Hərbi süni intellekt: “Helsing” “Palantir”ə rəqib sistem təqdim edir
Almaniyanın müdafiə texnologiyaları şirkəti “Helsing” Avropada ABŞ texnologiyalarından asılılıqla bağlı narahatlıqların artdığı bir vaxtda hədəflərin...
Qarabağdakı mədəni irs abidələrinin vəziyyəti uzun illər davam edən münaqişədən sonra əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.
Azərbaycanın UNESCO missiyasının Qarabağa səfər etməsi ilə bağlı çağırışlarına və 2020-ci ildən sonra aparılan danışıqlara baxmayaraq, missiyanın əhatə dairəsi və fəaliyyət çərçivəsi üzrə fikir ayrılıqları araşdırmanın həyata keçirilməsinə mane olub.
Qarabağdakı mədəni irs abidələrinin vəziyyəti uzun illər davam edən münaqişədən sonra ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biri olaraq qalıb.
Azərbaycanın rəsmi məlumatlarına görə 8 şəhər, 1000-ə yaxın kənd, 65 məscid, 44 məbəd və 473 tarixi abidə zərər görüb. Təxminən 40 min muzey eksponatının məhv edildiyi, talan olunduğu və ya zədələndiyi bildirilib.
Azərbaycan bəzi mədəni irs nümunələrinin tamamilə dağıdıldığını, digərlərinin memarlıq elementlərinə, kitabələrinə və artefaktlarına ziyan dəydiyini açıqlayıb.
Azərbaycan Qafqaz Albaniyasına aid kitabələrə dəyişiklik edildiyi ilə bağlı narahatlığını da ifadə edib. Lakin bu iddialar mübahisəli olaraq qalıb və UNESCO tərəfindən təsdiqlənməyib.
Azərbaycan dəfələrlə mədəni irs abidələrinin vəziyyətinin sənədləşdirilməsi üçün UNESCO-nun araşdırma missiyasının göndərilməsini tələb etdiyini bildirib. UNESCO isə bölgəyə girişin aidiyyəti tərəflərin razılığı əsasında mümkün olduğunu qeyd edib.
Bu səbəbdən 2020-ci il müharibəsindən əvvəl hərtərəfli beynəlxalq qiymətləndirmə aparılmayıb. Zərər çəkmiş abidələrin UNESCO-nun rəhbərliyi altında tam siyahısı hazırlanmayıb, bütün tərəflərin qəbul etdiyi müstəqil araşdırma da həyata keçirilməyib.
2020-ci il müharibəsindən sonra UNESCO 1954-cü il Haaqa Konvensiyası çərçivəsində bölgədəki mədəni irs abidələrinin vəziyyətini araşdırmaq üçün müstəqil texniki missiyanın göndərilməsini təklif edib.
Azərbaycan yoxlamaya etiraz etmədiyini, lakin missiyanın mandatı, marşrutu, araşdırılacaq abidələrin siyahısı və ərazinin necə adlandırılması da daxil olmaqla bir sıra məsələlərin əvvəlcədən razılaşdırılmasını istədiyini bildirib.
Bakı missiyanın “Qarabağa missiya” adlandırılmasına etiraz edib və bunun əvəzinə “Azərbaycanın Qarabağ bölgəsinə missiya” ifadəsini təklif edib. UNESCO bu variantı qəbul etməyib.
Qiymətləndirməyə daxil ediləcək xristian və müsəlman irsi abidələrinin siyahısı ilə bağlı da fikir ayrılığı yaranıb. Tərəflər razılığa gələ bilmədiyi üçün missiya həyata keçirilməyib.
Müzakirələr sonradan abidələrin və tarixi məkanların vəziyyəti ilə məhdudlaşmayıb. Azərbaycan rəsmiləri və mediası texniki qərarlara siyasi təsirin edildiyini, Bakı ilə əməkdaşlığın məhdudlaşdırıldığı və UNESCO strukturları daxilində Azərbaycana qarşı təzyiqlərin olduğunu iddia ediblər.
Bu iddiaların rəsmi sənədlər, adı açıqlanan mənbələr və aidiyyəti tərəflərin mövqeləri əsasında yoxlanılması tələb olunur.
UNESCO əvvəllər Mali və Ukrayna da daxil olmaqla münaqişə bölgələrində mədəni irsin qorunması üzrə missiyalar həyata keçirib. Bununla belə, hər bir hal fərqli şərait və şərtlərlə bağlı olub.
Qarabağ məsələsi 2020-ci ildən əvvəl dəymiş ziyanın qiymətləndirilməsi üçün kifayət qədər mexanizmdən istifadə edilib-edilməməsi, eləcə də müharibədən sonrakı danışıqların genişmiqyaslı araşdırmaya imkan verib-verməməsi ilə bağlı sualları gündəmdə saxlayır.
Bütün tərəflərin qəbul etdiyi hərtərəfli qiymətləndirmə indiyədək həyata keçirilməyib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın dəvəti ilə COP31-in Liderlər Sammitində iştirak etmək üçün noyabrın 10-da Antalyaya gəlib.
Polşanın Krakov şəhərində noyabrın 7-də altı nəfərin öldürüldüyü silahlı hücumda şübhəli bilinən 24 yaşlı şəxs xəstəxanada ölüb. Polis bu barədə noyabrın 9-da məlumat yayıb.
“Nvidia” şirkəti baş icraçı direktoru Censen Huanqın xarici kəşfiyyat əməliyyatının hədəfi olması ehtimalını araşdırır. Müstəqil araşdırmaya Huanqın şəxsi münasibətdə olduğu iş qadınının Çinə məlumat ötürdüyü barədə iddialardan sonra başlanılıb.
Türkiyənin İzmir vilayətində polad zavodunda baş verən partlayışda azı 17 nəfərin öldüyü bildirilir. Texniki xidmət zamanı kran aşıb, ardınca partlayış olub. Hadisə ilə bağlı istintaq başlanıb.
AnewZ-un Günün İcmalını təqdim edirik. “Nvidia” ilə bağlı casusluq iddialarından ABŞ–İran gərginliyinə qədər dünyada baş verən beş əsas xəbəri diqqətinizə çatdırırıq.
Çinlə Avropa arasında nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsi Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların artmasına təkan verir. Bu isə Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz ölkələri üçün yeni imkanlar yaradır.
ABŞ-nin quru əməliyyatlarına başlamaq təhdidləri fonunda İran könüllü mülki şəxslərin hərbi hazırlığını gücləndirir. SEPAH bu məqsədlə Tehranda qadınlar üçün yeni təlim düşərgəsi açıb.
İsraildə yeni seçilmiş parlamentin deputatları noyabrın 10-da and içiblər. Lakin ölkədə hökumətin formalaşdırılması ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir. Prezident İsxak Hersoq Qadi Ayzenkotun hökumət qurmaqda çətinlik çəkdiyi bir vaxtda deputatları yeni seçkilərin qarşısını almağa çağırıb.
Qazaxıstanın məlumatına görə, 2022-ci ildən bəri Şimali Aral dənizində suyun həcmi 24 faiz artaraq 23,4 milyard kubmetrə çatıb. Bu göstəricilər Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən COP31 iqlim konfransında açıqlanıb.
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov bildirib ki, Ermənistan iki ildən artıqdır üzvlük haqqını ödəmədiyinə görə noyabrın 11-də Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında (KTMT) səsvermə hüququndan məhrum edilə bilər.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın