ABŞ-yə yükdaşıma xərclərinin artması Pakistan ixracatçılarını çətin vəziyyətdə qoyub

İran-ABŞ münaqişəsi fonunda müharibə riski sığortası və yanacaq xərclərinin artması bəzi marşrutlarda yükdaşıma tariflərinin üç dəfədən çox bahalaşmasına səbəb olub. Nəticədə pakistanlı ixracatçılar ABŞ-yə daşınma xərclərinin kəskin artması ilə üzləşiblər.

Bu artım Pakistanın ən böyük ixrac gəliri gətirən sektoru olan tekstil sənayesinə ciddi təsir göstərir. Fars körfəzində yaranan fasilələr yanacaq təchizatı ilə bağlı narahatlıqları artırdığı bir vaxtda hökumət Omanla enerji ticarəti sazişini təsdiqləyib.

Pakistanın ABŞ-yə ixracında yükdaşıma xərcləri kəskin artıb

Pakistan Gəmi Agentləri Assosiasiyasının məlumatına görə, ABŞ-nin Şərq sahilinə yükdaşıma tarifləri yanvar ayı ilə müqayisədə 201 faiz artıb. Beləliklə, 20 futluq konteynerin daşınma qiyməti 2100 dollardan 6320 dollara yüksəlib.

40 futluq konteyner üçün tariflər isə 216 faiz artaraq 2500 dollardan 7900 dollara çatıb.

ABŞ-nin Qərb sahilinə daşımalar üzrə də qiymətlər yüksəlib. 20 futluq konteynerin qiyməti 201 faiz artaraq 5120 dollara, 40 futluq konteynerin qiyməti isə 220 faiz artaraq 6400 dollara çatıb.

Gəmiçilik sənayesi bu artımı regional münaqişənin kommersiya gəmiçiliyinə təsiri fonunda artan müharibə riski sığortası haqları və bunker yanacağı xərcləri ilə əlaqələndirir.

ABŞ Pakistanın ən böyük ixrac bazarıdır. 2026-cı maliyyə ilinin iyul-mart aylarında ABŞ Pakistan ixracının 19,9 faizini təşkil edib. 2025-2026-cı maliyyə ilində Pakistanın ABŞ-yə mal və xidmət ixracı 6,125 milyard dollar olub.

Tekstil ixracatçıları daha böyük təzyiqlə üzləşirlər

2025-2026-cı maliyyə ilində 17,932 milyard dollarlıq ixrac həyata keçirən Pakistanın tekstil sənayesi xüsusilə həssas vəziyyətdədir.

Pakistan Tekstil Fabrikləri Assosiasiyası bildirib ki, Karaçidən ABŞ-nin əsas limanlarına yükdaşıma xərcləri bir konteyner üçün təxminən 4000–5000 dollardan 12000–13000 dollara qədər yüksəlib.

İxracatçılar yükdaşıma qiymətlərinin artmasından əvvəl müəyyən edilmiş müqavilələr üzrə əlavə təzyiqlə yanaşı, ölkədaxili nəqliyyat xərclərinin artması ilə də üzləşirlər.

Yükdaşıma xərclərini öz üzərinə götürən müqavilələrə malik ixracatçılar üçün əlavə ödənişlər mənfəət marjasını azaldır və Pakistan məhsullarının ABŞ bazarındakı rəqabət imkanlarını zəiflədir.

Pakistan ötən ay dəniz sığortaçıları tərəfindən istifadə olunan qlobal yüksək riskli dənizçilik siyahısından çıxarılsa da, gəmiçilik sənayesi nümayəndələri bu addımın sığorta, yanacaq və yükdaşıma xərclərindəki ümumi artımı kompensasiya etmək üçün kifayət etmədiyini bildirirlər.

Pakistan Omanla enerji sazişini təsdiqləyib

Təzyiq idxal sahəsində də hiss olunur.

Pakistanın İqtisadi Əlaqələndirmə Komitəsi (ECC) iki ölkə arasında daha əvvəl imzalanmış hökumətlərarası saziş çərçivəsində dövlətə məxsus “Pakistan State Oil” şirkəti ilə Omanın “OQ Trading” şirkəti arasında alqı-satqı müqaviləsini təsdiqləyib.

Saziş iki şirkət arasında enerji ticarəti əməkdaşlığını genişləndirməyi nəzərdə tutur. Fars körfəzində yaranan fasilələr fonunda yanacaq təchizatını gücləndirmək istəyən Pakistan Omandan əlavə və daha əlverişli enerji partiyaları almağa çalışır.

İqtisadi Əlaqələndirmə Komitəsi, həmçinin neft təchizatı zəncirinin dayanıqlığını artırmaq məqsədilə strateji neft ehtiyatlarının yaradılması və gömrük anbarı imkanlarının genişləndirilməsi tədbirlərini təsdiqləyib.

Pakistan neft və qaz ehtiyatlarının böyük hissəsini Yaxın Şərqdən idxal edir. Bu isə ölkənin enerji təminatını Fars körfəzi və Hörmüz boğazında yaranan fasilələrə qarşı həssas edir.

Beləliklə, münaqişə Pakistanın xarici ticarətinə iki istiqamətdə təsir göstərir: bir tərəfdən ixrac məhsullarının əsas bazarlara çatdırılması bahalaşır, digər tərəfdən isə iqtisadi fəaliyyət üçün vacib olan enerji idxalı ilə bağlı risklər artır.

Teqlər

Pakistan ABŞ ticarət tekstil ixracı İran-ABŞ münaqişəsi Hörmüz boğazı Oman-Pakistan enerji əməkdaşlığı qlobal ticarət marşrutları yükdaşıma xərclə