Qazaxıstanın neft ixracı azalır, Qırğızıstanda yanacaq bahalaşır

Qazaxıstanın əsas ixrac marşrutu ilə neft ixracı Qara dənizdə yaranan fasilələrdən sonra iyulda kəskin azalıb.

 Qırğızıstanda isə Rusiyadan yanacaq tədarükünün azalması qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb olub.

Qazaxıstanın neft ixracı azalıb

Qazaxıstan neftinin beynəlxalq bazarlara daşındığı əsas marşrut olan Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumu (XBKK) vasitəsilə ixrac iyulda əvvəlki ayla müqayisədə 22 faiz azalıb. “Reuters” bu barədə sənayedəki iki mənbəyə istinadən məlumat yayıb.

Əsasən Qazaxıstan neftindən ibarət tədarük iyunda 5,91 milyon tondan iyulda 4,6 milyon tona düşüb.

Dənizə çıxışı olmayan Qazaxıstan üçün XBKK əsas neft ixrac marşrutudur. Boru kəməri ölkənin xam neftini Rusiya ərazisindən keçirərək Qara dəniz sahilindəki terminala çatdırır və buradan beynəlxalq bazarlara daşınmasını təmin edir.

Buna görə də Qazaxıstan sərhədlərindən kənarda marşrut üzrə yaranan fasilələr ölkənin neft ixracına təsir göstərə bilər.

Qırğızıstanda yanacaq bahalaşır

Qırğızıstanda isə Rusiyadan yanacaq tədarükünün azalması daxili bazarda qiymətlərin artmasına səbəb olub.

Ölkənin Milli Statistika Komitəsinin məlumatına görə, avqustun 12-də benzin və dizel yanacağının qiyməti iyulla müqayisədə 5–12 faiz artıb.

Bahalaşma Rusiyadan yanacaq tədarükünün azalması ilə əlaqələndirilir. Qırğızıstanın əsas neft məhsulları tədarükçüsü olan Rusiyada daxili bazarda yaranan çatışmazlıq ixraca da təsir göstərib. Nəticədə Qırğızıstana yanacaq tədarükündə fasilələr yaranıb və bu, daxili bazarda qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb olub.

Qırğızıstan yanacaq idxalından böyük ölçüdə asılı olduğundan, Rusiyadan tədarükdə yaranan dəyişikliklər daxili bazara və qiymətlərə birbaşa təsir göstərir.

Qırğızıstan rəsmiləri yanacağın daha da bahalaşacağını gözləyirlər. Proqnozlara görə, dizelin bir litrinin qiyməti təxminən 1,48–1,60 ABŞ dollarına, AI-92 markalı benzinin qiyməti isə 1,25–1,37 dollara çata bilər.

Bişkek tədarük mənbələrini şaxələndirməyə çalışır

Bişkek yanacaq tədarükü mənbələrini şaxələndirmək üçün Çin və Belarusdan əlavə idxal imkanlarını nəzərdən keçirir. Eyni zamanda Rusiyadan tədarükün həcmini artırmağa çalışır.

Qazaxıstan və Qırğızıstanda baş verən proseslər birbaşa əlaqəli olmasa da, hər iki vəziyyət Mərkəzi Asiya ölkələrinin xarici enerji infrastrukturu və tədarük marşrutlarındakı fasilələrə həssaslığını göstərir.

Qazaxıstan neftini dünya bazarlarına çıxarmaq üçün əsasən xarici tranzit infrastrukturundan asılıdır. Qırğızıstan isə daxili yanacaq tələbatının böyük hissəsini idxal hesabına ödəyir. Bu səbəbdən tranzit marşrutlarında və tədarük zəncirində yaranan fasilələr hər iki ölkənin enerji bazarına birbaşa təsir göstərə bilər.

Teqlər

Qazaxıstan neft ixracı Qara dəniz Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumu Rusiya Qırğızıstan Bişkek