24 avqust 2026, 21:54
Qazaxıstan yeni Konstitusiyanın həyata keçirilməsi çərçivəsində ilk birpalatalı Qurultaya seçkilər keçirib. Səsvermə ölkədə bir ildən də az müddət əvvəl başlayan genişmiqyaslı siyasi islahatların mühüm mərhələsi hesab olunur.
Prezident Kasım-Jomart Tokayev ilk dəfə 2025-ci ilin payızında daha geniş konstitusiya islahatları çərçivəsində birpalatalı parlamentə keçid təklif edib.
Əvvəlcə əsas qanuna dəyişikliklərin edilməsi nəzərdə tutulsa da, bir neçə ay ərzində proses 1995-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyanın tamamilə yenilənməsi ilə nəticələnib.
Yeni Konstitusiya 2026-cı ilin martında keçirilən referendumda təsdiqlənib və iyulun 1-dən qüvvəyə minib. Parlament seçkiləri isə bundan iki aydan az müddət sonra keçirilib.
Qurultay Qazaxıstanın əvvəlki ikipalatalı parlamentini əvəz edir və beş il müddətinə seçilən 145 deputatdan ibarətdir.
Hakimiyyət bildirir ki, yeni sistem siyasi partiyaların rolunu gücləndirəcək və qanunvericilik prosesini sürətləndirəcək.
Qurultay qanunları qəbul edəcək, dövlət büdcəsini təsdiqləyəcək və hökumətə etimadsızlıq göstərə biləcək.
Baş nazirin, vitse-prezidentin, Konstitusiya Məhkəməsi hakimlərinin və bir sıra digər dövlət qurumlarının üzvlərinin təyin olunması üçün Qurultayın razılığı tələb olunacaq.
Yeni Konstitusiya prezidentin parlamentlə bağlı səlahiyyətlərini də müəyyən edir. Dövlət başçısı Qurultayın sədrliyinə namizəd irəli sürür. Deputatlar təklif olunan namizədi iki dəfə rədd edərsə, prezident palatanı buraxa bilər.
Yeni sistem çərçivəsində ilk mühüm qərarlardan biri vitse-prezident vəzifəsi ilə bağlı olacaq.
Qazaxıstan bu vəzifəni 1996-cı ildə ləğv etmişdi. Yeni Konstitusiya ilə isə vitse-prezident postu yenidən bərpa olunub.
Vitse-prezident prezident tərəfindən Qurultayın razılığı ilə təyin edilir. Tokayev bazar günü səsvermədən sonra jurnalistlərə bildirib ki, namizədin adını 7-10 gün ərzində açıqlamağı planlaşdırır.
Bu vəzifənin bərpası gələcək hakimiyyət dəyişikliklərində onun mümkün rolu ilə bağlı müzakirələrə səbəb olub. Yeni post Qazaxıstanın siyasi sisteminə daha bir yüksəkvəzifəli şəxsin əlavə olunması deməkdir.
Bu məsələ ölkədə növbəti prezident seçkiləri və Tokayevin siyasi gələcəyi ilə bağlı suallarla da əlaqələndirilir.
Seçki günü Tokayevdən növbəti prezidentlik müddətinə namizəd olub-olmayacağı soruşulub.
Prezident bildirib ki, Konstitusiya Məhkəməsinin qərarı onun yenidən namizəd olmaq hüququnun olduğunu təsdiqləyib. Lakin o, seçkidə iştirak edib-etməyəcəyi barədə qərar vermədiyini qeyd edib.
“Konstitusiya Məhkəməsi belə qərar qəbul edib. Əlbəttə, bu qanunidir və mənim qanuna uyğun olaraq yenidən seçilmək hüququm var. Lakin qarşıdakı seçki ilə bağlı - namizəd olub-olmayacağım və hansı ildə keçiriləcəyi məsələsində indi fikir yürütmək tezdir”, - Tokayev deyib.
Hazırda əsas addım parlament seçkilərinin yekun nəticələrinin açıqlanmasıdır. Nəticələr səsvermədən sonra yeddi gün ərzində elan edilməlidir.
Daha sonra 145 nəfərlik Qurultayın tərkibi təsdiqlənəcək və onun ilk iclası keçiriləcək.
Vitse-prezidentin təyin olunması da yeni siyasi sistem üçün ilk sınaqlardan biri olacaq.
Yaxın həftələrdə yeni Konstitusiya ilə tətbiq olunan əsas dəyişikliklərin praktikada necə işləyəcəyi ilə bağlı ilk göstəricilər ortaya çıxacaq.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp süni intellekt (Sİ) sahəsində inkişafın yavaşladılması çağırışlarını rədd edib. O bildirib ki, ABŞ süni intellekt...
Rusiyanın həftəsonu Ukraynaya endirdiyi zərbələr beynəlxalq reaksiyalara səbəb olub. Hücumlar zamanı Ukrayna–Polşa sərhədi yaxınlığında sərnişin...
İsveçdə mərkəz-sol blok müxalifət gərgin keçən seçkidə cüzi fərqlə önə keçib. Seçkinin nəticəsi ölkənin miqrasiya siyasətinə və ifrat sağ qüvvələrə...
“Ukrayna Dəmir Yolları” bildirib ki, sentyabrın 13-də Kiyev–Varşava qatarı Polşa sərhədi yaxınlığında vurulub. Xəsarət alan olmayıb. Dəmir yolu şəbəkəsinə hücumlar ikinci gündür davam edir.
Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları İdarəsinin məlumatına görə, sentyabrın 13-də Hörmüz boğazında gəmiyə hücum edilib. Hadisə Səudiyyə Ərəbistanının bir gün əvvəl mühüm neft kəmərini dayandırmasından sonra enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Şimali İrlandiyanın İrlandiya ilə birləşməsini görmək istədiyini bildirib. Onun Dublində səsləndirdiyi fikirlər Şimali İrlandiyadakı unionistlərin sərt reaksiyasına səbəb olub.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı bildirib ki, Hörmüz boğazında 101 ticarət gəmisinin marşrutu dəyişdirilib. Regionda yeni hücumlar və tədarüklə bağlı narahatlıqlar fonunda neft qiymətləri 2 faizdən çox artıb.
Səudiyyə Ərəbistanı dini turizmlə yanaşı, istirahət məqsədilə ölkəyə gələn xarici turistlər üçün də imkanlarını genişləndirir. Ər-Riyad, Əl-Ula və Dəriyyə tarixi məkanları və yeni turizm layihələri ilə getdikcə daha çox ziyarətçi cəlb edir.
Səudiyyə Ərəbistanından xaricə səfərlər bazarının hazırkı həcmi təxminən 35 milyard dollardır və 2030–2034-cü illərdə 60 milyard dolları ötə bilər. Artıma əsasən səyahətə daha çox pul xərcləyən gənclər və beynəlxalq turizm istiqamətləri arasında güclənən rəqabət təkan verir.
Özbəkistanın ilk daimi müasir incəsənət mərkəzi Daşkənddə, 1912-ci ildə tikilmiş tarixi binada açılıb. Vaxtilə tramvay deposu və dizel elektrik stansiyası kimi istifadə olunan bina müasir incəsənət və mədəniyyət məkanına çevrilib.
Özbəkistan tarixi şəhərləri və mədəni irs obyektlərini tikinti layihələrinin mümkün təsirindən qorumaq üçün yeni qiymətləndirmə sistemi tətbiq edəcək. Turist axını da rəqəmsal vasitələrlə idarə olunacaq, zəruri hallarda ziyarətçi sayı məhdudlaşdırılacaq.
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif ölkəsinin Geyts Fondu ilə əməkdaşlığı genişləndirmək niyyətində olduğunu bildirib. Tərəflər poliomielitlə mübarizə, səhiyyə, maliyyə xidmətlərinə çıxış və rəqəmsal inkişaf məsələlərini müzakirə ediblər.
Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı (BMqT) sentyabrın 11-də bildirib ki, Yəməndə döyüşlərin ötən həftə şiddətlənməsindən sonra 46 mindən çox insan evini tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Qurumun məlumatına görə, bu say hər saat artır.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın