Əsəd rejimindən sonra Suriya: Çətinliklər fonunda ümid

"AnewZ" komandası Suriyanın şimal-şərqinə səfər edib. Burada on ildən çox davam edən müharibənin izləri hələ də görünsə də, çoxları ölkənin artıq yeni bir mərhələyə qədəm qoyduğuna inanır.

Həsəkədən Raqqaya qədər sakinlər, rəsmilər və məcburi köçkün ailələri həyatlarını yenidən qurmağın çətinliklərindən danışıblar.

Dəməşq 2024-cü ildə Bəşər Əsəd hökumətinin süqutundan sonra dövlət qurumlarını bərpa etməyə və iqtisadiyyatı dirçəltməyə çalışır.

"Burada heç nə yaxşılığa doğru dəyişməyib", – deyə sakinlərdən biri bildirir. "İş yoxdur. Suyu pulla alırıq, bütün mallar da çox bahadır. Ev xərcləri gəlirimizə uyğun gəlmir, çünki alver yoxdur və yaşayış dəyəri yüksəkdir".

Bu sözlər ölkə münaqişədən bərpa dövrünə keçərkən bir çox suriyalının üzləşdiyi real mənzərəni əks etdirir.

Yeni siyasi mərhələ

Təxminən 14 illik vətəndaş müharibəsi zamanı Suriyanın şimal-şərqi əsas qaynar nöqtələrdən biri olub və buraya nəzarət etmək üçün müxtəlif silahlı qruplar mübarizə aparıb.

Bir vaxtlar qondarma "İslam Dövləti"nin (İŞİD) faktiki paytaxtı olan Rəqqa indi həm müharibənin gətirdiyi dağıntıların, həm də ölkənin irəliyə doğru atdığı addımların simvoluna çevrilib.

Əsəd hökumətinin süqutu Prezident Əhməd Əl Şaraanın rəhbərliyi altında yeni siyasi eraya yol açdı. Yeni prezident iqtisadi bərpaya və milli maraqlara üstünlük verəcəyini vəd edib.

Dəməşq iqtisadiyyatı dirçəltməyə və dövlət qurumlarını bərpa etməyə çalışdığı bir vaxtda, ABŞ və Avropa İttifaqı Suriyaya qarşı sanksiyaları yüngülləşdirib.

Rəsmilər bu ilin əvvəlində Suriya hökuməti ilə Suriya Demokratik Qüvvələri (SDQ) arasında imzalanan atəşkəs və inteqrasiya sazişini də sabitliyə doğru mühüm addım kimi qiymətləndirirlər.

Saziş Rumeylan və Əs-Suveyda kimi əsas neft hasil edən bölgələr daxil olmaqla, strateji ərazilərin dövlətin idarəetmə strukturuna birləşdirilməsini nəzərdə tutur.

Rəqqa qubernatoru Əbdürrəhman Salama "AnewZ"a açıqlamasında bildirib ki, bu razılaşma iqtisadi bərpanı dəstəkləməklə yanaşı, sabitliyi və milli birliyi gücləndirmək üçün böyük fürsətdir.

"İnanıram ki, onlar bu fürsətdən maksimum yararlanmalıdırlar, çünki Prezident Əhməd Əl Şaraa bu bölgəyə böyük əhəmiyyət verir. Onlar Suriya vətəndaşlarıdır. Öz hüquqlarını almalı, eyni zamanda dövlət və yeni cəmiyyət qarşısında vəzifələrini yerinə yetirməlidirlər", - deyə o qeyd edib.

Regional əməkdaşlıq və diplomatiya

Suriya daxilində bərpa işləri getsə də, rəsmilər ölkənin gələcəyinin regional əməkdaşlıqdan da asılı olacağını vurğulayırlar.

Raqqa qubernatoru Azərbaycanın vasitəçilik səylərini dialoqa müsbət töhfə kimi dəyərləndirib və regional diplomatiyanın davamlı sabitliyə şərait yaradacağına ümid etdiyini bildirib.

Rəsmilər həmçinin, Türkiyə də daxil olmaqla qonşu ölkələrlə inkişaf edən əlaqələri Suriyanın gələcəyinə təsir edəcək amillər kimi göstərirlər.

Analitiklərin fikrincə, Suriyanın şimal-şərqi enerji resursları, müxtəlif icmaları və coğrafi mövqeyinə görə strateji əhəmiyyətini qoruyur. Onlar qeyd edirlər ki, Türkiyə, İsrail və digər regional oyunçuların iştirakı ilə baş verən hadisələr ölkənin təhlükəsizlik mühitini formalaşdırmaqda davam edir.

Bütün bunlara baxmayaraq, yerli rəsmilər inkişaf üçün ən yaxşı yolun münaqişə deyil, əməkdaşlıq olduğunu bildirirlər.

"Suriyalılar artıq uzun illər müharibə içində yaşayıblar", - deyə Salama "AnewZ"a bildirib. "Əgər münaqişədən sonra Suriyanın çiçəklənməsini, inkişaf etməsini və qabaqcıl ölkələrə çatmasını istəyiriksə, bizə sabitlik lazımdır.

Gələcəyə baxış

Həsəkə və Raqqa sakinləri Suriyanın bərpasının vaxt aparacağını yaxşı bilirlər. İqtisadi çətinliklər davam etsə də, çoxları ölkədəki siyasi keçid prosesini və artan regional əlaqələri irəli getmək üçün bir fürsət hesab edir.

Bərpa yolu hələ uzun olsa da, çoxları Suriyanın yeni mərhələsinin müharibə ilə deyil, sabitlik, əməkdaşlıq və yenidənqurma ilə yadda qalacağına ümid edir.

Teqlər

Suriya Suriya keçidi Bəşər Əsəd Əsəd rejimi Suriyada vəziyyət Suriyanın bərpası Suriyada müharibə Suriya xəbərləri