Qazaxıstanda ilk Qurultay seçkiləri başa çatıb, seçici fəallığı 74,19 faiz olub

Qazaxıstanda yeni birpalatalı Qurultaya keçirilən ilk seçkilər başa çatıb. Seçici fəallığı 74,19 faiz təşkil edib. Hazırda səslərin hesablanması davam edir.

Ölkə üzrə bütün seçki məntəqələri bağlanıb. Bu, Qazaxıstanda Konstitusiya islahatlarından sonra yaradılan birpalatalı parlament — Qurultaya keçirilən ilk seçkilərdir.

Qazaxıstan Mərkəzi Seçki Komissiyasının məlumatına görə, saat 20:00-a qədər 9 milyon 352 min 151 seçiciyə bülleten verilib. Seçici siyahılarında 12,5 milyondan çox vətəndaşın adı yer alıb. Səsvermə ölkə daxilində və 61 xarici ölkədə 10 mindən çox seçki məntəqəsində keçirilib.

Seçki məntəqələri bağlandıqdan sonra səslərin hesablanmasına başlanılıb. Qanunvericiliyə əsasən, bu proses 12 saat ərzində başa çatdırılmalıdır.

Avqustun 23-də keçirilən seçkilər Qazaxıstanın parlament sistemində mühüm dəyişiklik hesab olunur. Yeni Qurultay əvvəlki ikipalatalı parlamenti — Senat və Məclisi əvəz edir. Birpalatalı parlament beş il müddətinə seçilən 145 deputatdan ibarət olacaq.

Seçkilərdə 145 mandat uğrunda 545 namizəd mübarizə aparıb. Bu, hər mandat üçün təxminən dörd namizəd deməkdir. Lakin seçicilər ayrı-ayrı namizədlərə deyil, siyasi partiyalara səs veriblər. Yeni sistemə əsasən, bütün ölkə vahid seçki dairəsi hesab olunur və mandatlar partiya siyahıları üzrə bölüşdürülür.

Seçkilərdə 7 partiya iştirak edib: “Adilet”, Ümumxalq Sosial Demokrat Partiyası, “Baitak Qazaxıstan” Yaşıllar Partiyası, Qazaxıstan Xalq Partiyası, “Auyl”, “Ak Jol” və “Respublica”.  Seçkidə iştirak edən partiyalar əsasən Prezident Kasım-Jomart Tokayevin siyasətini dəstəkləyir. Seçki bülletenində “hamısına qarşı” seçimi də yer alıb. 

Qurultayda təmsil olunmaq üçün partiyalar səslərin ən azı 5 faizini toplamalıdır. Yekun nəticələr elan edildikdən sonra mandat qazanan partiyaların rəhbərliyi parlamentdə təmsil olunacaq namizədləri müəyyənləşdirəcək.

Yeni sistemdə təmsilçiliklə bağlı xüsusi tələblər də müəyyən edilib. Qanuna əsasən, qadınlar, 35 yaşadək namizədlər və əlilliyi olan şəxslər birlikdə hər bir partiyanın deputat siyahısının ən azı 30 faizini təşkil etməlidir.

Hakimiyyət bildirib ki, ikipalatalı parlamentdən birpalatalı sistemə keçid qanunların qəbulunu sürətləndirmək və siyasi partiyaların rolunu artırmaq məqsədi daşıyır.

Yeni Qurultay qanunları qəbul edib, dövlət büdcəsini təsdiqləyəcək. Bundan əlavə, Baş nazirin, vitse-prezidentin, Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin və bir sıra dövlət qurumlarının rəhbərlərinin təyin edilməsi üçün Qurultayın razılığı tələb olunacaq.

Yeni siyasi sistemə keçid yekun nəticələrin açıqlanmasından sonra davam edəcək. Qurultayın ilk iclası nəticələrin rəsmi dərcindən sonra 30 gün ərzində keçirilməlidir. Prezident Kasım-Jomart Tokayev isə ilk iclasın keçirilməsindən sonra iki ay ərzində Qurultayın razılığı ilə vitse-prezidenti təyin etməlidir.

Hazırda əsas diqqət səslərin hesablanmasına və 5 faizlik seçki baryerini keçəcək partiyalara yönəlib. Yekun nəticələr Qazaxıstanın ilk birpalatalı Qurultayının tərkibini, eləcə də ölkənin növbəti beş il üçün siyasi mənzərəsini müəyyənləşdirəcək.  

• https://az.anewz.tv/region/news/23608/qazaxistanin-neqliyyat-sebekeleri/news
• https://az.anewz.tv/region/news/23558/qazaxistan-yeni-konstitusiya-ile-secki-kecirir/news

Teqlər

Qazaxıstan seçki seçici fəallığı partiya Qazaxıstan Mərkəzi Seçki Komissiyası Senat Milli Məclis Qurultay