Günün icmalı: Elm sahəsində 5 əsas xəbər

AnewZ “Günün icmalı” rubrikasında 18 sentyabr 2026-cı il üçün elm sahəsində gündəmdə olan beş əsas xəbəri təqdim edir.

“SpaceX” “Starship”in ilk orbital uçuşuna hazırlaşır

“SpaceX” növbəti “Starship” sınaq uçuşunu sentyabrın 22-də və ya daha əvvəl keçirməyə hazırlaşır. Kosmik gəminin ilk dəfə orbitə çıxması və “Starlink V3” peyklərini yerləşdirməsi gözlənilir. Bu, “Starship”in 14-cü sınaq uçuşu olacaq. Uçuş iyuldakı son sınaqla müqayisədə raketin inkişafında mühüm irəliləyiş ola bilər.

Peyk məlumatları Qrenlandiya və Antarktidada böyük buz itkilərini üzə çıxarıb

1970-ci illərdən bəri toplanan peyk məlumatlarına əsaslanan yeni araşdırma Qrenlandiya və Antarktidada böyük həcmdə buz itkisini qeydə alıb. Yer kürəsinin iki ən böyük buz örtüyünün yerləşdiyi bu ərazilərdə buzların azalması dünya üzrə dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olub. Ümumilikdə 27 peyk missiyasının məlumatlarına görə, 1979–2023-cü illərdə Qrenlandiya və Antarktida birlikdə 11,3 trilyon ton buz itirib.

NASA: “Roman” teleskopunun yanacağı ən azı 22 il üçün kifayət edə bilər

NASA-nın hesablamalarına görə, “Roman” kosmik teleskopunun yanacaq ehtiyatı ən azı 22 il elmi müşahidə aparmağa imkan verə bilər. Bu, buraxılışın dəqiqliyi, əlavə yanacaq ehtiyatı və orbitə doğru hərəkət zamanı yanacağa qənaətlə bağlıdır.

Avqustda kosmosa göndərilən teleskop hələ nəzərdə tutulan orbitə çatmayıb. Əvvəlcə onun beşillik əsas və əlavə beşillik uzadılmış missiyası üçün ümumilikdə 10 illik yanacaq ehtiyatı planlaşdırılmışdı. 

Roma imperiyasının 300 min kilometrlik yol şəbəkəsi araşdırılıb

Tədqiqatçılar Roma imperiyasının təxminən 300 min kilometrlik yol şəbəkəsinin quruluşunu ətraflı təhlil ediblər. Araşdırma yolların istiqamətinə dağların, çayların və yaşayış məntəqələrinin təsir göstərdiyini üzə çıxarıb.

Nəticələrə görə, əyalət paytaxtları mühüm nəqliyyat qovşaqları olub. Roma isə imperiyanın quru nəqliyyatı şəbəkəsində düşünüldüyü qədər mərkəzi mövqe tutmayıb.

Boliviyada yeni vəhşi pişik növü müəyyən edilib

Boliviyanın rütubətli, dumanla örtülü dağ meşələrində yeni vəhşi pişik növü müəyyən edilib. Yerli sakinlərin “Tilcayo” adlandırdığı heyvana “Leopardus tilcayo” elmi adı verilib.

Uzunluğu təxminən 46 santimetr, çəkisi isə 1,4 kiloqram olan bu pişik adi ev pişiyindən kiçikdir. Tədqiqatçıların sözlərinə görə, bu, son 100 ildən çox müddətdə elmə yeni növ kimi təqdim edilən ilk yaşayan pişik növüdür.

Teqlər

Elm xəbərləri “SpaceX” Starship NASA Qrenlandiya Antarktida Boliviya Roma imperiyası