İpək saplardan müasir dəbə: Mərgilan Özbəkistanın toxuculuq irsini necə yaşadır?

Özbəkistanın şərqində, Fərqanə vilayətinin Mərgilan şəhərində ipək saplardan nəsildən-nəslə ötürülən ənənəvi üsullarla rəngarəng atlas və adras parçaları hazırlanır.

Bu ənənəvi sənət növü indi dizaynerlər, sərgilər və beynəlxalq auditoriya ilə daha sıx əlaqələndirilir. 2017-ci ildə UNESCO Mərgilan Sənətkarlıq İnkişaf Mərkəzinin atlas və adras istehsalı üsullarının qorunmasına dair proqramını yaxşı qoruma təcrübələri siyahısına daxil edib.

Əl əməyinə əsaslanan istehsal

Ənənəvi toxuculuq ustası Xilola İsomova gündə təxminən üç-dörd metr parça toxuya bildiyini deyir. Onun sözlərinə görə, istehsal prosesi ipəyin boyanması, naxışların hazırlanması, rənglərin yayılmaması üçün sapların emalı, toxuma və son işləmə də daxil olmaqla təxminən səkkiz mərhələdən ibarətdir.

Çox əmək tələb edən bu proses ənənəvi toxuculuğu böyük həcmdə istehsala imkan verən sənaye üsullarından fərqləndirir.

Təkcə parça deyil, ənənəvi üsullar da qorunur

2007-ci ildə yaradılan Mərgilan Sənətkarlığın İnkişafı Mərkəzi ənənəvi atlas və adras istehsalı üsullarının qorunması, inkişaf etdirilməsi və təbliği ilə məşğuldur. UNESCO-nun məlumatına görə, mərkəz bu məqsədlə təlimlər, sərgilər, sənətkarlıq yarmarkaları və tekstil festivalları təşkil edir.

Ənənəvi sənətdən müasir dizayna

Mərgilan üçün əsas məqsəd yalnız əsrlərdir yaşadılan toxuculuq ənənəsini qorumaq deyil, həm də ənənəvi üsulları saxlayaraq bu sənəti müasir yaradıcı sənayenin bir hissəsi kimi inkişaf etdirmək və iqtisadi dəyərini qorumaqdır.

• Özbəkistan tarixi şəhərlərin qorunması üçün yeni sistem tətbiq edəcək
• Özbəkistan tək səyahət edənlər üçün ən yaxşı ölkələr sırasında yer alıb

Teqlər

Özbəkistan Mərgilan atlas adras ipək toxuculuq UNESCO mədəni irs Mərkəzi Asiya