27 iyul 2026, 21:02
Rusiya-Ukrayna müharibəsi Xəzər regionunda enerji və təhlükəsizlik mənzərəsini dəyişir. Enerji infrastrukturuna artan təhdidlər, ticarət və nəqliyyatda yaranan çətinliklər region ölkələrini yeni reallıqlara uyğunlaşmağa vadar edir.
Qazaxıstanda baş verən son hadisələr bu riskləri bir daha üzə çıxarıb. Eyni zamanda, Avropanın daha etibarlı enerji təchizatı yolları axtardığı bir vaxtda regionun gələcək enerji marşrutları ilə bağlı müzakirələri gücləndirib.
Qazaxıstan Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumu (XBKK) vasitəsilə xam neft ixracını bərpa edib.
Rusiyanın Qara dəniz sahilindəki Novorossiysk limanı yaxınlığında yerləşən XBKK dəniz terminalında yükləmə əməliyyatları terminal yaxınlığında gəmilərə edilən dron hücumlarından sonra təxminən bir həftə dayandırılmışdı.
Bu fasilə Qazaxıstana ciddi təsir edib. Çünki XBKK boru kəməri ildə ən azı 60 milyon ton xam neft daşıyır və ölkənin ümumi neft ixracının təxminən 80 faizini təmin edir.
Qazaxıstan Xarici İşlər Nazirliyi hücumları ölkənin iqtisadi maraqlarına qarşı qəbuledilməz addım kimi qiymətləndirib və Qazaxıstan neftinin ixracında istifadə olunan infrastruktura zərbələrin dayandırılmasına çağırıb.
İxracın bərpasına baxmayaraq, hadisə Qazaxıstanın Rusiya ərazisindən keçən enerji marşrutlarından asılılığını bir daha göstərib.
Bu hadisələr Astananın daha fəal diplomatik mesajlar verdiyi bir dövrə təsadüf edib.
Prezident Kasım-Jomart Tokayev Rusiyanın Omsk şəhərində Prezident Vladimir Putinlə görüşü zamanı Ukraynadakı müharibənin dayandırılması məsələsini gündəmə gətirib. O, sülh danışıqlarının bərpasına imkan yarada biləcək “İstanbul Formulu 2.0” təşəbbüsünün yenidən müzakirə olunmasını təklif edib.
"AnewZ"a açıqlama verən Xəzər Siyasət Mərkəzinin Məsləhət Şurasının üzvü Riçard Spuner bildirib ki, bu təklif Qazaxıstanın xarici siyasətində dəyişiklikdən çox, münaqişənin başa çatdırılması istəyini əks etdirir.
“Düşünürəm ki, bu, sadəcə Prezident Tokayevin döyüşlərin dayandırılması üçün vəziyyətə təsir edə biləcək bir yol tapmaq istiqamətində səmimi istəyidir”, – deyə o bildirib.
XBKK-də yaranan fasilə Qazaxıstanın ixrac marşrutlarını şaxələndirməsi məsələsini yenidən gündəmə gətirib.
Bu müzakirələr Azərbaycanın Avropa ilə enerji əməkdaşlığını genişləndirdiyi bir dövrə təsadüf edir.
Prezident İlham Əliyevin Almaniyaya son səfəri zamanı Azərbaycan və Almaniya strateji tərəfdaşlıq gündəliyi üzrə Birgə Bəyannamə imzalayıb. Tərəflər həmçinin enerji daxil olmaqla müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi məqsədilə Azərbaycan-Almaniya Biznes Şurasının yaradılması barədə razılığa gəliblər.
Bu razılaşmalar birbaşa Qazaxıstanın ixracına aid olmasa da, alternativ Xəzər dəhlizlərinə marağın artması fonunda Azərbaycandan keçən infrastrukturun strateji əhəmiyyətini artırır.
"AnewZ"a açıqlama verən analitik Orxan Amaşov bildirib ki, son hadisələr Qazaxıstanın Rusiyadan keçən tranzit marşrutlarından asılılığını azaltmaq istiqamətində uzunmüddətli səyləri sürətləndirə bilər.
“Hazırda Qazaxıstanın xam neft ixracının yalnız təxminən 5 faizi Xəzər üzərindən daşınır”, – deyə Amaşov bildirib.
Onun sözlərinə görə, Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri artıq mühüm rol oynayır. Bu marşrut yaxın gələcəkdə XBKK-nı əvəz edə bilməsə də, son hadisələr Rusiyanın tranzit dəhlizi kimi əhəmiyyətinin azalmasına yönəlmiş uzunmüddətli prosesin başlanğıcı ola bilər.
XBKK hələ də Qazaxıstanın əsas ixrac marşrutu olaraq qalır. Lakin müharibənin regionun enerji infrastrukturuna təsiri ölkələri uzunmüddətli enerji təhlükəsizliyi strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir.
Xəzər regionunda artan əməkdaşlıq və diplomatik təşəbbüslər gələcəkdə enerji ixrac marşrutlarının daha şaxələndirilmiş və dayanıqlı ola biləcəyini göstərir.
İndoneziyada Anak Krakatau vulkanının püskürməsi hava nəqliyyatına, məktəblərin fəaliyyətinə və balıqçılıq işlərinə təsir göstərib. Sentyabrın 6-da...
Cənubi Koreya Prezidenti Li Cae Myon dörd günlük səfər üçün Fransaya yola düşüb.
“Adidas” şirkəti “Single Shoe Service” kampaniyasında israilli keçmiş hərbçi Şalev Bitonu təqdim etdikdən sonra boykot çağırışları ilə üzləşib.
İran parlamentinin spikeri Məhəmməd Baqir Qalibaf bildirib ki, ABŞ “gec olmadan” İranla müharibədə “oyun qaydalarının” dəyişdiyini qəbul etməlidir. Onun açıqlaması Vaşinqtonun Körfəzdə bir neçə İran tankerinə zərbə endirməsindən bir gün sonraya təsadüf edib.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ABŞ nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşnerlə Rusiya-Ukrayna müharibəsinə son qoymaq səyləri ilə bağlı Moskvada üç saatdan çox davam edən danışıqlar aparıb.
Məsələ ilə tanış iki mənbənin məlumatına görə, ABŞ nümayəndələri Stiv Uitkoff və Cared Kuşner Rusiya-Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı sülh danışıqları aparmaq üçün Moskvaya səfər ediblər. Onları Rusiya Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Kirill Dmitriyev qarşılayıb.
Cənubi Koreya Prezidenti Li Cae Myon dörd günlük səfər üçün Fransaya yola düşüb.
Sentyabrın 5-də Afinanın şimalındakı Tanagra aviabazasında keçirilən aviaşou zamanı “F-4 Phantom” qırıcı təyyarəsinin qəzaya uğraması nəticəsində iki yunan hərbi pilot həlak olub.
Cənubi Koreya Prezidenti Li Cae Myon dörd günlük səfər üçün Fransaya yola düşüb.
İsrail səhər saatlarında Livanın cənubuna yeni zərbələr endirib. Bildirilib ki, hücumlar “Hizbullah”ın İsrail qüvvələrinə qarşı həyata keçirdiyi iki dron hücumuna cavab olaraq həyata keçirilib.
İspaniya hakimiyyəti Seutaya gələn və hazırda küçələrdə qalan yüzlərlə miqrant üçün yeni yerləşdirmə məntəqəsi hazırlayır. Bu barədə yerli media məlumat yayıb.
Yaponiya və BMT Əfqanıstanın beş vilayətində 9,4 milyon dollarlıq ikiillik layihəyə başlayıb. Layihə əvvəllər xaşxaş becərən ailələrə yardım göstərilməsini, narkotik asılılığının qarşısının alınması və müalicəsi xidmətlərinin genişləndirilməsini nəzərdə tutur.
Mərkəzi Asiya ilə Rusiya arasında aviareyslər Rusiya hava məkanında tətbiq olunan məhdudiyyətlər fonunda pozulub. Bəzi təyyarələr istiqamətini dəyişib, geri qayıdıb, bəzi reyslər isə ləğv edilib.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın