Trampın yer aldığı reklamların dövlət vəsaiti ilə yayımı etiraz doğurub

ABŞ Prezidenti Donald Trampın yer aldığı üç televiziya reklamı dövlət vəsaiti hesabına yayımlanır. Noyabrda keçiriləcək Konqresə ara seçkilər yaxınlaşdıqca həm respublikaçılar, həm də demokratlar buna etiraz edirlər. Hüquqşünaslar reklamların qanuna uyğun olub-olmadığını sual altına alırlar.

Ölkə üzrə yayımlanan reklamların sonunda “ABŞ hökuməti tərəfindən ödənilib” qeydi göstərilir. Ağ Ev onları vətənpərvərliyi təşviq edən ictimai çarxlar adlandırır. Tənqidçilər isə reklamların seçki kampaniyası materiallarına bənzədiyini deyirlər.

Çarxlardan birində Tramp “Amerika heç vaxt kommunist ölkə olmayacaq” deyir. Digərində Raşmor dağındakı prezident abidələrinin görüntüləri göstərilir, Tramp isə “Amerikanın qızıl dövrü”ndən danışır.

Üçüncü çarx Trampın 2024-cü il seçki reklamına çox bənzəyir. O, burada “son mübarizə”dən danışır və “dərin dövləti” dağıdacağını vəd edir. Reklamlar NFL oyunları və “Saturday Night Live” verilişi zamanı da yayımlanıb.

Ağ Ev çarxları vətənpərvərliyi təşviq edən ictimai reklamlar adlandırır və onların seçki təbliğatı olmadığını bildirir. Reklamları hansı dövlət qurumunun maliyyələşdirdiyi və onlara ümumilikdə nə qədər vəsait xərcləndiyi açıqlanmayıb.

Hər iki partiyadan etirazlar

Senatda respublikaçıların lideri Con Tun reklamların mesajını bəyəndiyini, amma onların vergi ödəyicilərinin pulu ilə yayımlanmamalı olduğunu deyib.

Luiziana ştatından respublikaçı senator Con Kennedi də dövlət vəsaitinin vəzifəli şəxsləri tanıtmaq üçün istifadə olunmasına qarşı çıxıb. Demokrat senator Meqqi Hassan isə reklamların xərci, maliyyə mənbəyi və hüquqi əsası barədə məlumat istəyib.

Hüquqi suallar

Keçmiş prezident Corc Uoker Buşun dövründə Ağ Evin etika məsələləri üzrə baş hüquqşünası olmuş Riçard Peynter hesab edir ki, dövlət vəsaitinin bu reklamlara xərclənməsi federal qanunları poza bilər.

Hetç qanunu federal icra hakimiyyəti əməkdaşlarının siyasi fəaliyyətinə məhdudiyyətlər qoyur. Prezidentin özü bu qanunun əhatəsinə daxil deyil. Hüquqşünaslar reklamların hazırlanması və yayılmasında qanunun əhatə etdiyi əməkdaşların iştirak edib-etmədiyini sual altına alırlar.

Dövlət vəsaitinin təbliğata xərclənməsi ayrıca qaydalarla məhdudlaşdırılır. ABŞ Hökumətinin Hesabatlılıq İdarəsi sırf partiya maraqlarına xidmət edən, dövlət qurumunu əsassız şəkildə tərifləyən və ya mənbəyi gizlədilən materialları qadağan olunan təbliğat növləri arasında göstərir. Bu qaydaların hazırkı reklamlara tətbiqi barədə rəsmi qərar yoxdur.

Seçki reklamları üçün sifarişlər

Siyasi reklamları izləyən “AdImpact”ın məlumatına görə, respublikaçılara yaxın qruplar qarşıdakı həftələr üçün ən azı 888 milyon, demokratlara yaxın qruplar isə ən azı 666 milyon dollar dəyərində reklam yeri sifariş ediblər. Bu məbləğlər dövlətin maliyyələşdirdiyi üç reklamın xərci deyil.

Teqlər

ABŞ Donald Tramp Ağ Ev ABŞ Konqresi dövlət vəsaiti Hetç qanunu televiziya reklamları ara seçkilər