Makron və Karni ABŞ ilə gərginlik fonunda Fransa adalarında görüşəcəklər

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Kanada sahilləri yaxınlığında yerləşən Fransaya məxsus Sen-Pyer və Mikelon arxipelaqına səfər edib. Onun sentyabrın 20-də Kanadanın Baş naziri Mark Karni ilə görüşü nəzərdə tutulub.

Görüş Kanada ilə ABŞ arasında münasibətlərin pisləşdiyi və Ottavanın Avropa İttifaqı ilə əlaqələrini gücləndirməyə çalışdığı bir vaxta təsadüf edir. Fransa rəsmiləri səfərin ölkənin Sen-Pyer və Mikelon üzərində suverenliyini və Kanada ilə yaxın münasibətlərini vurğulayacağını bildiriblər.

Bu, Makronun prezident seçildikdən sonra Sen-Pyer və Mikelona ilk səfəridir. O, həmçinin Fransua Ollandın 2014-cü il səfərindən sonra arxipelaqa gedən ilk Fransa prezidentidir.

Kanadanın yaxınlığındakı Fransa ərazisi

Sen-Pyer və Mikelon Şimali Atlantikada, Kanadanın Nyufaundlend adası yaxınlığında yerləşən arxipelaqdır. Burada təxminən 5 800 nəfər yaşayır. Sen-Pyer və Mikelon Fransanın Şimali Amerikada qalan yeganə ərazisidir.

Fransa rəsmilərinin sözlərinə görə, arxipelaq ölkənin Şimali Atlantikada, ABŞ və Arktikaya yaxın ərazidə mövcudluğu baxımından əhəmiyyətlidir.

Fransa prezidentinin administrasiyası dəniz suverenliyi, iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşma və Kanada ilə əməkdaşlığı səfərin əsas mövzuları sırasında göstərib.

Trampın paylaşımı səfərin simvolik əhəmiyyətini artırır

Makronun səfərindən bir neçə həftə əvvəl ABŞ Prezidenti Donald Tramp sosial şəbəkədə Şimali Amerika və ona yaxın bəzi ərazilərin ABŞ bayrağı ilə örtülmüş şəkildə göstərildiyi xəritə paylaşıb.

Xəritədə Sen-Pyer və Mikelonla yanaşı, Fransanın Karib dənizindəki bir neçə ərazisi də ABŞ bayrağının rənglərində göstərilib.

Fransa həmin vaxt Trampın paylaşımına açıq şəkildə münasibət bildirməyib. Diplomatların sözlərinə görə, Trampın həmin xəritəni paylaşmasından sonra Makronun səfəri əlavə simvolik əhəmiyyət daşıyır.

Səfər Kanada ilə ABŞ arasında ticarət gərginliyinin davam etdiyi və Ottavanın Aİ ilə əlaqələrini gücləndirməyə çalışdığı bir vaxta təsadüf edir.

Tramp Kanadanın Avropa İttifaqı (Aİ) ilə əlaqələrini gücləndirməsini, xüsusilə Brüsselin Ottava ilə daha sıx əməkdaşlığın mümkün yeni formatı barədə müzakirələrə başlamasını tənqid edib.

Kanada Aİ ilə əlaqələri gücləndirməyə çalışır

Karni hökuməti ABŞ bazarından asılılığı azaltmaq və digər tərəfdaşlarla iqtisadi əlaqələri genişləndirmək məqsədilə Aİ ilə münasibətləri dərinləşdirməyə çalışır.

Karni bu həftə Avropa Parlamentində çıxışı zamanı Kanada ilə Aİ arasında daha güclü strateji tərəfdaşlığa çağırıb. Tərəflər enerji, kritik minerallar, müdafiə, süni intellekt və rəqəmsal ticarət sahələrində əməkdaşlığı müzakirə edirlər.

Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayen Kanadanın Aİ-nin ilk “assosiasiyalı üzv” olması ideyasını irəli sürüb. Lakin Aİ-də hazırda belə bir rəsmi üzvlük statusu yoxdur və onun hansı hüquqi çərçivədə yaradılacağı müəyyənləşməyib.

Bununla yanaşı, Kanada ilə Aİ arasında daha sıx inteqrasiyanın qarşısında başqa maneələr də var. Tərəflər arasında Hərtərəfli İqtisadi və Ticarət Sazişi (CETA) 2017-ci ildən müvəqqəti tətbiq olunur. Lakin Fransa da daxil olmaqla bir neçə Aİ ölkəsi sazişi hələ tam ratifikasiya etməyib.

Enerji və Arktika gündəmdədir

Makron və Karninin enerji təhlükəsizliyi və iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsini müzakirə edəcəyi gözlənilir. Qlobal enerji bazarında təchizatın pozulması fonunda bu məsələ daha da aktuallaşıb.

Makron bildirib ki, Fransa neft və qaz təchizatını şaxələndirmək üçün Kanada ilə əməkdaşlığı genişləndirmək, xüsusilə Avropanın Atlantik sahillərinə daha çox mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünü təmin etmək istəyir.

Arktikanın əhəmiyyəti də artır. Böyük dövlətlərin regiona hərbi, iqtisadi və strateji marağı güclənir. Eyni zamanda iqlim dəyişikliyi bölgənin sularına və nəqliyyat marşrutlarına təsir göstərir.

Suverenlik mesajı

Makronun səfəri Fransa üçün siyasi və diplomatik əhəmiyyət də daşıyır. Fransa rəsmiləri bildiriblər ki, səfər ölkənin Sen-Pyer və Mikelon üzərində suverenliyini, eləcə də Kanada ilə yaxın münasibətlərini vurğulamaq məqsədi daşıyır.

Makron sentyabrın 19-da Qrenlandiyanın təhlükəsizliyi ilə bağlı razılaşmanı alqışlayıb. O bildirib ki, razılaşma vəziyyətin yumşalmasına və Danimarkanın Qrenlandiya üzərində suverenliyinin bir daha təsdiqlənməsinə imkan verir.

“Danimarkanın suverenliyinə və beynəlxalq hüquqa hörmət olunur. Gərginliyin azalmasına kömək edən hər şey müsbət haldır”, – Makron bildirib.

Makron arxipelaqa səfərindən sonra BMT Baş Assambleyasının iclasında iştirak etmək üçün Nyu-Yorka gedəcək.

Teqlər

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron ABŞ Donald Tramp Kanada Mark Karni Sen-Pyer və Mikelon arxipelaqı Avropa İttifaqı