Gürcüstan və Türkmənistan yeni sazişlərlə Orta Dəhliz üzrə əməkdaşlığı dərinləşdirir

Gürcüstan və Türkmənistan yeni sazişlərlə Orta Dəhliz üzrə əməkdaşlığı dərinləşdirir
Gov.ge

Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov Gürcüstana ikigünlük dövlət səfərini başa vurub. Səfər zamanı o, Baş nazir İrakli Kobaxidze ilə yeni sazişlər imzalayıb. Tərəflər Orta Dəhlizi gücləndirməyə dair konkret iqtisadi göstəricilər açıqlayıblar.

Bu, Türkmənistan dövlət başçısının 2015-ci ildən bəri Gürcüstana ikinci səfəri olub.

Səfər 16 iyul 2026-cı ildə Tbilisidəki Prezident Sarayında keçirilən rəsmi qarşılanma mərasimi ilə başlayıb. Berdiməhəmmədov Gürcüstan Prezidenti Mixeil Kavelaşvili ilə görüşüb.

Daha sonra o, Gürcüstan Müdafiə Qüvvələrinin komandanı Giorgi Matiaşvili ilə birlikdə Qəhrəmanlar Memorialını ziyarət edərək abidənin önünə gül dəstəsi qoyub.

Səfər 17 iyulda Berdiməhəmmədov və Kobaxidzenin geniş tərkibdə danışıqları ilə yekunlaşıb. Görüşdən sonra birgə mətbuat konfransı keçirilib və tərəflər ortaq bəyanat imzalayıblar.

Kobaxidze Türkmənistanı etibarlı tərəfdaş adlandırıb. Berdiməhəmmədov isə səfərin məqsədinin ikitərəfli münasibətləri keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəltmək olduğunu bildirib.

Tərəflərin açıqladığı iqtisadi göstəricilər

Təxminən 250 şirkətin iştirak etdiyi Gürcüstan–Türkmənistan Biznes Forumunda əsas diqqət iqtisadi əməkdaşlığa yönəlib.

Kobaxidze bildirib ki, ötən il iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 26 faiz artaraq 100 milyon dolları keçib. Gürcüstan iqtisadiyyatı 2026-cı ilin ilk beş ayında 7,8 faiz böyüyüb. 2021-ci ildən bəri ölkəyə 8,7 milyard dollar birbaşa xarici investisiya yatırılıb.

2025-ci ildə Orta Dəhlizin Gürcüstandan keçən hissəsində konteyner daşımaları 33 faiz artıb. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu ilə yükdaşımaların həcmi isə təxminən altı dəfə yüksəlib.

Berdiməhəmmədov bildirib ki, Türkmənistan 2026-cı ildə 6,3 faizlik iqtisadi artım hədəfləyir. O, enerji, kimya və tekstil sahələrini əməkdaşlığın əsas istiqamətləri adlandırıb.

Türkmənistan Gürcüstanın Qara dəniz sahilində anbar və ayrıca yükdaşıma mərkəzi yaratmaqda maraqlıdır.

Biznes forumu başa çatmazdan əvvəl liderlər Türkmənistan məhsullarının təqdim olunduğu sərgiyə baxıblar.

Tbilisinin Orta Dəhliz planlarında Anaklia Dərin Dəniz Limanı əsas layihələrdən biri kimi göstərilib. Layihəyə əsasən, torpaq sahəsi və əsas infrastruktur dövlətin mülkiyyətində qalacaq, limanın fəaliyyəti isə özəl operatorlar tərəfindən idarə olunacaq.

Müstəqil analitiklər bildirirlər ki, Orta Dəhliz hələ də bir sıra praktiki problemlərlə üzləşir. Bunlara Xəzər dənizində bərə imkanlarının məhdudluğu, dəmir yollarındakı darboğazlar və iştirakçı ölkələr arasında gömrük prosedurlarının zəif əlaqələndirilməsi daxildir.

Gələcəkdə yükdaşımaların nə qədər artacağı bu problemlərin nə qədər tez həll olunmasından asılı olacaq.

Səfərin regional əhəmiyyəti

Səfər Gürcüstanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələri gücləndirmək siyasətinin davamıdır.

Tbilisi 2026-cı ilin iyununda Qazaxıstanla, iyulda isə Özbəkistanla strateji tərəfdaşlıq sazişi imzalayıb. Qazaxıstanın Gürcüstanın ümumi ixracındakı payı 12,8 faizdir. Özbəkistanla qarşılıqlı ticarətin isə 270 milyon dollardan 1 milyard dollara çatdırılması hədəflənir.

Türkmənistan son üç ayda Gürcüstanla belə saziş imzalayan üçüncü Mərkəzi Asiya ölkəsi olub. Bu tərəfdaşlıqlar Çin və Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə birləşdirən Transxəzər marşrutunun gücləndirilməsinə yönəlib.

Gürcüstanla əməkdaşlıq Türkmənistana Avropa bazarlarına çıxışı genişləndirmək və xarici iqtisadi əlaqələrini şaxələndirmək imkanı verir. Sazişlərin ticarətə, investisiyalara və yükdaşımalarına real təsiri qarşıdakı aylarda aydın olacaq.

Lakin Gürcüstanın Orta Dəhliz strategiyası geosiyasi çətinliklə də üzləşir. Dəhliz Rusiya ərazisindən yan keçməklə yükləri və enerji resurslarını Avropaya çatdırmağı nəzərdə tutur. Bunun üçün Avropa İttifaqının və Qərb tərəfdaşlarının siyasi və maliyyə dəstəyi vacibdir.

Gürcüstanın Brüssellə münasibətləri isə pisləşməkdə davam edir. Avropa İttifaqı 2024-cü ildə Tbilisinin üzvlük prosesini dondurub, 250-dən çox gürcü rəsmisi Qərbin sanksiyaları altındadır.

Gürcüstan dəhlizin şərq hissəsində mühüm tərəfdaşlıqlar qursa da, əsas çətinlik Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin bərpası olaraq qalır.

Teqlər