Danimarka və Qrenlandiya: ABŞ ilə razılaşma suverenliyə xələl gətirməyəcək

Danimarka və Qrenlandiya ABŞ ilə razılaşmanın Qrenlandiyanın suverenliyinə xələl gətirməyəcəyini bildiriblər. Razılaşmanın ABŞ-yə Qrenlandiyadakı hərbi mövcudluğunu əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirmək imkanı verəcəyi gözlənilir.

Trampın sözlərinə görə, razılaşma ABŞ-nin rəqiblərinin Qrenlandiyada hərbi mövcudluq yaratmasına və Vaşinqtonun yazılı razılığı olmadan həssas investisiyalar həyata keçirməsinə imkan verməyəcək.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə razılaşmanı daha geniş şəkildə təqdim edib. O bildirib ki, razılaşma ABŞ-yə Qrenlandiyanın təhlükəsizliyi üzərində “daimi nəzarət” imkanı verəcək.

Razılaşmanın gələn həftə Nyu-Yorkda keçiriləcək BMT Baş Assambleyası çərçivəsində imzalanacağı gözlənilir.

Razılaşma Qrenlandiya üçün nə deməkdir?

Razılaşmanın əsas detalları hələ ictimaiyyətə açıqlanmayıb. Buna görə ABŞ-nin Qrenlandiyadakı hərbi mövcudluğunun nə qədər genişlənəcəyi, eləcə də Vaşinqtona adanın xarici siyasəti və təbii ehtiyatları ilə bağlı hər hansı rəsmi səlahiyyət verilib-verilməyəcəyi məlum deyil.

Danimarkanın xarici işlər naziri Lars Lökke Rasmussen bildirib ki, razılaşma Danimarka Krallığının “qırmızı xətlərinə” hörmət etməklə Arktika və Şimali Atlantikada təhlükəsizliyi gücləndirməlidir.

Qrenlandiya öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu vurğulayır

Qrenlandiyanın Baş naziri Yens-Frederik Nilsen bildirib ki, razılaşma Danimarka Krallığının suverenliyini və ərazi bütövlüyünü, həmçinin Qrenlandiya xalqının öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu tanıyır.

Razılaşma Qrenlandiyanın ABŞ-yə verilməsini nəzərdə tutmur. Ada Danimarka Krallığının tərkibində qalacaq, razılaşma isə ABŞ-nin Qrenlandiyadakı hərbi mövcudluğunun genişləndirilməsini nəzərdə tutur.

Tramp ABŞ-nin daimi təhlükəsizlik rolundan danışır

Tramp bildirib ki, ABŞ Qrenlandiyanın və öz təhlükəsizliyinin qorunması üçün zəruri hesab etdiyi addımları atmaq imkanına malik olacaq.

Onun sözlərinə görə, razılaşma ABŞ-nin rəqiblərinin adada hərbi baza və hərbi mövcudluq yaratmasının, eləcə də həssas sahələrə investisiya yatırmasının qarşısını alacaq.

Razılaşmanın əsas detalları açıqlanmadığından onun dəqiq əhatə dairəsi və ABŞ-nin gələcək rolunun miqyası qeyri-müəyyən qalır.

Qarşıdurmadan danışıqlara

Razılaşma Trampın Qrenlandiyaya nəzarəti ələ keçirməklə bağlı əvvəlki açıqlamalarından sonra yaranan diplomatik gərginlik fonunda hazırlanıb.

Danışıqlar Qrenlandiya ilə bağlı yaranmış gərginliyi azaltmaq məqsədi daşıyıb.

NATO razılaşmanı alqışlayaraq onun Arktika və Şimali Atlantikada təhlükəsizlik, sabitlik və əməkdaşlığın gücləndirilməsinə kömək edəcəyini bildirib.

Qrenlandiya niyə vacibdir?

Qrenlandiyanın Şimali Amerika ilə Avropa arasındakı strateji mövqeyi adanı Arktika və Şimali Atlantika təhlükəsizliyi baxımından mühüm əraziyə çevirir.

ABŞ artıq Qrenlandiyanın şimalındakı “Pituffik” kosmik bazasında hərbi mövcudluğa malikdir. Yeni razılaşma bu mövcudluğun daha da genişlənməsinə imkan verə bilər.

Teqlər

Qrenlandiya Danimarka ABŞ Donald Tramp Lars Lokke Rasmussen Yens-Frederik Nilsen ABŞ-Qrenlandiya münasibətləri BMT Baş Assambleyası Ceyms Devid Vens