İsveçrə buzlaqları 2026-cı ildə buz həcminin 5%-dən çoxunu itirib

İsveçrə buzlaqları 2026-cı ildə buz həcminin 5%-dən çoxunu itirib. Qar örtüyünün normadan az olduğu qış və ardıcıl isti hava dalğaları Alp dağlarında əriməni sürətləndirib. Nəticədə 2026-cı il buzlaqlar üçün qeydə alınmış ən ağır illərdən biri olub.

İsveçrə Buzlaq Monitorinq Şəbəkəsi (GLAMOS) və İsveçrə Elmlər Akademiyasının Kriosfer Müşahidələri Komissiyasının açıqladığı məlumatlara görə, buzlaqlar son beş ildə buz həcminin təxminən beşdə birini itirib.

GLAMOS-un direktoru Matthias Huss bildirib ki, builki buz itkisinin əsas səbəbləri qışda qarın normadan az yağması və maydan sentyabra qədər davam edən uzunmüddətli isti hava dalğalarıdır.

“Bu il buzlaqlar çox böyük həcmdə buz itirib”, — Huss deyib.

Onun sözlərinə görə, qarın az yağması buzlaqları mövsümün əvvəlində qoruyucu qar örtüyündən məhrum edib. Daha sonra qeydə alınan rekord temperaturlar isə əriməni sürətləndirib.

Ərimə tempi 2022-ci ildə qeydə alınan rekordu keçməyib. Həmin il İsveçrə buzlaqları buz həcminin daha böyük hissəsini itirmişdi. Lakin Huss ekstremal hava şəraitinin demək olar ki, hər il təkrarlanmasının narahatlıq doğurduğunu bildirib.

“İndi demək olar ki, hər il ekstremal şəraitlə üzləşirik”, — o deyib.

Buzlaqlar sürətlə əriməyə davam edir

Les Diablerets bölgəsindəki Scex Rouge buzlağında aparılan ölçmələr ərimənin miqyasını göstərib.

İyulda buzun içinə yerləşdirilən dördmetrlik ölçü çubuğunun üçmetrlik hissəsi tədqiqatçılar sentyabrda geri qayıdanda üzə çıxıb. Huss bildirib ki, bu, təxminən 3 min metr yüksəklikdə təkcə avqust və sentyabr aylarında üç metrə yaxın buzun əridiyini göstərir.

“Bu, yayda müşahidə etdiyimiz şəraitin Alp dağlarındakı kiçik buzlaqların mövcudluğunu qoruması üçün əlverişli olmadığını açıq şəkildə göstərir”, — o deyib.

Buzlaqların əriməsi yay aylarında su çatışmazlığını müvəqqəti azalda bilər. Lakin Huss bildirib ki, buzlaqlar kiçildikcə bu təsir də zəifləyir.

Son onillikdə itkilər sürətlənib

Hussun sözlərinə görə, İsveçrə buzlaqları son on ildə həcminin 25–30%-ni itirib.

Müqayisə üçün, 1990-cı illərdə və 2000-ci illərin əvvəllərində buz itkisi hər onillikdə orta hesabla təxminən 10% təşkil edirdi. Bu isə buz itkisi tempinin iki dəfədən çox artdığını göstərir.

2026-cı ildə Aletsch buzlağında indiyədək ən böyük illik buz itkisi qeydə alınıb. Tsanfleuron buzlağında isə bəzi ölçmə nöqtələrində buz itkisi 4 metrə çatıb.

“Bir neçə il əvvəl buz qalınlığında bu cür dəyişiklikləri təsəvvür etmək çətin idi”, — Huss deyib.

“Bu, açıq şəkildə fəlakətli ildir”, — o əlavə edib.

“Amma 2022-ci il də fəlakətli idi və əminəm ki, qarşıdakı onilliklərdə belə illər daha çox olacaq.”

Alimlər bildirirlər ki, Alp buzlaqlarının davamlı geri çəkilməsi quraq yay aylarında istifadə edilə bilən şirin su ehtiyatlarını azaldacaq. Buz ehtiyatları azaldıqca yayda mövcud olan şirin suyun həcmi də azalacaq.

Daha ətraflı:

• Türkiyə COP31 planını açıqlayıb: İqlim öhdəlikləri real addımlara çevriləcək
• İqlim dəyişikliyi Meksikada dəniz tısbağalarının çoxalmasını təhlükə altına salır
• “Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsi”ndə əsas diqqət öhdəliklərin icrasına yönəlib

Teqlər

İsveçrə buzlaqlar iqlim dəyişikliyi qlobal istiləşmə Alp dağları ekstremal istilər iqlim böhranı buzlaqların əriməsi