İran-İraq əlaqələri: Ticarət və təhlükəsizlik sahəsində yeni razılaşmalar

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian və İraqın Baş naziri Əli əl-Zaidi Tehranda ticarət, nəqliyyat və təhlükəsizlik sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dair bir sıra sazişlər imzalayıblar. Razılaşmalar iki ölkə arasında strateji əlaqələrin gücləndirilməsi məqsədi daşıyır.

Ticarət və nəqliyyat əməkdaşlığı

Pezeşkian və Əli əl-Zaidi İranla İraq arasında imzalanan dörd saziş və anlaşma memorandumuna şahidlik ediblər.

Sənədlər yol yükdaşımaları, Xosrəvi–Bağdad dəmir yolunun tikintisi, Tehran və Bağdad arasında qardaşlaşmış şəhər razılaşması, eləcə də dövlət idarəçiliyi, təlim və insan resursları sahəsində əməkdaşlığı əhatə edir.

Razılaşmalar Əli əl-Zaidi’nin İrana səfəri çərçivəsində imzalanıb. Sənədlərin məqsədi iqtisadi əlaqələri genişləndirmək və iki ölkə arasındakı ortaq sərhəd boyunca təhlükəsizlik əməkdaşlığını gücləndirməkdir.

İran Prezidentinin Administrasiyasının məlumatına görə Pezeşkian dəmir yolu və avtomobil yolları şəbəkələrinin inkişafını ölkənin əsas prioritetlərindən biri kimi qiymətləndirib.

“İran qonşu ölkələrlə nəqliyyat və tranzit infrastrukturunun inkişafına başlayıb. Biz istəyirik ki, İraq da bu şəbəkəyə qoşulsun. Bu, investisiyaların təşviqinə, ortaq bazarların formalaşmasına və limanların inkişafına imkan yaradacaq”, – deyə Pezeşkian bildirib.

 

O, həmçinin İran və İraq arasında ticarət və tranzitin inkişafı üçün sərhəd təhlükəsizliyinin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb.

Əli əl-Zaidi qonşu İranla iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsini müsbət qiymətləndirib. O, İŞİD-in bir sıra İraq şəhərlərini ələ keçirdiyi dövrdə Tehranın terrorla mübarizədə İraqa göstərdiyi siyasi və praktiki dəstəyi qeyd edib.

İraqın Baş naziri bildirib ki, ölkəsi öz ərazisindən İrana qarşı hər hansı düşmən fəaliyyətə yol verməyəcək və Tehranla təhlükəsizlik sahəsində əldə olunan razılaşmalara sadiq qalacaq.

Ortaq tarix və regional əlaqələr

İran və İraq 1400 kilometrlik sərhədi bölüşməklə yanaşı, uzunmüddətli tarixi, dini və ticarət əlaqələrinə malikdir. Buna baxmayaraq, iki ölkə 1979-cu il İran İnqilabından qısa müddət sonra, 1980-ci illərdə Səddam Hüseynin hakimiyyəti dövründə səkkiz il davam edən müharibə aparıb.

İyulun əvvəlində İraqın Nəcəf və Kərbəla şəhərlərində İranın keçmiş ali rəhbəri Ayətullah Seyid Əli Xameneinin və onun ailə üzvlərinin dəfn mərasimi keçirilib. Onların fevral ayında İsrail-ABŞ hava zərbələri nəticəsində öldürüldüyü bildirilib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi də daxil olmaqla, İraq və İran rəsmiləri genişmiqyaslı mərasimin iki ölkə arasında həmrəyliyi nümayiş etdirdiyini bildiriblər.

Vaşinqton səfəri müzakirələri artırıb

Əli əl-Zaidi Tehrana getməzdən əvvəl ilk xarici səfərini ABŞ-a edib. Bundan sonra Bağdadın artan hərbi gərginlik fonunda İran və ABŞ arasında vasitəçilik edə biləcəyi ilə bağlı ehtimallar səslənib.

Səfər çərçivəsində açıqlama verən İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Tehranda imzalanan razılaşmaların nəticələri ilə bağlı nikbin olduğunu bildirib.

İraq Baş nazirinin Vaşinqton səfərindən sonra İran rəsmilərinə mesaj çatdırıb-çatdırmadığı ilə bağlı suala cavab verən Əraqçi deyib:

“Cənab əl-Zaidi ABŞ rəsmiləri ilə apardığı danışıqlar barədə təəssüratlarını İran tərəfinə çatdırıb.”

O əlavə edib ki, Vaşinqtonla mesaj mübadiləsi üçün vasitəçinin olmasına etiraz etmirlər.

Daxili və regional gündəm

Əli əl-Zaidi’nin Tehrana səfərindən sonra iyul ayında regional turneyə çıxacağı gözlənilir. İraq Baş nazirinin administrasiyasının məlumatına görə bu çərçivədə o, qonşu Türkiyə və Suriyaya da səfər edəcək.

41 yaşında olan Əli əl-Zaidi İraq tarixinin ən gənc baş naziri hesab olunur.

Ölkə daxilində Əli əl-Zaidi keçmiş və hazırkı dövlət rəsmiləri, eləcə də qanunvericiləri hədəf alan korrupsiyaya qarşı mübarizə kampaniyasına başlayıb.

O, həmçinin İraqdakı silahlı qrupların tərksilah edilməsi və ABŞ-nin təsirinə qarşı çıxan, İranla yaxın əlaqələri olan siyasi qrupların təsirinin məhdudlaşdırılması kimi mürəkkəb məsələlərlə üzləşir.

Teqlər

Yaxın Şərq İran iraq Abbas Əraqçi Strateji tərəfdaşlıq Ticarət əməkdaşlığı Tranzit əməkdaşlığı