətin hala gəlməsinin göstəricisi kimi qiymətləndirib.

Bəzi regionlarda quraqlıq, digərlərində isə həddindən artıq yağıntıların müşahidə olunması su ehtiyatlarının idarə edilməsini çətinləşdirir və gələcək su təminatının proqnozlaşdırılmasını daha da mürəkkəbləşdirir.

Hesabatda həmçinin 2025-ci ildə bütün əsas buzlaq regionlarında buz itkisinin davam etdiyi bildirilib. Bu, əhəmiyyətli buzlaq itkilərinin qeydə alındığı ardıcıl dördüncü il olub.

ÜMT xəbərdarlıq edib ki, buzlaqların davamlı geri çəkilməsi uzunmüddətli su təhlükəsizliyi risklərini artıra bilər. Bu, xüsusilə içməli su, kənd təsərrüfatı və enerji istehsalı üçün mövsümi buz və qar ərintilərindən asılı olan regionlara təsir göstərə bilər.

Hesabatın nəticələrinə görə, dəyişən iqlim şəraiti çaylara, buzlaqlara və yeraltı su ehtiyatlarına təzyiqi artırır. Bu isə qlobal şirin su ehtiyatlarının mövcudluğu və sabitliyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir.

Teqlər

Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı su ehtiyatları çay axını quraqlıq iqlim dəyişikliyi