Mərkəzi Asiya qlobal "fintex" mərkəzinə çevrilməyi hədəfləyir

Mərkəzi Asiya qlobal "fintex" mərkəzinə çevrilməyi hədəfləyir
Daşkənd şəhərinin havadan görüntüsü. Şəhər siluetində televiziya qülləsi görünür. Mənbə: Daşkənd Şəhər Administrasiyası.
Other

“İpək Yolu Maliyyə və Texnologiya Forumu” 74 ölkədən 6 mindən çox siyasətçi, investor və texnologiya liderini Daşkənddə bir araya gətirib.

Forum Mərkəzi Asiyanın qlobal maliyyə texnologiyaları bazarında mövqeyini gücləndirmək məqsədi daşıyır.

Uzun illər dünyanın əsas "fintex" bazarları ABŞ, Avropa və Çində formalaşıb. Bu ölkələr inkişaf etmiş texnologiya şirkətləri, kapital bazarları və rəqəmsal ödəniş sistemləri ilə önə çıxır.

Lakin "fintex" sahəsində yeni artım dalğası inkişaf etməkdə olan bazarlarda yaranır.

Afrika mobil ödənişlər və maliyyə xidmətlərinə çıxışın genişlənməsi ilə mühüm "fintex" mərkəzlərindən birinə çevrilib. 2025-ci ildə Afrika texnologiya startapları 4,1 milyard dollar investisiya cəlb edib.

Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda da "fintex" sektoruna investisiyalar artır. 2025-ci ildə bu sahəyə 4,4 milyard dollar investisiya yönəldilib.

Mərkəzi Asiya üçün imkanlar artır

Mərkəzi Asiya hələ ABŞ, Avropa və Çin bazarları ilə müqayisədə daha kiçik olsa da, regionun rəqəmsal maliyyə infrastrukturu sürətlə inkişaf edir.

Regionda 80 milyondan çox insan yaşayır və gənc əhali arasında rəqəmsal xidmətlərə tələbat artır. Asiya İnkişaf Bankı rəqəmsal ödənişlər, maliyyə xidmətlərinə çıxış və sərhədlərarası ticarəti əsas inkişaf istiqamətləri kimi göstərir.

Özbəkistan Mərkəzi Asiyada "fintex" ekosistemi yaratmağa çalışan ölkələrdən biridir. Ölkədə 100-dən çox "fintex" şirkəti fəaliyyət göstərir. 2030-cu ilədək bu sayın 200-ə çatdırılması və startaplara 1 milyard dollar xarici investisiya cəlb edilməsi planlaşdırılır.

Özbəkistan həmçinin 50 milyon dollarlıq dövlət vençur fondu yaratmağı planlaşdırır və açıq bankçılıq sistemini tətbiq etməyə hazırlaşır. Ölkənin ilk milyard dollarlıq startapı “Uzum” isə təxminən 2,3 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilir.

Regional əməkdaşlıq əsas imkanlardan biridir

Mərkəzi Asiyanın əsas imkanlarından biri ölkələri birləşdirən regional maliyyə sisteminin yaradılmasıdır. Hazırda transsərhəd ödənişlər və maliyyə infrastrukturu hələ tam formalaşmayıb.

Özbəkistanın illik 18,9 milyard dollar həcmində pul köçürməsi qəbul etməsi daha sürətli və aşağı xərcli ödəniş sistemlərinə ehtiyacı artırır.

Regionda rəqəmsal aktivlər, açıq bankçılıq və alternativ maliyyə xidmətləri sahəsində yeni layihələr də inkişaf edir.

Mərkəzi Asiyanın öz modeli formalaşır

ABŞ, Avropa, Çin, Afrika və Yaxın Şərq "fintex" inkişafında fərqli modellər formalaşdırıb. ABŞ texnologiya və kapital bazarları, Avropa maliyyə institutları, Çin isə böyük rəqəmsal ödəniş sistemləri ilə seçilir.

Mərkəzi Asiyanın üstünlüyü onun Avropa, Çin, Yaxın Şərq və Cənubi Asiya arasında yerləşməsi, eləcə də inkişaf etməkdə olan bazarlara çıxış imkanlarıdır.

Bununla yanaşı, regionda problemlər qalır. Tənzimləmə sistemləri yenilənməli, ödəniş sistemləri uyğunlaşdırılmalı və yerli startapların beynəlxalq bazarlara çıxışı genişləndirilməlidir.

Forumun hər il keçirilməsi planlaşdırılır. Əsas məsələ Mərkəzi Asiyanın "fintex" sahəsindəki potensialını nə qədər tez reallaşdıra biləcəyidir.

Teqlər