Süni intellekt şirkətlərinin rəhbərləri BMT-də bəşəriyyət üçün risklər barədə xəbərdarlıq ediblər

Süni intellekt şirkətlərinin rəhbərləri BMT-də bəşəriyyət üçün risklər barədə xəbərdarlıq ediblər
“OpenAI” şirkətinin baş direktoru Sem Altman süni intellektlə bağlı iclas zamanı Təhlükəsizlik Şurasında çıxış edir. Nyu-York, ABŞ, 23 sentyabr 2026-cı il.
Reuters

Aparıcı süni intellekt şirkətlərinin rəhbərləri sentyabrın 23-də BMT Təhlükəsizlik Şurasında bildiriblər ki, sürətlə inkişaf edən süni intellekt sistemləri bəşəriyyət və beynəlxalq təhlükəsizlik üçün ciddi risklər yarada bilər. Onlar hökumətləri bu riskləri birgə idarə etməyə çağırıblar.

Süni intellekt riskləri

“Anthropic” şirkətinin baş direktoru Dario Amodei BMT Təhlükəsizlik Şurasının 15 üzvünə bildirib ki, süni intellekt düzgün idarə olunmasa, bütövlükdə bəşəriyyət üçün təhlükəyə çevrilə bilər.

“Bu zalda toplaşanlar arasında nə qədər fikir ayrılığı olsa da, süni intellektin yaratdığı qlobal imkanlardan yararlanmaq və onun doğurduğu təhlükələrə qarşı birgə mübarizə aparmaq üçün fikir ayrılıqlarımızı bir kənara qoymalıyıq”, – deyə Amodei bildirib.

“Heç bir lider, şirkət və ya ölkə bunun öhdəsindən təkbaşına gələ bilməz”.

Dünya liderlərinin BMT Baş Assambleyasının sessiyası üçün Nyu-Yorka toplaşdığı vaxt Fransa bu iclasın keçirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış edib. İclasda süni intellekt sistemlərinin getdikcə daha müstəqil fəaliyyət göstərməsi, öz imkanlarını genişləndirməsi və insan nəzarətindən çıxması ehtimalı ilə bağlı narahatlıqlar müzakirə olunub.

Beynəlxalq əməkdaşlığa çağırış

“OpenAI” şirkətinin baş direktoru Sem Altman da beynəlxalq əməkdaşlığa çağırıb. O bildirib ki, süni intellektlə bağlı qərarlar yalnız texnologiya şirkətlərinin öhdəsinə buraxılmamalı, hökumətlər və demokratik institutlar da bu prosesdə iştirak etməlidir.

“Əgər süni intellekt demokratik olmalıdırsa, ən mühüm qərarlar yalnız San-Fransiskodakı laboratoriyalarda qəbul edilə bilməz”, – deyə Altman bildirib.

“Hugging Face” şirkətinin həmtəsisçisi Klement Delanq süni intellektin həm yaratdığı risklərə, həm də ondan müdafiə məqsədilə istifadə imkanlarına diqqət çəkib. O, “OpenAI”nin kibertəhlükəsizlik sınaqları zamanı süni intellekt agentlərinin təcrid olunmuş sınaq mühitinin məhdudiyyətlərini aşaraq “Hugging Face”in sistemlərinə icazəsiz müdaxilə etməsini misal göstərib. 

“Süni intellekt sisteminin hücumuna məruz qaldıq, amma özümüzü müdafiə etmək üçün də süni intellektdən istifadə etdik”, – deyə Delanq bildirib.

Onun sözlərinə görə, şirkət kiberhücumdan qorunmaq üçün Çin istehsalı olan süni intellekt modelindən istifadə edib. Buna səbəb həmin modelə ABŞ-də hazırlanmış oxşar modellərlə müqayisədə daha az məhdudiyyət tətbiq edilməsi olub.

ABŞ və Çin arasında fikir ayrılığı

Müzakirələr süni intellektin tənzimlənməsinə dair ABŞ və Çinin fərqli yanaşmalarını da üzə çıxarıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp süni intellekt üzərində beynəlxalq nəzarətin yaradılmasına qarşı çıxıb. Çin isə süni intellekt alqoritmləri, modellərin təlimində istifadə olunan məlumatlar və süni intellektlə yaradılan məzmunun işarələnməsinə dair qaydalar tətbiq edib.

Tramp sentyabrın 22-də BMT Baş Assambleyasında bildirib ki, ABŞ süni intellektin inkişafını məhdudlaşdırmaq əvəzinə onu təşviq edəcək, eyni zamanda bu texnologiyanın inkişafına nəzarəti davam etdirəcək.

“Hazırda Çindən və digər ölkələrdən xeyli öndəyik və bunun belə qalmasını təmin edəcəyik”, – deyə Tramp bildirib.

Süni intellekt sahəsində aparıcı ölkələr olan ABŞ və Çinin də Təhlükəsizlik Şurasında çıxış etməsi gözlənilirdi.

Təhlükələr real və yaxındır

BMT-nin Süni İntellekt üzrə Müstəqil Beynəlxalq Elmi Panelinin həmsədri Yoşua Bengio bildirib ki, qabaqcıl süni intellektin yaratdığı risklər artıq təxirəsalınmaz tədbirlər tələb edir.

“Təhlükələr realdır və yaxındır”, – deyə Bengio bildirib.

O xəbərdarlıq edib ki, Təhlükəsizlik Şurası sərhəd tanımayan və heç bir ölkənin təkbaşına nəzarət altına ala bilməyəcəyi təhlükə ilə üz-üzədir.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş də süni intellektin tənzimlənməsi sahəsində daha geniş beynəlxalq əməkdaşlığa çağırıb və texnologiyanın sürətli inkişafının ciddi risklər yaratdığını bildirib.

Təhlükəsizlik Şurası süni intellektin beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə təsirini ilk dəfə 2023-cü ildə müzakirə edib. Həmin vaxt Çin süni intellektin “cilovdan çıxmış ata” çevrilməməli olduğunu bildirib, ABŞ isə bu texnologiyadan senzura və repressiya məqsədilə istifadə edilməsi ilə bağlı narahatlığını ifadə edib.

Təhlükəsizlik Şurası süni intellektlə bağlı növbəti iclasını 2024-cü ildə keçirib.

Teqlər