Pakistan "El-Ninyo" daşqınları ilə mübarizəni gücləndirir

Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı (WMO) "El-Ninyo"nun avqustdan etibarən güclənəcəyini və dünyada daha ekstremal hava hadisələri riskini artıracağını bildirib. Xəbərdarlıqdan sonra musson yağışlarının davam etdiyi Pakistan daşqınlara hazırlıq tədbirlərini gücləndirib.

Musson yağışlarında ölənlərin sayı artır

Pakistan musson mövsümünün fəsadları ilə mübarizə aparır. Milli Fəlakətlərin İdarə Edilməsi Agentliyinin (NDMA) məlumatına görə, iyunun 26-dan bəri yağışlarla bağlı hadisələrdə 136 nəfər həlak olub, 418 nəfər yaralanıb.

Pakistanın şimal-qərbindəki Xeybər-Paxtunxva əyalətinin Fəlakətlərin İdarə Edilməsi Agentliyindən verilən məlumata görə, iyulun 29-dan bəri güclü yağışlar və daşqınlar daha 6 nəfərin ölümünə, 6 nəfərin isə yaralanmasına səbəb olub.

Pakistan qlobal istixana qazı emissiyalarının bir faizindən azını yaratsa da, iqlim dəyişikliyinə qarşı ən həssas ölkələrdən biridir. 2022-ci ildə baş verən dağıdıcı daşqınlar ölkə ərazisinin təxminən üçdəbirini su altında qoyub, 1 700-dən çox insanın ölümünə və 30 milyard dollardan artıq iqtisadi itkiyə səbəb olub.

Erkən xəbərdarlıq sistemləri işə salınıb

Pakistan Meteorologiya Departamenti bildirib ki, Buzlaq Göllərinin Daşması üzrə Monitorinq Mərkəzi fasiləsiz müşahidələr nəticəsində qəfil daşqın risklərini müəyyən edib. Mədəklaşt, Reşun, Bədsəvat, Darkut, Şimşal və Matiltan da daxil olmaqla, təhlükə altında olan vadilərə erkən xəbərdarlıqlar göndərilib.

NDMA çaylarda su səviyyəsinin növbəti 24 saat ərzində yüksələcəyini bildirib. Pakistanın nəzarətində olan Gilgit-Baltistan və Kəşmirin, həmçinin Xeybər-Paxtunxva və Bəlucistanın bəzi ərazilərində qəfil daşqınlar baş verə bilər.

Daşqınların Proqnozlaşdırılması Şöbəsi İslamabad, Ravalpindi, Lahor, Feysəlabad, Qucranvala, Pişəvər və bir sıra digər şəhərlərdə subasma riski barədə də xəbərdarlıq edib.

Dağlıq ərazilərdə torpaq sürüşməsi təhlükəsi qalır. Davamlı musson axınları nəticəsində Tərbələ su anbarında suyun səviyyəsi maksimum saxlama həddinə təxminən 2,1 metr qalıb.

El-Ninyonun güclənəcəyi gözlənilir

WMO-nun məlumatına görə, "El-Ninyo"nun avqust–oktyabr aylarında güclənəcəyi gözlənilir. Bu, temperaturun normadan yüksək olması və qlobal yağıntı rejimində ciddi dəyişikliklərin baş verməsi ehtimalını artırır.

Əvvəlki proqnozlarda "El-Ninyo" hadisəsinin ən azı noyabradək davam etməsi ehtimalının təxminən 90 faiz olduğu bildirilirdi.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş xəbərdarlıq edib ki, "El-Ninyo" iqlim dəyişikliyinin təsirlərini gücləndirərək dünyanın müxtəlif bölgələrində daha şiddətli daşqınlara, quraqlığa və isti hava dalğalarına səbəb ola bilər.

İqlim dayanıqlığı sınaq qarşısında

Son xəbərdarlıqlar Pakistanın yaxın tarixindəki ən ağır iqlim fəlakətindən təxminən dörd il sonra verilib. Həmin vaxtdan bəri ölkə erkən xəbərdarlıq sistemlərini və fəlakətlərə hazırlığı gücləndirmək üçün buzlaqların monitorinqini, hava proqnozlaşdırılmasını və fövqəladə hallar üzrə koordinasiyanı genişləndirib.

Alimlərin sözlərinə görə, iqlim dəyişikliyi ekstremal hava hadisələrinin həm sayını, həm də şiddətini artırır. Pakistanda temperaturun yüksəlməsi buzlaqların əriməsini sürətləndirir, qeyri-sabit musson yağışları isə daha tez-tez müşahidə olunur.

Buna görə ölkənin qarşısındakı əsas məsələ yalnız fəlakətlərin nəticələrini aradan qaldırmaq deyil. Güclü yağış mövsümü davam etdikcə erkən xəbərdarlıq sistemlərinin və hazırlıq tədbirlərinin səmərəliliyi dəyişən iqlimin artan təhlükələri qarşısında sınaqdan keçəcək.

Teqlər

Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı Pakistan musson yağışları güclü yağışlar daşqın iqlim dəyişikliyi Antonio Quterreş torpaq sürüşməsi