Şərq–Qərb neft kəmərinə hücum: Səudiyyə Ərəbistanı niyə hələ də Hörmüzdən asılıdır?

Şərq–Qərb neft kəmərinə hücum: Səudiyyə Ərəbistanı niyə hələ də Hörmüzdən asılıdır?
Səudiyyə Ərəbistanının Şərq–Qərb neft kəmərinə zərbədən sonra dəyən ziyan. 13 sentyabr 2026-cı il.
Reuters
EN

Müəllif

Reuters

AZ

Azərbaycan dili

Günel Məmmədova

Sentyabrın 10-da Şərq–Qərb neft kəmərinə hücumlar Səudiyyə Ərəbistanının əsas alternativ ixrac marşrutlarından birinin fəaliyyətini dayandırıb. Hadisə ölkənin alternativ yolları olsa da, Hörmüz boğazından asılılığının davam etdiyini göstərib.

Səudiyyə Ərəbistanının Fars körfəzi sahillərindən Qırmızı dənizdəki Yanbu terminalına neft daşıyan kəmər məhz Hörmüz boğazından yan keçmək üçün inşa edilib.

Hörmüz dünyanın ən mühüm neft nəqli marşrutlarından biridir. 2024-cü ildə dəniz yolu ilə daşınan qlobal neftin dörddəbirindən çoxu bu boğazdan keçib.

Hücumdan sonra Yanbu terminalında yükləmələr dayandıqda Səudiyyə Ərəbistanı Fars körfəzi sahillərindəki şərq terminallarından ixracı artırmalı oldu. Beləliklə, daha çox xam neft məhz Şərq–Qərb neft kəmərinin yan keçmək üçün nəzərdə tutulduğu Hörmüz boğazından daşındı.

“Reuters”in məlumatına görə, sentyabrın 16-dan sonra Yanbu terminalında neft yükləmələri müşahidə edilməyib.

Kəmərin ötürmə gücü ilə bağlı fərqli rəqəmlər

Hadisə Səudiyyə Ərəbistanının ixrac imkanlarındakı məhdudiyyətləri də üzə çıxarıb.

ABŞ-nin Enerji İnformasiya Administrasiyasının (EIA) məlumatına görə, kəmərin gündəlik normal ötürmə gücü 5 milyon bareldir. Ehtiyac yarandıqda bu göstərici müvəqqəti olaraq 7 milyon barelə qədər artırıla bilər.

Nasos stansiyası. Əl-Dhekrə, Səudiyyə Ərəbistanı 15 sentyabr 2026-cı il.
Reuters

Lakin “Saudi Aramco” şirkəti 2026-cı ilin birinci rübünə dair təqdimatında kəmərin maksimum gündəlik ötürmə gücünün 7 milyon barelə çatdığını bildirir. Bu isə 7 milyon barelin yalnız qısamüddətli fövqəladə hədd, yoxsa artıq daha davamlı istismar səviyyəsi olub-olmadığı sualını gündəmə gətirir.

“Reuters”in məlumatına görə, hücumdan əvvəl kəmərlə gündə 4–5 milyon barel neft nəql olunurdu. Bu, qlobal neft təchizatının təxminən 4–5 faizinə bərabərdir.

Pilotsuz uçuş aparatının hücumu regionda genişlənən münaqişənin növbəti mərhələsi olub. Yəmənin ən sıx məskunlaşmış ərazilərinə nəzarət edən husilər ABŞ və İsrailin fevralın sonlarında İrana zərbələrindən sonra Səudiyyə Ərəbistanına hücumlarını intensivləşdiriblər.

Münaqişəyə xarici hərbi dəstək də cəlb olunub. Britaniya bu ilin əvvəlində Səudiyyə Ərəbistanına “Sky Sabre” hava hücumundan müdafiə sistemi yerləşdirib.

Alternativ marşrutlar tam çıxış yolu deyil

Əbqaiq emal mərkəzindən Yanbuya qədər təxminən 1 200 kilometr uzanan Şərq–Qərb kəməri Səudiyyə Ərəbistanının xam nefti Hörmüz boğazından keçirmədən nəql etmək üçün istifadə etdiyi əsas alternativ marşrutlardan biridir.

Digər variantlara SUMED kəməri və Süveyş kanalı, eləcə də Bab əl-Məndəb boğazı vasitəsilə daşınma daxildir.

EIA-nın məlumatına görə, Səudiyyə Ərəbistanı 2024-cü ildə Bab əl-Məndəb ətrafındakı fasilələrdən yayınmaq, 2026-cı ilin avqustunda isə Hörmüz boğazından asılılığı azaltmaq üçün Şərq–Qərb kəmərindən daha fəal istifadə edib.

Lakin bu alternativ marşrutların heç biri adətən tam gücü ilə işləmir. 

Sentyabrdakı fasilə bunu aydın göstərdi: Şərq–Qərb kəməri fəaliyyətini dayandıranda Səudiyyə Ərəbistanının əsas alternativi başqa yan keçid marşrutu deyil, yenidən Hörmüz boğazı oldu.

Sentyabrın 16-na olan məlumata görə, Yanbu terminalında neft yükləmələrinin bərpası müşahidə edilmirdi. Bu da Səudiyyə Ərəbistanının neft ixracını Hörmüz boğazından daha çox asılı vəziyyətə salır.

Teqlər

Səudiyyə Ərəbistanı Hörmüz boğazı Şərq–Qərb neft kəməri Yanbu Fars körfəzi Bab əl-Məndəb enerji təhlükəsizliyi
comments
share