Özbəkistan süni intellektlə təchiz edilmiş “Samarkand-2028” Yer müşahidə peykini orbitə buraxıb

Özbəkistan süni intellektlə təchiz edilmiş “Samarkand-2028” Yer müşahidə peykini orbitə buraxıb
“Samarkand-2028” peyki. Səmərqənd, Özbəkistan, 5 avqust 2026
Uzcosmos Agency

Özbəkistan “Samarkand-2028” hiperspektral Yer müşahidə peykini uğurla orbitə buraxıb. Bu, ölkənin milli kosmik proqramında və Çinlə texnoloji əməkdaşlığında mühüm mərhələ hesab olunur.

Peyk avqustun 5-də Çinin Şandun əyaləti sahilləri yaxınlığındakı dəniz platformasından buraxılıb. Layihə Çinin “STAR.VISION” aerokosmik şirkəti ilə birlikdə həyata keçirilib. “Samarkand-2028” orbitə “Lampung-1” peyki ilə birgə göndərilib.

“Uzcosmos” agentliyinin məlumatına görə, bu, Özbəkistanın indiyədək həyata keçirdiyi ən böyük beynəlxalq kosmik layihələrdən biridir.

Məlumatlar orbitdə emal olunur

Peykin əsas xüsusiyyətlərindən biri “Uzcosmos” mütəxəssislərinin hazırladığı süni intellekt moduludur.

Modul toplanan hiperspektral məlumatların bir hissəsini Yerə göndərilməzdən əvvəl orbitdə emal edir. Bu, yerüstü stansiyalara ötürülən məlumatların həcmini azaldır və təhlili sürətləndirir.

Adi Yer müşahidə peyklərindən fərqli olaraq, “Samarkand-2028” əks olunan işığı 20-dən çox spektral diapazonda qeydə alır. Bununla peyk insan gözünün görə bilmədiyi xüsusiyyətləri müəyyən edə bilir.

Peykin məlumatlarından kənd təsərrüfatı, su ehtiyatlarının idarə olunması, ətraf mühitin mühafizəsi, təbii sərvətlərin monitorinqi, şəhərsalma və təbii fəlakətlərin erkən aşkarlanması sahələrində istifadə ediləcək.

Layihə peyk mühəndisliyi, süni intellekt və kosmik məlumatların emalı üzrə yeni nəsil özbəkistanlı mütəxəssislərin hazırlanmasına da kömək edəcək.

 
Uzcosmos Agency
Özbəkistan kosmik proqramını genişləndirir

“Uzcosmos”un Süni intellekt və proqramlaşdırma departamentinin rəhbəri Farxod Mahmudxocayev bildirib ki, peykin beş-yeddi il fəaliyyət göstərəcəyi gözlənilir.

Səmərqəndin 2028-ci ildə 79-cu Beynəlxalq Astronavtika Konqresinə (IAC) ev sahibliyi etmək hüququ qazanması şərəfinə peykə “Samarkand-2028” adı verilib. Qərar 2025-ci ildə Sidneydə təşkil olunan konqresdə elan olunub.

Özbəkistan Yer müşahidəsi və elmi missiyalar üçün nəzərdə tutulan ilk yerli "6U CubeSat" kompakt tədqiqat peykini də hazırlayır. "Mirzo Ulugbek" adlı peykin 2028-ci ildə orbitə buraxılması planlaşdırılır.

Ölkə gələcəkdə ilk özbəkistanlı astronavtı kosmosa göndərməyi də nəzərdə tutur.

Teqlər