Gürcüstanın əsas ixrac bazarı Türkiyə və ya Aİ deyil – Qırğızıstandır

Gürcüstanın 2026-cı ilin yanvar-iyul ayları üzrə xarici ticarət göstəriciləri Qırğızıstan, Çin və Rusiyanın ölkənin əsas ixrac bazarları olduğunu göstərir. Bu mənzərə Tbilisinin Orta Dəhlizdə daha böyük rol oynamaq istəyini və Moskva ilə mürəkkəb iqtisadi əlaqələrini ortaya qoyur.

Gürcüstanın Milli Statistika Xidmətinin yeni məlumatlarına əsasən, ölkənin ticarət istiqamətlərində nəzərəçarpacaq dəyişiklik baş verib. 2026-cı ilin ilk yeddi ayında Qırğızıstan Gürcüstanın ən böyük ixrac bazarına çevrilib və bu ölkə Gürcüstandan 521,2 milyon dollar dəyərində məhsul idxal edib. Çin 493 milyon dollarla ikinci, Rusiya isə 437,5 milyon dollarla üçüncü yerdə qərarlaşıb.

İlk baxışdan bu sıralama Cənubi Qafqazın kiçik iqtisadiyyatı üçün qeyri-adi görünə bilər. Lakin bu göstəricilər Gürcüstanın həyata keçirdiyi daha geniş strategiyanı – Orta Dəhlizdə daha böyük rol qazanmaq istəyini əks etdirir.

Orta Dəhliz niyə önəmlidir?

Orta Dəhliz Çindən və Mərkəzi Asiyadan gələn yükləri Xəzər dənizi, Cənubi Qafqaz və daha sonra Avropa istiqamətinə daşıyan ticarət marşrutudur. Bu marşrut Rusiya və İrandan yan keçir.

Qlobal təchizat zəncirləri sanksiyalar və regional qeyri-sabitlik səbəbindən riskli marşrutlara alternativlər axtardığı bir vaxtda Orta Dəhlizə maraq artır. Gürcüstan bu marşrutun üzərində yerləşir.

Qırğızıstan və Çinlə ticarət göstəricilərinə əsasən demək olar ki, Gürcüstan yalnız malların keçidi üçün istifadə olunan tranzit ölkə kimi çıxış etmir. Ölkə həm də coğrafi mövqeyindən yararlanaraq fəal ticarət və təkrar ixrac mərkəzinə çevrilməyə çalışır.

Rusiya amili

Eyni göstəricilər daha mürəkkəb mənzərə yaradır. Rusiya yalnız Gürcüstanın üçüncü ən böyük ixrac istiqaməti deyil, eyni zamanda ümumi ticarət dövriyyəsinə görə ölkənin ikinci ən böyük ticarət tərəfdaşıdır. Rusiya ilə ticarətin ümumi həcmi 1,8 milyard dollar təşkil edib. Bu göstəricidə yalnız Türkiyə Rusiyanı qabaqlayır.

Bu səviyyədə iqtisadi əməkdaşlıq diqqət çəkir, çünki 2008-ci ildə iki ölkə arasında baş verən müharibədən sonra Gürcüstan və Rusiya arasında rəsmi diplomatik münasibətlər yoxdur.

Diplomatik əlaqələrin dondurulmasına baxmayaraq, bu həcmdə ticarət Gürcüstanın xarici siyasətində davam edən ziddiyyəti göstərir: Tbilisi Moskva ilə yaxın iqtisadi əlaqələri qoruyur, eyni zamanda Avropa İttifaqı və ABŞ daxil olmaqla Qərb tərəfdaşları ilə münasibətlərində çətinliklər qalır.

Ümumi ticarət mənzərəsi

2026-cı ilin ilk yeddi ayında Gürcüstanın ümumi xarici ticarət dövriyyəsi 15,5 milyard dollara çatıb. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7,5 faiz artım deməkdir.

İxrac 21,6 faiz artaraq 4,67 milyard dollara, idxal isə daha zəif templə – 2,4 faiz artaraq 10,85 milyard dollara yüksəlib.

Bu fərq nəticəsində ticarət kəsiri 6,18 milyard dollar təşkil edib ki, bu da ümumi dövriyyənin təxminən 40 faizinə bərabərdir.

Türkiyə, Rusiya və Çin Gürcüstanın ümumi ticarətdə ən böyük üç tərəfdaşı olub və birlikdə ölkənin ticarət dövriyyəsinin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edib. Gürcüstanın 10 əsas ticarət tərəfdaşı ümumi ticarətin 66,3 faizini təşkil edib.

Minik avtomobilləri Gürcüstanın həm ixracında, həm də idxalında əsas məhsul olub. Bu sahənin ixrac həcmi 1,16 milyard dollar, idxal həcmi isə 2 milyard dollar təşkil edib.

Neft və neft məhsulları həm ixracda, həm də idxalda ikinci yerdə qərarlaşıb. Bundan sonra ixracda qiymətli metal filizləri, idxalda isə tibbi məhsullar əsas yer tutub.

Rəqəmlər nə göstərir?

Ümumilikdə, göstəricilər Gürcüstanın iqtisadi əlaqələrini iki istiqamətdə inkişaf etdirdiyini göstərir: ölkə Orta Dəhlizin imkanlarından yararlanmağa çalışır, eyni zamanda Rusiya ilə əhəmiyyətli ticarət əlaqələrini qoruyur.

Beləliklə, Gürcüstanın ticarət statistikası yalnız iqtisadi vəziyyəti deyil, həm də ölkənin daha geniş və tez-tez müzakirə olunan xarici siyasət istiqamətlərini əks etdirir.

Sıralamada diqqət çəkən digər məqam isə Gürcüstanın ixrac bazarları, idxal tərəfdaşları və ümumi ticarət tərəfdaşları arasında Avropa İttifaqı və ABŞ-nin ön sıralarda yer almamasıdır. Qərbə inteqrasiyanı uzun müddətdir xarici siyasət məqsədi kimi bəyan edən Gürcüstan üçün bu göstəricilər ticarət əlaqələrinin artan əhəmiyyətini ortaya qoyur.

Teqlər

Gürcüstan Mərkəzi Asiya ticarət Orta Dəhliz Cənubi Qafqaz iqtisadiyyat ixrac idxal Çin Rusiya