AEBA Suriyanın nüvə fəaliyyətinə aydınlıq gətirib, İranla bağlı vəziyyət həll olunmayıb

AEBA Suriyanın nüvə fəaliyyətinə aydınlıq gətirib, İranla bağlı vəziyyət həll olunmayıb
Reuters

BMT-nin nüvə nəzarəti qurumu Suriyada Əsəd hakimiyyəti dövründəki gizli nüvə fəaliyyəti ilə bağlı məsələləri aydınlaşdırıb. Lakin İranın nüvə materiallarının yoxlanılmasında irəliləyiş olmayıb.

Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik (AEBA) Suriyanın yeni hakimiyyətini “şəffaflıq və əməkdaşlığa” görə yüksək qiymətləndirib. Agentlik bildirib ki, bu əməkdaşlıq keçmiş nüvə fəaliyyətlərini araşdırmağa və ölkədə qalan nüvə materiallarını müəyyən etməyə kömək edib.

Suriya AEBA-ya lazımi məlumatları təqdim edib və nüvə obyektlərinə giriş imkanı yaradıb. Bununla da açıq qalan məsələlər həll olunub.

AEBA Deyr əz-Zor vilayətindəki obyektin tikilməkdə olan nüvə reaktoru olduğunu təsdiqləyib. İsrail həmin obyekti 2007-ci ildə bombalayıb.

Agentlik başqa bir ərazidə 73 ton təbii uran aşkarlandığını bildirib. Bunun 55 tonu yanacaq çubuqları şəklindədir. Nüvə materialları hazırda AEBA-nın nəzarəti altındadır.

AEBA-nın məlumatına görə, Suriyanın əvvəlki hakimiyyəti nüvə materialları, obyektləri və fəaliyyətləri barədə məlumat verməyib. Yeni hakimiyyət isə lazımi hesabatları və obyektlərin layihələri ilə bağlı məlumatları agentliyə təqdim edib.

İranın nüvə fəaliyyəti narahatlıq doğurur

AEBA müfəttişləri 2025-ci ilin iyununda ABŞ və İsrailin zərbə endirdiyi İran nüvə obyektlərinə hələ də daxil ola bilməyiblər.

Hücumlardan əvvəl İranın 60 faizə qədər zənginləşdirilmiş 440,9 kiloqram uranı var idi. AEBA bildirir ki, uran daha da zənginləşdirilərsə, təxminən 10 nüvə silahının istehsalına kifayət edə bilər.

Agentlik İranın əvvəl bəyan etdiyi uran ehtiyatlarını tam izləyə bilmir. Buna görə də materialdan nə qədər qaldığını müəyyən etmək mümkün deyil.

AEBA məlumat və giriş imkanının olmamasını ciddi narahatlıq adlandırıb. Hesabat üzv ölkələrə İdarə Heyətinin gələn həftə keçiriləcək iclasından əvvəl göndərilib.

Teqlər