Çin Ayın uzaq tərəfindən götürülmüş torpaq nümunəsini BMT-yə təqdim edib

Ayın uzaq tərəfindən götürülmüş torpaq nümunəsi iki il əvvəl 380 min kilometrdən çox məsafədən Yerə gətirilib. Daha sonra nümunə Pekindən Vyanaya aparılıb və Çin onu rəsmi olaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatına (BMT) təqdim edib.

Sentyabrın 14-də BMT-nin Vyanadakı ofisində keçirilən mərasimdə təqdim olunan nümunə Ayın uzaq tərəfindən götürülərək təşkilata verilən ilk belə materialdır. Nümunə BMT-nin Vyanadakı ofisində daimi nümayiş etdiriləcək.

Nümunə Çinin “Chang’e-6” missiyası zamanı əldə edilib. Missiya 2024-cü ildə Ayın uzaq tərəfinə enərək səthdən torpaq və süxur nümunələri toplayıb və onları Yerə gətirib. Bununla da tarixdə ilk dəfə Ayın Yerdən görünməyən tərəfindən nümunələr əldə olunub.

“Chang’e-6” Günəş sisteminin ən böyük və qədim zərbə hövzələrindən biri olan Cənub qütbü–Eytken hövzəsindən 1 935,3 qram material toplayaraq Yerə gətirib.

Vyanadakı mərasim “Ay torpağından ortaq zəminə: hamı üçün ortaq gələcək” şüarı altında keçirilib. Çin tərəfi bildirib ki, bu mövzu nümunənin BMT-yə təqdim edilməsinin əsas ideyasını əks etdirir.

Tədbirdə diplomatlar, beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri və müxtəlif ölkələrin nümayəndələri də daxil olmaqla 400-dən çox qonaq iştirak edib.

Çin kosmik əməkdaşlığın əhəmiyyətini vurğulayıb

Çin Milli Kosmik Administrasiyasının rəhbəri Şan Çjunde mərasimdə bildirib ki, kosmosun araşdırılması bəşəriyyətin ortaq arzusu və uzunmüddətli hədəfidir. 

Şan Çjundenin sözlərinə görə, nümunənin BMT-yə təqdim edilməsi Çinin kosmik tədqiqatların nəticələrini beynəlxalq ictimaiyyətlə bölüşmək və kosmosun dinc məqsədlərlə araşdırılmasını təşviq etmək niyyətini göstərir.

BMT-nin Kosmik Fəza Məsələləri üzrə İdarəsinin direktoru Aarti Holla-Maini nümunənin təqdim edilməsini alqışlayıb. O bildirib ki, bu addım kosmosun bütün bəşəriyyətin ortaq məkanı olduğunu göstərir.

Holla-Maini nümunənin kosmik fəzanın qlobal idarəçiliyinin inkişafına töhfə verəcəyinə ümid etdiyini bildirib.

Nümunələr yeni elmi məlumatlar üzə çıxarıb

“Nature Communications” jurnalında dərc olunan araşdırmada “Chang’e-6” nümunələrindən istifadə edilərək araşdırmada Yerin maqnitosferinin Günəş küləyinin Ayın yaxın və uzaq tərəflərinə təsirində hansı fərqləri yaratdığı öyrənilib.

Ayın uzaq tərəfi isə Günəş küləyinin daha güclü təsirinə məruz qalır. Nümunələrdə bu fərqin izləri qeydə alınıb. Bu nəticələr alimlərə Yer ilə Ay arasındakı qarşılıqlı təsiri daha yaxşı anlamağa imkan verir.

Bu nümunələrin gələcək tədqiqi yeni elmi nəticələr ortaya çıxara bilər.

Missiyada beynəlxalq əməkdaşlıq

“Chang’e-6” missiyası beynəlxalq əməkdaşlığı da əhatə edib. Missiyada Fransa, İtaliya və Avropa Kosmik Agentliyinin elmi cihazlarından, həmçinin Pakistanın “ICUBE-Q” kiçik peykindən istifadə olunub.

“ICUBE-Q” “Chang’e-6” orbital modulundan ayrılaraq Ayın orbitində müşahidələr aparıb və Ayın görüntülərini çəkib.

Çin 2030-cu ilədək Aya ekipajlı missiya göndərməyi planlaşdırır. Bu məqsədlə daşıyıcı raket, ekipajlı kosmik gəmi, Ay səthinə eniş aparatı və digər sistemlərin hazırlanması davam etdirilir.

Teqlər

Çin dünya BMT Yer Pekin Vyana Chang’e-6