Aİ müdafiə nazirləri yenidən silahlanmanı sürətləndirməyə və Ukraynaya dəstəyi artırmağa çağırırlar

Avropa İttifaqının (Aİ) müdafiə nazirləri müdafiə hazırlığının gücləndirilməsi və Ukraynaya uzunmüddətli dəstək məsələlərini müzakirə ediblər.

Brüsseldə keçirilən görüşdə nazirlər Kiyevə hərbi yardım, hava hücumundan müdafiə, müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq və Avropanın müdafiə hazırlığını müzakirə ediblər. Görüş Rusiya–Ukrayna müharibəsinin davam etdiyi və Avropa ölkələrinin hərbi imkanlarını gücləndirməyə çalışdığı bir vaxtda keçirilib.

Kallas müdafiə imkanlarının daha sürətlə gücləndirilməsinə çağırıb

Aİ-nin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi, Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti Kaya Kallas bildirib ki, Avropa 2030-cu ilədək müdafiə hazırlığı üzrə hədəflərinə çatmaq üçün bu sahəyə sərmayələri sürətlə artırmalıdır.

“Biz həmçinin müdafiə hazırlığı ilə bağlı ilk illik hesabatı müzakirə etdik”, – Kallas bildirib. Onun sözlərinə görə, hesabat Avropanın müdafiə hazırlığının ümumi vəziyyətini əhatəli şəkildə qiymətləndirir.

Kallas bildirib ki, Avropada müdafiə xərclərinin, hərbi imkanların inkişafının, innovasiyaların və sənaye istehsalının miqyası və sürəti əsaslı şəkildə dəyişməlidir.

Aİ 2030-cu ilədək müdafiə sahəsindəki əsas boşluqları aradan qaldırmağı, Avropanın ciddi təhlükəsizlik təhdidlərini çəkindirmək və onlara cavab vermək imkanlarını gücləndirməyi hədəfləyir. Prioritet istiqamətlərə hava və raketdən müdafiə, hərbi mobillik, kibermüdafiə imkanları, PUA-lar, sursat və digər strateji imkanlar daxildir.

Ukraynaya dəstək əsas müzakirə mövzularından olub

Ukraynaya dəstək nazirlərin görüşündə əsas müzakirə mövzularından biri olub. Hava hücumundan müdafiə isə ən təcili məsələlər sırasında yer alıb.

Kallas jurnalistlərə bildirib ki, Ukraynanın hava hücumundan müdafiə vasitələrinə, xüsusilə Patriot raketlərinə təcili ehtiyacı var. O, ehtiyatlarında Patriot raketləri olan Aİ ölkələrini onları Ukraynaya verməyə, daha sonra isə yeni istehsal hesabına öz ehtiyatlarını bərpa etməyə çağırıb.

Bu çağırış Rusiyanın Ukrayna şəhərlərinə və infrastrukturuna raket və PUA hücumlarının davam etdiyi bir vaxtda səslənib. Aİ Ukraynaya Dəstək Krediti çərçivəsində 2026-cı il üçün 28,3 milyard avroluq müdafiə satınalma planlarını təsdiqləyib. Buraya ABŞ-də istehsal olunacaq Patriot raketlərinin alınması da daxildir.

Kallas istehsalın vaxt tələb etdiyini və Kiyevin Patriot raketlərinə indi ehtiyacı olduğunu vurğulayıb. Buna görə də üzv dövlətlərin mövcud ehtiyatlarındakı raketləri Ukraynaya verməsi, daha sonra isə həmin ehtiyatların Ukraynaya Dəstək Krediti hesabına maliyyələşdirilən yeni istehsalla bərpa olunması variantı nəzərdən keçirilir.

Avropa Sülh Fondu vasitəsilə 6,6 milyard avro ayrılıb

Nazirlər Aİ-nin Ukraynanın müdafiə ehtiyaclarının qarşılanması üçün əsas mexanizmlərindən biri olan Avropa Sülh Fondu vasitəsilə 6,6 milyard avronun bölüşdürülməsi barədə razılığa gəliblər.

Vəsaitin 900 milyon avrosu Ukraynaya dəstək üzrə Aİ Hərbi Yardım Missiyasına, 1 milyard avrosu isə hərbi texnikanın birgə tədarükünə ayrılacaq. Qalan 4,7 milyard avro üzv dövlətlərə daha əvvəl göstərdikləri hərbi yardımla bağlı xərclərin ödənilməsi üçün qaytarılacaq. Bəzi ölkələr geri alacaqları vəsaiti yenidən Ukraynaya yönəldəcəklərini bildiriblər.

Rusiya 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlayandan bəri Aİ və üzv dövlətlərin Kiyevə hərbi dəstəyi on milyardlarla avroya çatıb. Aİ-nin Hərbi Yardım Missiyası on minlərlə ukraynalı hərbçiyə təlim keçib.

Nazirlər missiyanın strateji qiymətləndirilməsinin ilk mərhələsi ilə bağlı razılığa gəlib və onun fəaliyyət müddətini daha iki il uzadıblar. Aİ həmçinin döyüş meydanında əldə olunan təcrübənin öyrənilməsi və hərbi təhsilin gücləndirilməsi məqsədilə Kiyevdə koordinasiya mərkəzi yaratmağı planlaşdırır.

Təhlükəsizlik məsələləri Ukrayna ilə məhdudlaşmır

Kallas Rusiyanın Avropanın təhlükəsizliyinə təsir göstərdiyini bildirdiyi fəaliyyətlərə də toxunub. O, təxribat, qəsdən yanğın törədilməsi və hava məkanının pozulması hallarını qeyd edib.

Moskva bu ittihamların əsassız olduğunu dəfələrlə bildirib və Avropa hökumətlərinin Rusiya ilə əlaqələndirdiyi müxtəlif hadisələrdə iştirakını rədd edib.

Bu narahatlıqlar Rusiyanın 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlamasından sonra Avropada təhlükəsizlik siyasətinə yenidən baxılması prosesinin bir hissəsidir.

Aİ-nin müdafiə siyasətində Ukraynaya davamlı dəstək Avropanın öz müdafiə hazırlığının gücləndirilməsi ilə getdikcə daha sıx əlaqələndirilir.

Avropa müdafiə sahəsindəki boşluqları aradan qaldırmağa çalışır

Brüsseldə keçirilən görüş Aİ-nin müdafiə gündəliyinin son illərdə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdiyini göstərir.

Aİ ölkələrində müdafiəyə ayrılan vəsait artıb. İttifaqın təşəbbüsləri birgə hərbi tədarükü genişləndirməyə, müdafiə sənayesinin istehsal imkanlarını artırmağa və üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığı gücləndirməyə yönəlib.

Bununla belə, Avropa rəsmiləri yalnız xərclərin artırılmasının mövcud hərbi imkan boşluqlarını aradan qaldırmaq üçün kifayət etməyəcəyini bildirirlər.

Kallasın sözlərinə görə, əsas məsələ artan sərmayələri və siyasi öhdəlikləri təhlükəsizlik təhdidlərinə vaxtında cavab verməyə imkan verəcək hərbi imkanlara çevirməkdir.

Rusiya–Ukrayna müharibəsi davam etdikcə Aİ müdafiə hazırlığını uzunmüddətli hədəflə yanaşı, təxirəsalınmaz təhlükəsizlik prioriteti kimi də qiymətləndirir.

Teqlər

Avropa İttifaqı Ukrayna silahlanma Brüssel Belçika Kiyev Kaya Kallas