Aİ Ukrayna, Moldova, Monteneqro və Albaniya üçün üzvlük yol xəritələrini nəzərdən keçirir

Avropa İttifaqı (Aİ) genişlənmə prosesini sürətləndirmək məqsədilə Ukrayna, Moldova, Monteneqro və Albaniya üçün xüsusi yol xəritələri hazırlamağı nəzərdən keçirir. Bu sənədlərdə islahatların əsas istiqamətləri və təxmini müddətlər daha aydın göstəriləcək.

Təklif olunan yol xəritələrində dörd namizəd ölkənin həyata keçirməli olduğu əsas islahatlar və keçməli olduğu mərhələlər müəyyən ediləcək. Bununla belə, Aİ-yə üzvlük danışıqlarında irəliləyiş namizəd ölkələrin əldə etdiyi nəticələrə əsaslanacaq və üzvlük üçün bütün Aİ dövlətlərinin razılığı tələb olunacaq.

Dörd ölkə üzvlük prosesində irəliləyib

Təkliflər dörd ölkənin 2026-cı ildə Aİ-yə üzvlük prosesində əldə etdiyi irəliləyişlərdən sonra gündəmə gəlib.

İyulun 14-də keçirilən üzvlük konfranslarında Aİ Ukrayna və Moldova ilə xarici əlaqələr klasteri üzrə danışıqlara başlayıb. 

Monteneqro rəqabət siyasəti və gömrük ittifaqı üzrə iki fəsli müvəqqəti bağlayıb. Bununla ölkənin müvəqqəti bağladığı fəsillərin sayı 33-dən 18-ə çatıb. Albaniya isə elm və tədqiqat, təhsil və mədəniyyət, eləcə də xarici əlaqələr üzrə üç fəsli müvəqqəti bağlayıb.

Dörd ölkə üzvlük prosesinin müxtəlif mərhələlərindədir. Təklif olunan yol xəritələri qarşıda duran islahatları və mərhələləri daha aydın müəyyənləşdirməyi nəzərdə tutur.

Yol xəritələrində əsas hədəflər müəyyən ediləcək

Təklif olunan yol xəritələrində prioritet islahatlar, təxmini müddətlər və üzvlük danışıqlarının klaster adlanan bölmələrinin bağlanması üçün görüləcək işlər müəyyən ediləcək.

Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen sentyabrın 16-da “İttifaqın vəziyyəti” ilə bağlı çıxışında Aİ-nin üzvlük prosesində ən çox irəliləyiş əldə edən namizəd ölkələr üçün tezliklə yol xəritələri təklif edəcəyini bildirib.

Avropa Komissiyasının sözçüsü bildirib ki, nəzərdə tutulan yol xəritələri üzvlük danışıqlarının başa çatdırılması üçün yol göstərəcək. Sənədlərdə üzvlük prosesində daha çox irəliləmiş namizəd ölkələrin zəruri islahatları başa çatdırmasına kömək etmək üçün prioritetlər, müddətlər və görüləcək işlər göstəriləcək.

Bununla belə, planlar Aİ-yə üzvlük şərtlərinin yumşaldılması demək deyil. Namizəd ölkələr qanunvericilik və institutlarını Aİ standartlarına uyğunlaşdırmalı, davamlı islahatlar həyata keçirməlidir. Üzvlük üçün isə sonda bütün Aİ dövlətlərinin yekdil razılığı tələb olunur.

Digər ölkələr hələlik plana daxil edilməyəcək

Təklif olunan yanaşma ilkin mərhələdə Aİ-yə namizəd bütün ölkələri əhatə etməyəcək.

Kosovo, Şimali Makedoniya və Bosniya və Herseqovina üçün indiki mərhələdə belə yol xəritələrinin hazırlanması nəzərdə tutulmur. Gürcüstan, Türkiyə və Serbiya da Aİ-nin demokratik və məhkəmə islahatları ilə bağlı narahatlıqları fonunda təşəbbüsdən kənarda qalacaq.

Aİ dəfələrlə bildirib ki, genişlənmə prosesi namizəd ölkələrin əldə etdiyi nəticələrə əsaslanır və irəliləyiş müəyyən edilmiş şərtlərin yerinə yetirilməsindən asılıdır.

Serbiyanın üzvlük prosesinə ölkənin xarici siyasəti, o cümlədən Rusiyaya qarşı Aİ sanksiyalarına qoşulmaması da təsir edib. Prezident Aleksandar Vuçiç daha əvvəl bildirib ki, Serbiyanın Rusiya ilə bağlı mövqeyi ölkənin Aİ-yə üzvlük prosesində irəliləyişini ləngidib.

Brüssel mərhələli inteqrasiyanı nəzərdən keçirir

Yol xəritələri ilə bağlı təklif namizəd ölkələrin tam üzvlükdən əvvəl Aİ ilə daha sıx inteqrasiyasına dair geniş müzakirələrin bir hissəsidir.

Brüssel namizəd ölkələr üzvlük prosesində irəlilədikcə onların Aİ proqramlarına, iqtisadi imkanlara və birgə layihələrə çıxışının genişləndirilməsini nəzərdən keçirir.

Aİ həmçinin gələcək genişlənməyə uyğunlaşmaq üçün institutlarında və qaydalarında hansı dəyişikliklərin edilməli olduğunu araşdırır. Buraya yeni üzvlər üçün mümkün qoruyucu mexanizmlər və keçid dövrü tədbirləri də daxildir. Aİ liderlərinin oktyabrda Brüsseldə keçiriləcək Avropa Şurasının sammitində genişlənmə və daxili islahatları müzakirə edəcəyi gözlənilir.

Avropa Komissiyası genişlənməni strateji prioritet kimi qiymətləndirir. Bununla yanaşı, qurum üzvlüyün genişmiqyaslı islahatlar tələb edən ciddi proses olduğunu vurğulayıb.

Təklif olunan yol xəritələri dörd ölkəyə qarşıdakı mərhələlər və təxmini müddətlər barədə daha aydın çərçivə təqdim edəcək. Lakin bu sənədlər Aİ-yə üzvlük üçün konkret tarixə zəmanət verməyəcək.

• Rusiya və Almaniya Rusiya–Ukrayna müharibəsi başlayandan sonra ilk dəfə nazirlər səviyyəsində görüşüblər

• Aİ Orta Dəhlizə 12 milyard avroyadək investisiya cəlb etməyi planlaşdırır

Teqlər

Avropa İttifaqı yol xəritəsi Moldova Ukrayna Monteneqro Albaniya