Talibanın BMT Baş Assambleyasında iştirak etməməsinin səbəbi nədir?

Talibanın BMT Baş Assambleyasında iştirak etməməsinin səbəbi nədir?
Taliban hökumətinin xarici işlər naziri vəzifəsini icra edən Əmir Xan Müttəqi “Soria Moria” hotelinin qarşısında mətbuata açıqlama verir. Oslo, Norveç, 24 yanvar 2022-ci il.
Reuters/NTB/Terje Pedersen

Əfqanıstan Asiyada yeni ticarət və tranzit əlaqələrini genişləndirir. Buna baxmayaraq, dünya liderlərinin Nyu-Yorkda toplaşdığı BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasında da ölkəni Taliban hökuməti təmsil etməyəcək.

Taliban 2021-ci ilin avqustundan Əfqanıstana nəzarət etsə də, ölkəni BMT-də təmsil etmək səlahiyyəti hələ də ona verilməyib. Əfqanıstanı təşkilatda əvvəlki hökumət dövründə təyin olunmuş diplomatlar təmsil edir.

Xarici işlər naziri Əmir Xan Müttəqi may ayında bu vəziyyətin dəyişdirilməsinə çağırıb. O bildirib ki, Taliban hökumətinin BMT-də təmsil olunması beynəlxalq ictimaiyyətlə əlaqələrin güclənməsinə töhfə verə bilər.

“Əfqanıstanı təmsil etmək onun hökumətinin məsuliyyəti və xalqının qanuni hüququdur”, – deyə Müttəqi bildirib.

Taliban hökuməti tanınmadan regional əlaqələri genişləndirir

Əfqanıstanın BMT-də təmsilçiliyi ilə bağlı vəziyyət dəyişməsə də, ölkə region dövlətləri ilə iqtisadi əlaqələrini genişləndirir.

Müttəqinin sözlərinə görə, Mərkəzi Asiya ölkələri ilə ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə təxminən 2,7 milyard dollara çatıb. Kabul növbəti üç-dörd ildə bu rəqəmi 10 milyard dollara yüksəltməyi hədəfləyir.

Yeni nəqliyyat marşrutları da istifadəyə verilir. Çin–Əfqanıstan yük dəhlizi üzrə bu il sınaq daşımalarına başlanılıb. Əfqanıstan, İran və Tacikistan isə iyulda birgə avtomobil tranziti marşrutunun açılması barədə razılığa gəliblər.

Rusiya 2025-ci ilin iyulunda Taliban hökumətini rəsmən tanıyan ilk ölkə olub. Regionun digər dövlətləri isə Taliban hökumətini rəsmən tanımasalar da, onunla diplomatik və iqtisadi əlaqələrini genişləndiriblər.

BMT-də vəziyyət dəyişməyib

Regional əməkdaşlığın genişlənməsinə baxmayaraq, Əfqanıstanın BMT-də təmsilçiliyi ilə bağlı vəziyyət dəyişməyib.

Avqustda Taliban hakimiyyətinin Əfqanıstanı BMT-də təmsil etmək imkanına dair sualı cavablandıran BMT Baş katibinin sözçüsünün müavini Fərhan Haq bildirib ki, tanınma barədə qərar qəbul etmək ayrı-ayrı hökumətlərin səlahiyyətindədir.

“Son nəticədə tanınma barədə qərarı hökumətlər verir. Biz belə qərarlar qəbul etmirik”, – deyə Haq bildirib.

O əlavə edib ki, üzv dövlətlər arasında bu məsələdə hələlik irəliləyiş əldə olunmayıb.

Beləliklə, Əfqanıstan ticarət, tranzit və diplomatik əlaqələrini genişləndirsə də, Taliban hökuməti hələ də ölkəni BMT Baş Assambleyasında təmsil etmək hüququ əldə etməyib.

Teqlər