Bab əl-Məndəb Yaxın Şərqdə enerji böhranının ikinci təzyiq nöqtəsinə çevrilir
Hörmüz boğazında yaranan problemlər Bab əl-Məndəb boğazının strateji əhəmiyyətini daha da artırıb. Hər iki mühüm dəniz keçidində...
ABŞ Prezidenti Donald Tramp avqustun 4-də İranla bütün gün danışıqlar aparıldığını bildirib. O, danışıqları müsbət qiymətləndirməklə yanaşı, razılaşma əldə olunmasa, İranı çox sərt zərbə endirməklə bağlı hədələyib.
İran xarici işlər nazirinin müavini Kazem Qəribabadi bildirib ki, Omanla müzakirə olunan tranzit marşrutu iki-dörd ay ərzində gəmilər üçün alternativ yol ola bilər. Bu barədə İran İslam Respublikası Xəbər Agentliyi (IRNA) məlumat yayıb.
Qəribabadi deyib ki, Hörmüz boğazının yenidən açılması üçün ABŞ İslamabad memorandumundakı öhdəliklərini yerinə yetirməlidir.
Lakin onun sözlərinə görə, təkcə bu addım həmin su yolunda gəmi hərəkətinin bərpası üçün kifayət deyil.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi bildirib ki, İran və Oman Hörmüzdən keçən gəmi marşrutunun coğrafi koordinatları ilə bağlı razılığa gəlib. Tərəflər hazırda birgə açıqlamanı yekunlaşdırırlar.
Bəqayi deyib ki, kənar müdaxilə olmasa, razılaşma elan ediləcək. Lakin onun sözlərinə görə, bu razılaşma həmin su yolunda təhlükəsizliyin təmin olunması üçün kifayət deyil.
Hörmüz neft və qaz daşımaları üçün əsas tranzit yollarından biridir. Buna görə də bu su yolu regional diplomatiya və qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Qətər əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Sani və Amerika Birləşmiş Ştatlarının (ABŞ) Prezidenti Donald Tramp telefon danışığı zamanı Vaşinqtonla Tehran arasındakı gərginliyin azaldılması istiqamətində görülən işləri müzakirə ediblər.
Qətər Əmirlik Divanının məlumatına görə, liderlər regiondakı son hadisələri və ABŞ ilə İran arasında diplomatik həllə nail olmaq səylərini nəzərdən keçiriblər.
Tramp dialoqun qurulmasına verdiyi töhfəyə görə Qətərin rolunu yüksək qiymətləndirib. Şeyx Təmim isə danışıqların davam etdirilməsinin və mövcud razılaşmalara əməl olunmasının vacibliyini vurğulayıb.
Telefon danışığı Hörmüz boğazı və ABŞ–İran münasibətləri ilə bağlı vasitəçilik səylərinin yenidən gücləndirildiyinə dair məlumatların yayıldığı bir vaxta təsadüf edib.
İsrail ordusu Livanın cənubuna zərbələr endirməyə başladığını açıqlayıb. Ordu əməliyyatın “Hizbullah”ın atəşkəsi açıq şəkildə pozmasına cavab olduğunu bildirib.
İsrail ordusu hədəflər və əməliyyatın miqyası barədə ətraflı məlumat verməyib. “Hizbullah” da məsələ ilə bağlı açıqlama yaymayıb.
Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) əvvəllər İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqələndirilən üç aviaşirkət və iki təyyarəyə qarşı terrorla mübarizə çərçivəsində tətbiq olunmuş sanksiyaları ləğv edib. Bu barədə ABŞ Maliyyə Nazirliyinin saytında dərc olunan yenilənmiş məlumatlarda bildirilib.
Vaşinqton qərarın səbəbi və ya bunun İranla bağlı daha geniş diplomatik səylərlə əlaqəli olub-olmadığı barədə dərhal əlavə məlumat verməyib.
İranın dövlətə məxsus Sənaye və Mədən Bankı artan borclar səbəbindən İran Milli Neft Şirkətinin (NIOC) hesablarını dondurub. Bu barədə “Fars” xəbər agentliyi məlumat yayıb. Bank borcun məbləğini və hansı hesabların dondurulduğunu açıqlamayıb.
Hesablar NIOC-un bəzi borclarının ödənilməsini 2027-ci ilin martınadək təxirə salan büdcə müddəalarına baxmayaraq dondurulub.
Bundan başqa, İran Milli İnkişaf Fondunun (NDF) rəhbəri Mehdi Qəzənfəri bildirib ki, "Azadeqan" neft yatağının işlənməsindəki gecikmələr səbəbindən NIOC həmin yataqdan əldə olunan gəlirlərlə təxminən 17 milyard dollarlıq borcunu ödəyə bilməyib.
Amerika Birləşmiş Ştatlarının (ABŞ) sanksiyaları, uzun illər davam edən sərmayə çatışmazlığı və daxili maliyyələşmədən artan asılılıq NIOC-un maliyyə vəziyyətini ağırlaşdırıb.
Şirkət vergi orqanları ilə də mübahisələr yaşayıb. Vergi qurumları daha əvvəl elektron hesab-faktura qaydaları ilə əlaqədar bəzi hesabları bloklayaraq oradakı vəsaitləri çıxarıb. İran hökumətinin hüquq idarəsinin müdaxiləsindən sonra bu tədbirlərin icrası dayandırılıb.
İsrail ordusu Livanın cənubunda yerləşən Mənsuri kəndinin sakinlərinə təxliyə xəbərdarlığı edib. Bu barədə ordunun sözçüsü “X” platformasında bildirib.
Bu, İsrail ordusunun bir aydan artıq müddətdə Livanla bağlı internetdə yaydığı ilk təxliyə xəbərdarlığıdır.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bildirib ki, Tehran HƏMAS ilə İsrail arasında davam edən dolayı danışıqlarda Fələstin liderlərinin irəli sürdüyü istənilən təşəbbüsü və ya qəbul etdiyi hər bir qərarı dəstəkləyəcək.
Bu barədə İranın dövlət mediası məlumat yayıb.
Türkiyənin Xarici İşlər naziri Hakan Fidan İordaniyanın paytaxtı Əmmanda iordaniyalı və əlcəzairli həmkarları ilə görüşüb. Bu barədə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.
Nazirliyin açıqlamasına görə, Hakan Fidan İordaniya Baş nazirinin müavini və xarici işlər naziri Əymən əs-Safadi ilə görüş keçirib.
Türkiyənin Xarici İşlər naziri Əmmanda Əlcəzairin Xarici İşlər naziri Əhməd Əttafla da ayrıca görüşüb.
BMT-nin insan hüquqları üzrə ali komissarı bildirib ki, martın 19-dan etibarən İranda milli təhlükəsizliklə bağlı ittihamlar əsasında azı 56 nəfər edam edilib. Onlardan 27-si ilin əvvəlində keçirilən etirazlarla bağlı işlər üzrə edam olunub.
Volker Türk açıqlamasında mart ayından bəri edamların və ölüm hökmlərinin sayının artdığını qeyd edib. O, İran hakimiyyətini bütün edamları dayandırmağa və ölüm cəzasının ləğvi istiqamətində addımlar atmağa çağırıb.
Yəmənin İrana yaxın husiləri krallığın Qırmızı dənizdəki Yanbu liman şəhəri sahillərində Səudiyyə Ərəbistanına məxsus neft tankerini raket zərbəsi ilə hədəf aldıqlarını açıqlayıblar.
Səudiyyə Ərəbistanı rəsmiləri şərh vermək tələbinə cavab verməyiblər. Husilərin hərbi nümayəndəsi Yəhya Sərii hücumun nə vaxt baş verdiyini açıqlamayıb.
“MarineTraffic”in gəmi izləmə xəritəsi Hörmüz boğazındakı əsas ticarət marşrutlarında intensiv gəmi hərəkətinin olduğunu göstərir. Xəritədə neft və qaz tankerləri qırmızı, konteyner və quru yük gəmiləri isə yaşıl işarələrlə göstərilib.
Bu məlumat ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessentin avqustun 4-də verdiyi açıqlama fonunda yayılıb. Bessent Hörmüz boğazının yenidən açılması ilə bağlı İranla razılaşmanın elə həmin gün və ya avqustun 5-də əldə oluna biləcəyini bildirib.

Avqustun 4-də keçirilən hərraclarda “Brent” və ABŞ-nin “West Texas Intermediate” (WTI) markalı xam neft təxminən 4 faiz ucuzlaşıb. Bununla da danışıqlarla bağlı qeyri-müəyyənlik fonunda əvvəl qeydə alınan 2 faizdən çox artım aradan qalxıb.
Hərracların sonuna WTI markalı xam neft 5,69 faiz ucuzlaşaraq bir barel üçün 75,77 dollara, “Brent” markalı xam neft isə 5,26 faiz azalaraq bir barel üçün 79,36 dollara enib.
Qətər və ABŞ strateji əhəmiyyətli su yolunun yenidən açılması ilə bağlı danışıqlarda irəliləyiş olduğunu bildirib. Bu açıqlamalardan sonra neft ucuzlaşıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İranla danışıqlar aparılır və Hörmüz boğazı çox tezliklə yenidən açılacaq. O, razılaşma əldə olunmasa, ABŞ-nin İrana qarşı sərt hərbi tədbirlər görəcəyi barədə rəsmi Tehrana xəbərdarlıq edib.
Tramp deyib ki, daha əvvəl İrana genişmiqyaslı hücuma hazır olub, lakin İran rəsmilərinin təklifindən sonra danışıqlara razılaşıb.
“Biz İkinci Dünya müharibəsindən bəri ən böyük və ən güclü hücumu həyata keçirməyə hazırlaşırdıq. Onlar mənə zəng edərək çox nəzakətlə: 'Zəhmət olmasa, danışa bilərik? Danışa bilərik?' – dedilər. Mən də dedim: 'Bəli, danışa bilərik. Gəlin bu məsələni həll edək. Nəhayət, gəlin bunu həll edək'”, – deyə o əlavə edib.
Yeni Zelandiyanın Xarici İşlər naziri Uinston Piters Hörmüz boğazının bağlanmasının yanacaq xərclərini artırdığını, bunun isə işsizliyin və inflyasiyanın yüksəlməsinə səbəb olduğunu bildirib.
Piters deyib ki, bu böhran Yeni Zelandiyanın enerji təhlükəsizliyi üçün öz neft ehtiyatlarından istifadə etməsinin vacibliyini göstərir.
Yeni Zelandiyada işsizlik səviyyəsi ikinci rübdə 5,6 faizə yüksələrək son on ilin ən yüksək göstəricisinə çatıb. Yanacaq qiymətlərinin artmasının iqtisadiyyata mənfi təsiri fonunda inflyasiya da 4,1 faizə yüksəlib.
Avqustun 4-də Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarından keçən gəmilərin sayı əvvəlki günlə müqayisədə əsasən dəyişməz qalıb. Beş tanker və üç quru yük gəmisi olmaqla, ümumilikdə səkkiz gəmi Hörmüz boğazından keçib. Bu barədə "Kpler" şirkətinin məlumatında deyilir. Altı gəmi boğaza daxil olub.
İki tanker isə boğazdan çıxıb. Onlardan biri mayeləşdirilmiş qaz daşıyan xüsusi tanker olub. Gəmi hərəkəti ABŞ və İsrailin İranla müharibəsindən və rəsmi Tehranın su yolunu bağlamasından əvvəlki səviyyədən xeyli aşağıdır. Həmin dövrdə boğazdan gündə 130–140 gəmi keçirdi.
“AnewZ”un “Opinion” bölməsi qlobal və regional məsələlər üzrə ekspert baxışlarını bölüşmək üçün müstəqil yazarlara platforma təqdim edir. Burada ifadə edilən fikirlər yalnız müəlliflərə məxsusdur və “AnewZ”un rəsmi mövqeyini əks etdirmir.
Zəlzələ qonşu Venesuelada 6300-dən çox insanın ölümünə səbəb olan iki güclü yeraltı təkandan bir ay sonra baş verib. Kolumbiyanın beş paytaxt şəhəri qırmızı həyəcan rejiminə keçirilib, 86 bina dağılıb və yeddi hava limanı fəaliyyətini dayandırıb.
"Nvidia" qlobal maliyyə sektorunun aparıcı şirkətləri ilə süni intellekt infrastrukturu üzrə əməkdaşlığa başlayır. Bu addım süni intellektin mühüm investisiya sahəsinə çevrildiyini göstərir.
Tehran Hörmüz boğazını yenidən açmaq üçün təzminat və sanksiyaların yüngülləşdirilməsini tələb edir. ABŞ prezidenti Donald Tramp isə İrandan onilliklər ərzində baş vermiş ölüm halları və dəymiş zərərə görə kompensasiya tələb edərək danışıqlara yeni şərt əlavə edib.
Rusiya Gürcüstanda 2008-ci ilin avqust müharibəsinə yanaşmada müşahidə etdiyi dəyişikliyi müsbət qarşılayıb. Moskva münaqişənin başlanmasına görə keçmiş prezident Mixeil Saakaşvili və onun hökumətini məsul tutan açıqlamaları alqışlayıb.
İran Mərkəzi Bankının rəhbəri Əbdülnasir Hümməti avqustun 12-də dövlət mediasına açıqlamasında bildirib ki, İran BRICS ölkələrinin yaratdığı Yeni İnkişaf Bankına (NDB) yaxın zamanda üzv olacaq. Açıqlama Hindistanda keçiriləcək BRICS maliyyə görüşü öncəsi verilib.
Prezident İlham Əliyev Naxçıvana səfəri zamanı AZTV-yə müsahibə verib. O bildirib ki, Zəngəzur dəhlizi sadəcə nəqliyyat marşrutu deyil. Bu layihə enerji, telekommunikasiya və regional inteqrasiya platformasıdır.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Birləşmiş Ştatların Hörmüz boğazına tam nəzarət etdiyini bildirib. İran isə xəbərdarlıq edib ki, Vaşinqton dəniz blokadasını davam etdirdiyi müddətdə bu mühüm su yolu fəaliyyətini bərpa etməyəcək.
Əfqanıstan və Türkmənistan Heratda TAPI layihəsi çərçivəsində qaz alışı ilə bağlı anlaşma memorandumu imzalayıb.
İran sentyabrın 23-də Tehranda Xəzəryanı ölkələrin yüksək səviyyəli rəsmilərinin iştirakı ilə konfrans keçirəcək. Tədbirdə regional əməkdaşlıq və Xəzərin ekoloji problemləri müzakirə olunacaq.
AnewZ tətbiqini Play Store və App Store-dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın