İran Hörmüz boğazının çirklənməsində ABŞ-ni ittiham edir

İran bildirir ki, ABŞ-nin bölgədə apardığı hərbi əməliyyatlar və yerləşdirdiyi qüvvələr Hörmüz boğazı ətrafında dəniz çirklənməsini artırıb. Rəsmi Tehran boğazla bağlı gələcək razılaşmalarda ətraf mühitin qorunması məsələsinin də nəzərə alınmasına çağırır.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, Hörmüz boğazında dəniz ekosisteminin bərpası və çirklənmənin qarşısının alınması boğazın gələcək idarə olunmasında nəzərə alınmalıdır.

Dünya üzrə neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünün təxminən beşdə biri Hörmüz boğazından keçir.

Bəqai “X” platformasındakı paylaşımında bildirib ki, Hörmüz boğazının və ətraf suların ekoloji vəziyyəti ilə bağlı məsələlər gələcək idarəetmə planlarında nəzərə alınmalıdır.

O, həmçinin İranın Qeşm adası yaxınlığında, Fars körfəzində qeydə alınan neft çirklənməsinə də toxunub. Bəqai bildirib ki, ilkin məlumatlara görə, çirklənməyə xarici quru yük gəmisindən sızan neft səbəb olub.

İran rəsmisi çirklənmənin vurduğu zərərin kim tərəfindən ödənilməli olduğu məsələsini də qaldırıb. O, məsuliyyətin enerji istehlakçılarının, gəmiçilik sığortaçılarının, yoxsa bölgədə hərbi əməliyyatlar aparan tərəflərin üzərinə düşməli olduğunu sual edib.

Ekoloji zərərə görə ödəniş məsələsi müzakirə olunur

Apreldə İsrail-ABŞ müharibəsinin ən gərgin dövründə İranın Hörmüz boğazını bağlamasından sonra ölkə parlamentinin üzvləri boğazda gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə təcili qanun layihəsi irəli sürüblər.

Layihədə ətraf mühitin çirklənməsinə görə vergi, eləcə də naviqasiya xidmətlərinə görə ödənişlərin tətbiqi nəzərdə tutulur.

Hörmüz boğazına həmsərhəd olan İran və Oman arasında davam edən danışıqlarda da naviqasiya və ekoloji ödənişlərin tətbiqi məsələsinin müzakirə edildiyi bildirilir.

Tehran və Vaşinqton arasında iyunun 17-də imzalanan və İslamabad Anlaşma Memorandumu kimi tanınan 60 günlük müvəqqəti sülh razılaşmasının müddəti isə başa çatmaq üzrədir. Hər iki tərəf Hörmüz boğazına nəzarət etdiyini bildirib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai uzun illərdir neft tankerlərinin intensiv hərəkətini də dəniz çirklənməsinin əsas səbəblərindən biri kimi göstərib.

Onun sözlərinə görə, son hadisə Fars körfəzi və Oman dənizində illərlə baş verən çirklənmənin yalnız bir nümunəsidir. Bəqai bildirib ki, bu çirklənmə regionun dəniz ekosisteminə ciddi zərər vurub və İranın sahilyanı ərazilərində trilyonlarla dollar itkiyə səbəb olub.

Bəqai qeyd edib ki, İran Fars körfəzi və Oman dənizi boyunca ən uzun sahil xəttinə malik ölkə kimi ekoloji problemlərə laqeyd qala bilməz.

O bildirib ki, Hörmüz boğazından kommersiya məqsədilə istifadə edən bütün tərəflər Fars körfəzi və Oman dənizinə vurulan ekoloji zərərin aradan qaldırılmasına görə hüquqi və mənəvi məsuliyyət daşıyırlar.

Xəzər dənizində ekoloji problemlər dərinləşir

İran Xəzər dənizində su səviyyəsinin azalması, çirklənmə və iqlim dəyişikliyinin yaratdığı problemlərə diqqət çəkib.

İran Xarici İşlər nazirinin hüquq və beynəlxalq məsələlər üzrə müavini Kazem Qəribabadi Xəzəryanı ölkələri dənizin ekoloji mühitinin qorunması ilə bağlı öhdəliklərini yerinə yetirməyə çağırıb.

O bildirib ki, Xəzər dənizində suyun səviyyəsinin azalması, çirklənmə və ekosistemin zəifləməsi sahilyanı əhalinin həyatına, eləcə də balıqçılıq, nəqliyyat, limanların fəaliyyəti və sahil infrastrukturuna birbaşa təsir göstərə bilər.

Qəribabadi bu fikirləri 12 avqust – Xəzər Dənizi Günü ilə bağlı keçirilən konfransda səsləndirib.

Tehran Konvensiyası 12 avqust 2006-cı ildə qüvvəyə minib. Konvensiya Xəzər dənizinin dəniz mühitinin çirklənmədən qorunmasını nəzərdə tutur.

İranın Xəzər dənizi üzrə xüsusi nümayəndəsi çirklənmənin monitorinqi üçün yeni texnologiyalardan istifadənin və su ehtiyatlarının səmərəli idarə olunmasının vacibliyini də vurğulayıb.

Xəzərin ekoloji problemlərinin həlli üçün indiyədək görülən tədbirlər istənilən nəticəni verməyib. Buna Xəzəryanı ölkələrin fərqli milli maraqları və geosiyasi mövqeləri də təsir göstərir.

• Tehran Xəzər dənizi konfransına ev sahibliyi edəcək
• İran Xəzər dənizi ilə bağlı uzun müddətdir təxirə salınan sazişi təsdiqləməyə hazırlaşır

Teqlər

İran Hörmüz boğazı Xəzər dənizi Ekoloji çirklənmə Dəniz ekosistemi Naviqasiya Tehran Konvensiyası ABŞ