Almaniyada regional seçkilər kansler Mertsə təzyiqi artıra bilər

Almaniyada seçicilər sentyabrın 20-də iki regional seçkidə səs verirlər. Seçkilər hökumətdən ictimai narazılığın artdığı və ifrat sağçı qüvvələrin yenidən gücləndiyi bir vaxtda kansler Fridrix Merts üzərində siyasi təzyiqi artıra bilər.

Almaniyanın şərqində yerləşən, əsasən kənd ərazilərindən ibarət Meklenburq-Ön Pomeraniyada və paytaxt Berlində seçicilər səsverməyə gediblər. Bu seçkilər Almaniyadan kənarda da diqqətlə izlənilir. Səsvermə ifrat sağçı Almaniya üçün Alternativ (AfD) partiyasının Saksoniya-Anhaltda ciddi irəliləyiş əldə etməsindən cəmi iki həftə sonra keçirilir.

AfD-nin güclənməsi getdikcə ümummilli siyasi məsələyə çevrilir. Partiya Almaniya siyasətində kənar mövqedən çıxaraq əhəmiyyətli təsirə malik qüvvəyə çevrilib. Ölkənin əsas siyasi partiyaları isə AfD ilə koalisiya qurmaqdan imtina etməyə davam edirlər.

Merts üzərində təzyiq arta bilər

Merts Almaniyanın zəif iqtisadi artımını canlandırmaq və islahatlar aparmaq vədi ilə hakimiyyətə gəlib. Lakin hökumət ictimai dəstəyi artırmaqda çətinlik çəkir. Seçiciləri xüsusilə yüksək yaşayış xərcləri, enerji qiymətləri və mənzil problemi narahat edir.

Buna görə də son regional seçkilər Mertsin liderliyinə etimadın növbəti sınağına çevrilib.

Partiya daxilində narazılığın artmasına baxmayaraq, Mertsin rəhbərlik etdiyi Xristian Demokrat İttifaqının (XDİ) yüksək vəzifəli nümayəndələri onu dəstəkləməyə davam edirlər. Vəzifədə olan kanslerin dəyişdirilməsi həm siyasi, həm də konstitusion baxımdan çətin prosesdir.

Meklenburq-Ön Pomeraniyada isə XDİ ən zəif nəticələrindən biri ilə üzləşə bilər. “Forschungsgruppe Wahlen”in sentyabrın 17-də açıqladığı sorğuya görə, partiyaya dəstək 6 faizdir. Bu göstərici əyalət parlamentində təmsil olunmaq üçün tələb olunan 5 faizlik həddə yaxındır.

Merts seçiciləri narahat edən məsələlərə cavab verməyə çalışıb. O, sentyabrın 18-də benzin və dizel yanacağına vergilərin azaldılmasını da nəzərdə tutan tədbirlər paketi təqdim edib.

Bununla belə, yüksək yaşayış xərcləri seçicilərin əsas narahatlıqlarından biri olaraq qalır.

“Burada, Şverində, bu maaşlarla demək olar ki, heç nə almaq olmur”, – seçici Karlotta Hayk “Reuters”ə bildirib.

Başqa bir seçici isə xarici yardıma ayrılan vəsaiti tənqid edib:

“Bu pula burada, öz ölkəmizdə, uşaqlar və pensiyaçılar üçün ehtiyacımız var”.

AfD-nin güclənməsi regional siyasəti dəyişir

AfD ən böyük irəliləyişini Almaniyanın şərqində əldə edib. İqtisadi vəziyyətdən narazılıq və miqrasiya ilə bağlı narahatlıqlar partiyaya dəstəyin artmasına təsir göstərən əsas amillər sırasındadır.

Partiya Almaniyada qalmaq hüququ olmayan əcnəbilərin deportasiyası ilə bağlı daha sərt tədbirlərin görülməsini istəyir. AfD həmçinin Rusiya ilə enerji əlaqələrinin bərpasını və Almaniyanın avrodan imtina etməsini dəstəkləyir.

Meklenburq-Ön Pomeraniyada seçki kampaniyasının son həftələrində rəqabət daha da gərginləşib. “Forschungsgruppe Wahlen”in sentyabrın 17-də açıqladığı sorğuya görə, SPD 37, AfD 36, Sol Partiya 9, Yaşıllar isə 5 faiz dəstək alıb.

Əyalətin Baş naziri Manuela Şvezig SPD-nin seçki kampaniyasında əsas rol oynayıb. Onun şəxsi populyarlığının partiyanın AfD qarşısındakı mövqeyini qorumasına kömək etdiyi bildirilir.

Şvezig seçki kampaniyasının son mitinqində “qara buludların” yaxınlaşdığı barədə xəbərdarlıq edib və AfD-ni təhlükəli partiya adlandırıb.

AfD-nin həmsədri Alis Vaydel isə son mitinqdə kansler Fridrix Mertsi tənqid edib.

“Gələn həftədən kansler daha ehtiyatlı danışacaq”, – Vaydel tərəfdarlarına bildirib. O, seçkilərin nəticələrinin Merts üzərində siyasi təzyiqi artıra biləcəyini deyib.

Berlində fərqli mənzərə

Berlində isə siyasi vəziyyət fərqlidir. Burada Sol Partiya ilə Xristian Demokrat İttifaqı (XDİ) birinci yer uğrunda yaxın rəqabət aparır.

“Forschungsgruppe Wahlen”in sentyabrın 17-də açıqladığı sorğuya görə, Sol Partiyaya dəstək 22, XDİ-yə 20, AfD-yə 18, Yaşıllara 15, SPD-yə isə 12 faizdir.

Bu göstəricilərə əsasən, heç bir partiyanın təkbaşına parlament çoxluğu əldə etməsi gözlənilmir və hökumətin formalaşdırılması üçün koalisiya lazım olacaq.

Paytaxtda AfD-yə dəstək də əvvəlki seçki ilə müqayisədə xeyli artıb. Partiya 2023-cü ildə keçirilən Berlin seçkisində 9,1 faiz səs toplamışdı. Son sorğuda isə AfD-yə dəstək 18 faiz göstərilib.

AfD-yə dəstəyin artması digər əsas partiyaların onunla koalisiya qurmaqdan imtina etdiyi strategiyanın gələcəyi ilə bağlı yeni müzakirələrə səbəb olub.

Seçkilər ölkə siyasəti üçün niyə vacibdir?

Regional seçkilər adətən Almaniya kanslerinin siyasi taleyini müəyyən etmir. Lakin AfD-yə dəstəyin artması və Merts hökumətinə münasibətlə bağlı narazılıqlar bu seçkilərin siyasi əhəmiyyətini artırıb.

AfD-nin bu ayın əvvəlində Saksoniya-Anhaltda əldə etdiyi yüksək nəticə Almaniyanın əsas siyasi partiyaları üçün xəbərdarlıq olub və ölkənin şərqində partiyaya dəstəyin miqyasını göstərib.

Sentyabrın 20-də keçirilən iki seçki Almaniyada federal səviyyədə kimin hakimiyyətdə olacağını müəyyən etməyəcək. Lakin nəticələr seçicilərin Merts hökumətinə, iqtisadi vəziyyətə və AfD-nin artan siyasi təsirinə münasibəti barədə yeni göstərici ola bilər.

Növbəti federal seçkilərin 2029-cu ildə keçirilməsi nəzərdə tutulur. Hazırda əsas məsələlərdən biri Almaniyanın ənənəvi siyasi partiyalarının getdikcə mürəkkəbləşən siyasi mənzərəyə necə reaksiya verəcəyidir.

• Almaniyanın ifrat sağçı AfD partiyası əyalət seçkisində tarixi qələbə qazanıb

Teqlər

Almaniya regional seçkilər Fridrix Merts ictimai narazılıq AfD partiyası Meklenburq-Ön Pomeraniya islahat