Qazaxıstan Bakı-Supsa neft marşrutunu nəzərdən keçirir

Qazaxıstan Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumundakı əməliyyatlarda yaranan fasilələr nəticəsində təxminən 3,5 milyon ton neft itkisindən sonra alternativ ixrac marşrutu kimi Bakı-Supsa boru kəmərini nəzərdən keçirir. Bunu ölkənin energetika naziri Erlan Akkenjenov bildirib.

Təklif olunan marşrut Qazaxıstana neftini Xəzər dənizi üzərindən qərb istiqamətində daşımaq üçün əlavə imkan yarada bilər.

Qərb İxrac Boru Kəməri kimi də tanınan Bakı-Supsa kəməri Bakı yaxınlığındakı Səngəçal terminalından başlayır. Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindən keçərək Gürcüstanın Qara dəniz sahilində yerləşən Supsa terminalına qədər uzanır. Buradan xam neft tankerlərlə beynəlxalq bazarlara daşınır.

Qazaxıstan bu boru kəmərinə birbaşa bağlı deyil. Akkenjenov bildirib ki, neft əvvəlcə Qazaxıstanın Aktau limanı vasitəsilə daşına, daha sonra isə Bakı-Supsa marşrutu ilə ixrac oluna bilər.

Nazirin sözlərinə görə, Qazaxıstan neftinin Bakı-Supsa xətti ilə daşınması ilə bağlı Azərbaycanla hələ birbaşa danışıqlar aparılmayıb, lakin ilkin hazırlıq işlərinə başlanılıb.

O bildirib ki, əvvəlcə Qazaxıstan daxilində bu məsələ ilə bağlı mövqe müəyyənləşdirilməlidir. Akkenjenov boru kəmərinin illik gücünün təxminən 5 milyon ton neft olduğunu deyib və bildirib ki, bu marşruta çıxış Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunda yaranan fasilələr nəticəsində itkilərin qarşısını almağa kömək edə bilərdi.

“Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumuna edilən hücumlar səbəbindən 3,5 milyon ton neft itirdik. Halbuki bu həcmləri Aktau limanı və Bakı-Supsa boru kəməri vasitəsilə yönləndirə bilərdik”, - deyə Akkenjenov hökumət iclasında bildirib.

O, Bakı-Supsa marşrutunu Qazaxıstan üçün alternativ nəqliyyat xətti kimi vacib adlandırıb. Nazir əlavə edib ki, ixrac məhdudiyyətləri səbəbindən hasilatı müvəqqəti dayandırılan və ya azaldılan yataqlardan çıxarılan neft də bu boru kəməri ilə daşına bilərdi.

Qazaxıstan alternativ ixrac marşrutlarını genişləndirir

Qazaxıstan artıq neft ixracının bir hissəsini Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə Transxəzər dəhlizi üzərindən həyata keçirir.

Qazaxıstan nefti Aktau limanı vasitəsilə Azərbaycana daşınır, daha sonra Bakı-Tbilisi-Ceyhan sisteminə daxil olur. Bu xətt Gürcüstan üzərindən Türkiyənin Aralıq dənizi sahilinə qədər uzanır.

Qazaxıstan 2025-ci ildə Bakı-Tbilisi-Ceyhan xətti ilə 1,2 milyon ton neft ixrac edib. Akkenjenov iyunda bildirib ki, ölkə 2026-cı ildə bu marşrutla 2,2 milyon ton neft nəql etməyi planlaşdırır. O, həcmlərin 2,5-3 milyon tona qədər artırıla biləcəyini istisna etməyib.

Bu həcmlər Qazaxıstanın “Tengiz” neft yatağından başlayaraq Rusiya ərazisindən keçməklə Qara dəniz sahilindəki Novorossiysk yaxınlığındakı terminala qədər uzanan Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumu ilə müqayisədə nisbətən kiçikdir.

Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumu Qazaxıstanın neft ixracının 80 faizindən çoxunu təmin edir. Bu marşrutda yaranan fasilələr ölkənin neft sənayesi üçün ciddi əhəmiyyət daşıyır.

İyulda Qara dəniz terminalı ərazisində dron hücumlarından sonra əməliyyatlar və neft yükləmələri müvəqqəti dayandırılıb.

Nəticədə Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumu üzrə iyul yükləmələri planla müqayisədə 20 faizdən çox azalıb, Qazaxıstanda neft hasilatı isə iyun ayı ilə müqayisədə 14 faiz aşağı düşüb.

Fasilələrdən sonra hasilat hədəfi azaldılıb

Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumundakı problemlər Qazaxıstanın hasilat planlarına da təsir edib. Ölkə 2026-cı il üçün neft hasilatı hədəfini 98 milyon tondan 96 milyon tona endirib.

Akkenjenov bildirib ki, Qazaxıstan əvvəlcə 2025-ci ildəki 99,5 milyon ton hasilat səviyyəsini qorumağı və 100 milyon ton həddinə yaxınlaşmağı planlaşdırırdı.

Lakin onun sözlərinə görə, yanvar, daha sonra isə iyun və iyul aylarında baş verən hücumlar nəticəsində təxminən 3,5 milyon ton neft itkisi yaranıb.

Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumu iyulda azı dörd dəfə dron hücumlarının hədəfi olub.

Teqlər

Qazaxıstan Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumu Xəzər dənizi neft ixrac Azərbaycan boru kəməri Bakı-Supsa