Seçki mövsümü: 2026-cı ilin payızının əsas seçkiləri

2026-cı ilin payızında Rusiyada parlament seçkiləri keçirilir, Almaniyada regional, ABŞ-də isə aralıq seçkiləri keçiriləcək. İsveçdə səsvermə artıq başa çatıb və yeni hökumətin formalaşdırılması üçün danışıqlar aparılır.

Rusiya: Parlament və regional seçkilər

Rusiyada 18–20 sentyabr tarixlərində üçgünlük parlament seçkiləri keçirilir. Seçicilər Dövlət Dumasının 450 deputatının hamısını seçirlər.

Mandatların yarısı partiya siyahıları, digər yarısı isə birmandatlı seçki dairələri üzrə müəyyənləşdirilir. Ümumölkə partiya siyahısı üzrə seçkilərdə 10 partiya iştirak edir.

Avqustun 10-da Rusiyanın liberal müxalifət partiyası “Yabloko”nun federal partiya siyahısı Ali Məhkəmənin onun qeydiyyatını ləğv etməsindən sonra 2026-cı il Dövlət Dumasına seçkilərdən çıxarılıb.

Məhkəmə “Rodina” partiyasının iddiası əsasında “Yabloko”nun əleyhinə qərar çıxarıb. İddiada seçki və kampaniyanın maliyyələşdirilməsi qaydalarının pozulduğu, o cümlədən xaricdən maliyyə alan şəxslərdən vəsait qəbul edildiyi bildirilib.

Qərar apellyasiya instansiyasında qüvvədə saxlanılıb və bundan sonra Mərkəzi Seçki Komissiyası “Yabloko”nun federal partiya siyahısını seçkilərdən çıxarıb. Bununla belə, “Yabloko”nun bəzi namizədləri birmandatlı seçki dairələri üzrə seçkidə iştirak etməyə davam edirlər.

Təxminən 111 milyon insanın səsvermə hüququ var. Ölkənin bəzi bölgələrində elektron səsvermə də keçirilir. Prezident Vladimir Putin də sentyabrın 18-də elektron qaydada səs verib.

Səkkiz regionda rəhbərlər birbaşa seçkilərlə, 3 regionda isə regional parlamentlər tərəfindən seçilir. 39 regionda qanunverici orqanlara seçkilər keçirilir. Bu, Rusiyanın 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı hərbi müdaxiləyə başlamasından sonra ölkədə keçirilən ilk parlament seçkiləridir.

Rusiyanın nəzarətində olan və Moskvanın ilhaq etdiyini elan etdiyi Ukrayna ərazilərində də səsvermə keçirilir.  Ukrayna və bir sıra digər dövlətlər həmin ərazilərdə keçirilən Rusiya seçkilərini tanımırlar.

Almaniya: Berlin və Meklenburq-Ön Pomeraniyada regional seçkilər

Almaniyada sentyabrın 20-də Berlin və Meklenburq-Ön Pomeraniyada regional seçkilər keçiriləcək. Berlində Nümayəndələr Palatasının, Meklenburq-Ön Pomeraniyada isə əyalət parlamentinin üzvləri seçiləcək. 

Meklenburq-Ön Pomeraniyada seçki kampaniyasının əsas diqqəti hakim Sosial Demokrat Partiyası (SPD) ilə Almaniya üçün Alternativ (AfD) arasındakı gərgin rəqabətə yönəlib. Sentyabrın 18-də yayımlanan son sorğunun nəticələrinə görə, SPD 37 faiz dəstəklə AfD-ni bir faiz bəndi qabaqlayır. AfD-nin dəstəyi 36 faiz, CDU-nun isə 6 faizdir.

Berlində də CDU gərgin seçki mübarizəsi ilə üzləşib. Berlinin meri Kay Veqner siyasi təzyiqlərdən sonra CDU-nun əsas namizədi statusundan geri çəkilib. Əyalətin maliyyə naziri Stefan Evers partiyanın əsas namizədi olub, Veqner isə səlahiyyət müddəti başa çatanadək mer vəzifəsində qalır.

Seçkilər CDU-nun Saksoniya-Anhaltda keçirilən son seçkilərdə zəif nəticə göstərməsindən sonra kansler Fridrix Mertsin partiya daxilində təzyiqlə üzləşdiyi bir vaxta təsadüf edir. Buna görə də iki regional seçkinin nəticələri Almaniyanın hakim mühafizəkar partiyası daxilində qüvvələr nisbətinə təsir göstərə bilər.

ABŞ: Aralıq seçkiləri

ABŞ-də aralıq seçkiləri 2026-cı il noyabrın 3-də keçiriləcək. Seçkilərdə Nümayəndələr Palatasındakı 435 yerin hamısı, həmçinin Senatdakı yerlərin təxminən üçdə biri uğrunda mübarizə aparılacaq. 

Aralıq seçkiləri prezidentin səlahiyyət müddətinin yarısında keçirilir. Eyni zamanda bir çox ştatda qubernator və ştat qanunverici orqanlarına seçkilər də keçirilir.

Yaşayış xərcləri, immiqrasiya, səsvermə və seçkilərin təşkili, süni intellekt, xarici siyasət və seçki dairələrinin sərhədlərinin yenidən müəyyənləşdirilməsi kampaniyanın əsas mövzuları sırasında yer alır.

Erkən və qiyabi səsvermə qaydaları ştatlara görə dəyişir. Buna görə də səsvermə müddətləri ölkə üzrə fərqlənir. 

İsveç: Seçkilərdən sonra hökumətin formalaşdırılması üçün danışıqlar başlayıb

İsveçdə parlament seçkiləri artıq keçirilib. Səslərin yekun hesablanmasına görə, sol-mərkəzçi müxalifət 349 yerlik Riksdaqda 176, hakimiyyətdən gedən sağ blok isə 173 mandat qazanıb.

Baş nazir Ulf Kristersson seçkinin nəticələrindən sonra istefa verib. Parlament sədri Andreas Norlen Sosial Demokrat Partiyasının lideri Maqdalena Anderssona yeni hökumətin formalaşdırılması imkanlarını araşdırmaq tapşırığı verib.

Mandatların az fərqlə bölüşdürülməsi növbəti hökumətin tərkibini avtomatik müəyyən etmir. Mərkəz Partiyası Sol Partiyanın daxil olduğu hökumətdə iştirak etməyəcəyini bildirib. Bu isə koalisiya danışıqları davam edərkən Andersson üçün çətinlik yaradır.

İsveç Demokratlarının səs payı da 2010-cu ildən sonra ilk dəfə azalıb. Partiya əvvəlki seçkilə müqayisədə təxminən üç faiz bəndi itirib.

• Rusiyada 2026-cı il parlament seçkiləri: Nələr diqqət mərkəzində olacaq?

• İsveç seçkilərində müxalifət cüzi fərqlə öndədir

• Trampın 5 000 dollar vədi respublikaçıların Konqresə nəzarəti saxlamasından asılıdır

Teqlər

Seçki mövsümü Rusiya Almaniya ABŞ Dövlət Duması regional seçkilər Berlin Yabloko