Qazaxıstanda yeni hakim partiya parlament seçkilərində böyük üstünlüklə qalib gəlib

Qazaxıstanda keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərinin ilkin nəticələri açıqlanıb. “Exit-poll”un məlumatına görə, yeni yaradılan hakimiyyətyönlü “Adilet” Demokratik Partiyası böyük üstünlüklə qalib gəlib.

Partiya səslərin 70-72 faizini toplayıb. Seçici fəallığı isə 74 faizdən çox olub.

Nəticələr Prezident Kasım-Jomart Tokayevin ölkənin siyasi sistemindəki mövqeyini daha da gücləndirə bilər.

Bu, Qazaxıstanın yeni Konstitusiya sistemi əsasında keçirilən ilk parlament seçkiləridir. Nəticələrin uzun illər ölkəyə rəhbərlik edən keçmiş Prezident Nursultan Nazarbayev dövründən sonra siyasi sistemi yenidən formalaşdıran Tokayevin hakimiyyətini daha da möhkəmləndirəcəyi gözlənilir.

Bir neçə kiçik müxalifət partiyasının da parlamentdə təmsil olunacağı gözlənilir. Lakin müşahidəçilər hesab edirlər ki, bu partiyalar ümumilikdə Prezidentin siyasi kursunu dəstəkləyən sistem daxilində fəaliyyət göstərəcəklər.

“Adilet” (Ədalət) Partiyasının təbliğatının əks olunduğu elektron ekranın qarşısından keçən piyadalar. Qazaxıstan, 17 avqust 2026-cı il.

Reuters
Yeni siyasi qüvvə

“Adilet” partiyası bu ilin əvvəlində Tokayevə yaxın şəxslər tərəfindən yaradılıb. Qısa müddətdə partiya uzun illər ölkə siyasətində aparıcı mövqedə olan “Amanat” partiyasını əvəz edib.

Seçkilərin nəticələri Tokayevin mövqeyini daha da gücləndirə, eyni zamanda Nursultan Nazarbayevlə əlaqəli siyasi şəbəkələrin təsirini zəiflədə bilər.

Nazarbayev Qazaxıstanın müstəqillik qazandığı 1991-ci ildən 2019-cu ilədək ölkəyə rəhbərlik edib.

Növbədənkənar parlament seçkiləri zamanı səs verən müddətli hərbi qulluqçu. Almatı, Qazaxıstan, 23 avqust 2026-cı il.

Reuters
Seçkilər Konstitusiya dəyişikliklərindən sonra keçirilib

Növbədənkənar seçkilər bu ilin əvvəlində qəbul edilən Konstitusiya islahatlarından sonra keçirilib.

Yeni sistemə əsasən, Qazaxıstan ikipalatalı parlament sistemindən birpalatalı modelə keçib. Hakimiyyət bu dəyişikliyin qərarların qəbulunu sürətləndirməyə və idarəetmənin səmərəliliyini artırmağa xidmət etdiyini bildirib.

İslahatlar ölkənin siyasi sistemində digər mühüm dəyişikliklərə də yol açıb. Qazaxıstan Ali Məhkəməsinin məlumatına görə, yeni Konstitusiya Kasım-Jomart Tokayevə daha bir yeddi illik prezidentlik müddəti üçün namizədliyini irəli sürmək imkanı verir.

Bu baxımdan, seçkilər Qazaxıstanın siyasi sisteminin yenidən formalaşdırılmasında mühüm mərhələ hesab olunur.

Qlobal münasibətlərdə balanslı siyasət

Tokayev 2019-cu ildən Mərkəzi Asiyanın ən böyük iqtisadiyyatına malik olan Qazaxıstana rəhbərlik edir.

Prezidentliyi dövründə Tokayev Rusiya, Çin və Qərb ölkələri ilə münasibətlərdə balanslı siyasət yürütməyə çalışıb. Eyni zamanda Qazaxıstanı enerji və kritik minerallar sahəsində etibarlı tərəfdaş kimi qiymətləndirib.

Qazaxıstan dünyanın əsas uran istehsalçılarından biri və böyük neft ixracatçısıdır. Buna görə də siyasi sabitlik ölkə ilə əməkdaşlıq edən investorlar üçün mühüm amil sayılır.

Gələcək addımlar

Tokayevin tərəfdarları hesab edirlər ki, onun həyata keçirdiyi islahatlar dövlət institutlarını gücləndirib. Tənqidçilər isə ölkədə siyasi rəqabətin səviyyəsi və müxalifətin fəaliyyət imkanları ilə bağlı sualların hələ də qaldığını bildirirlər.

Prezident Konstitusiya islahatları çərçivəsində yaradılan yeni vəzifəyə — ilk vitse-prezident postuna yaxın vaxtlarda təyinat ediləcəyini açıqlayıb.

Tokayevin sözlərinə görə, qərar növbəti həftə elan oluna bilər. O, namizədin tanınmış ictimai şəxs olacağını bildirib.

“Adilet”in parlamentdə üstünlük qazanacağı gözlənildiyi üçün əsas diqqət indi yeni hökumətin formalaşdırılmasına və Tokayevin əldə etdiyi siyasi üstünlükdən hansı istiqamətdə istifadə edəcəyinə yönəlib. Bu proses Qazaxıstanın siyasi sistemində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

 

 

Teqlər