Səudiyyə Ərəbistanı husilərin hücumları fonunda əsas neft kəmərini bərpa edib

Səudiyyə Ərəbistanı Şərq–Qərb neft kəmərinin fəaliyyətini bərpa edib. Kəmər ölkənin neft yataqlarından Qırmızı dəniz sahilində yerləşən Yanbu limanına xam neftin daşınmasını təmin edir.

Uzunluğu 1 200 kilometr olan Şərq–Qərb kəməri ilə fəaliyyəti dayandırılmazdan əvvəl gündə təxminən 4 milyon barel neft daşınırdı. Bu marşrut Səudiyyə Ərəbistanına Hörmüz boğazından keçmədən xam nefti beynəlxalq bazarlara çıxarmağa imkan verir.

Regiondakı münaqişə səbəbindən Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin kəskin azalması Şərq–Qərb kəmərinin əhəmiyyətini artırıb.

Səudiyyə Ərəbistanı sentyabrın 11-də üç nasos stansiyasına ziyan vuran PUA hücumundan sonra kəmərin fəaliyyətini dayandırmışdı. Ər-Riyad hücumda İraqdakı silahlı qrupları ittiham edib. 

Kəmər sentyabrın 22-də yenidən işə salınıb, lakin neft nəqlinin həcmi hələ də aşağıdır. “Saudi Aramco” gündəlik nəql həcmini təxminən 4 milyon barelə çatdırmağa çalışır. Sənaye mənbələrinin məlumatına görə, nasos stansiyalarına dəyən ziyan səbəbindən kəmərin tam fəaliyyətinin bərpası altı-səkkiz həftə çəkə bilər.

Kəmərin maksimum ötürmə gücü gündə təxminən 7 milyon bareldir. Fəaliyyəti dayandırılmazdan əvvəl nəql edilən neftin həcmi qlobal neft təchizatının təxminən 4 faizinə bərabər idi.

Kəmərin ümumi ötürmə gücü gündə təxminən 7 milyon bareldir. Fəaliyyəti dayandırılmazdan əvvəl isə buradan gündə təxminən 4 milyon barel neft nəql edilirdi. Bu, qlobal neft təchizatının təxminən 4 faizinə bərabərdir.

Neft alternativ marşrutlara yönəldilib

Kəmərin fəaliyyətinin dayanması Səudiyyə Ərəbistanının neft ixracını çətinləşdirib və alternativ marşrutlardan istifadəyə ehtiyacı artırıb. Xam neftin bir hissəsi Fars körfəzindəki ixrac terminallarına yönəldilib.

Səudiyyə Ərəbistanı dünyanın ən böyük neft istehsalçılarından biridir. “Saudi Aramco”nun məlumatına görə, 2025-ci ildə şirkətin maye karbohidrogen hasilatı gündə orta hesabla 10,7 milyon barel, ümumi karbohidrogen hasilatı isə neft ekvivalentində gündə 12,9 milyon barel olub. Şirkət həmin il 104,7 milyard dollar düzəliş edilmiş xalis mənfəət əldə etdiyini açıqlayıb.

Kəmərin fəaliyyətinin dayanması neftin daşınmasını bahalaşdırıb. Bununla belə, ixracın bir hissəsi alternativ marşrutlarla həyata keçirilib.

Husilərin hücumları

Husilər Səudiyyə Ərəbistanı ilə əlaqəli gəmilərə və ölkədəki hədəflərə hücumları artırıblar.

Səudiyyə Ərəbistanı sentyabrın 19-da Ər-Riyada istiqamətlənən husi ballistik raketini zərərsizləşdirdiyini bildirib. Ölkə həmçinin Yanbu, Taif, Beyş və Fərasandakı infrastruktur obyektlərinə hücum cəhdlərinin qarşısının alındığını açıqlayıb.

Husilər Yanbudakı “Aramco” obyektləri də daxil olmaqla Səudiyyə Ərəbistanının enerji infrastrukturuna hücum etdiklərini bildiriblər.

Səudiyyə Ərəbistanının neft ixrac etdiyi hər iki əsas istiqamətdə risklər artıb. Şərqdə Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti kəskin azalıb, qərbdə isə Qırmızı dəniz və Bab əl-Məndəb boğazında husilərin hücumları gəmiçiliyə təhlükə yaradır.

Bu vəziyyət Yanbu limanının əhəmiyyətini artırır. Şərq–Qərb kəməri ilə limana çatdırılan neft tankerlərə yüklənərək Hörmüz boğazından keçmədən Qırmızı dəniz, Süveyş kanalı və Aralıq dənizi vasitəsilə beynəlxalq bazarlara daşına bilər.

Kəmərin fəaliyyəti dayandığı müddətdə Səudiyyə Ərəbistanı Fars körfəzindəki terminallardan ixracı artırıb. “Saudi Aramco” yeddi supertankerə təxminən 14 milyon barel xam neft yükləyib. Treyderlər Qırmızı dəniz marşrutu ilə neft daşınmasının bərpasına hazırlaşaraq tankerləri Misirin Port-Səid və Sidi-Kerir limanlarına yönəldiblər.

Kəmərin bərpası neft bazarına təsir edib

“Reuters”in sentyabrın 13-də yaydığı məlumata görə, kəmərin fəaliyyəti bərpa edilməsəydi, Yanbudakı mövcud neft ehtiyatları ixracı cəmi beş-yeddi gün davam etdirməyə kifayət edə bilərdi.

Kəmərin yenidən işə salınması neft qiymətlərinə də təsir edib. “Brent” markalı neftin bir barelinin qiyməti 2 dollardan çox azalaraq təxminən 97 dollara düşüb. Səudiyyə Ərəbistanından neft tədarükünün artacağına dair gözləntilər, eləcə də İranın Hörmüz boğazını yenidən aça biləcəyi barədə açıqlamalar neft qiymətlərinin azalmasına təsir edib.

Lakin kəmər hələ tam gücü ilə işləmir, Qırmızı dənizdə gəmiçiliklə bağlı risklər də qalır. Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında gəmi hərəkətinin ciddi məhdudlaşdığı şəraitdə Şərq–Qərb kəməri Səudiyyə Ərəbistanının neft ixracı üçün əsas alternativ marşrutlardan biri olaraq qalır.

• Husilər kimdir və niyə Səudiyyə Ərəbistanına hücum edirlər?

• Səudiyyə Ərəbistanı neft kəmərini bağlayıb, husilər Qırmızı dənizdə mövqelərini gücləndirirlər

• Şərq–Qərb neft kəmərinə hücum: Səudiyyə Ərəbistanı niyə hələ də Hörmüzdən asılıdır?

Teqlər

Səudiyyə Ərəbistanı husilərin hücumları neft kəməri Saudi Aramco PUA hücumu Şərq–Qərb kəməri Neft bazarı