Körfəz ölkələri Hörmüz boğazına alternativ ticarət yolları qurur

Hörmüz boğazında aylardır davam edən fasilələr Körfəz ölkələrini alternativ marşrutlar axtarmağa sövq edib. Ölkələr neft və digər yükləri boğazdan keçirmədən daşımaq üçün limanlara, boru kəmərlərinə, avtomobil və dəmir yolu infrastrukturuna sərmayə yatırırlar.

BƏƏ yeni marşrut qurur

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) Hörmüzdən asılılığı azaltmaq üçün “Sıfır Hörmüz” strategiyasını qəbul edib. Ölkə Oman körfəzi sahilindəki limanlarını genişləndirməyi, qərbdəki limanlarla şərq sahili arasında avtomobil və dəmir yolu əlaqələrini gücləndirməyi planlaşdırır.

BƏƏ artıq Fuceyra və Xor Fəkkən limanlarından alternativ ixrac marşrutları kimi istifadə edir. Ölkə Omanla birlikdə yüklərin Sohar və Duqm limanları üzərindən daşınması imkanları üzərində də işləyir.

BƏƏ-nin xarici ticarət naziri Sani bin Əhməd əl-Zeyudi bildirib ki, bu dəyişikliklər Hörmüz boğazında hərəkət bərpa olunduqdan sonra da davam edəcək.

Səudiyyə Ərəbistanı nefti alternativ marşrutla ixrac edir

Səudiyyə Ərəbistanı ölkənin şərqindəki neft yataqlarını Qırmızı dəniz sahilindəki Yanbu limanı ilə birləşdirən 1 200 kilometrlik Şərq–Qərb boru kəmərini yenidən işə salıb. Bu marşrut nefti Hörmüz boğazından keçirmədən ixrac etməyə imkan verir.

Kəmərin fəaliyyəti sentyabrda dron hücumundan sonra dayandırılmışdı. Hazırda kəmərlə az həcmdə neft nəql olunur. “Saudi Aramco” gündəlik nəql həcmini təxminən 4 milyon barelə çatdırmağa çalışır. Üç nasos stansiyası zədələndiyi üçün kəmərin tam bərpası 6–8 həftə çəkə bilər. Kəmərin tam ötürmə gücü gündə təxminən 7 milyon bareldir.

BƏƏ-nin də nefti Hörmüz boğazından keçirmədən Fuceyraya çatdıran boru kəməri var. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin hesablamasına görə, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ alternativ marşrutlarla birlikdə gündə 3,5–5,5 milyon barel neft ixrac etmək potensialına malikdir. Faktiki həcm infrastruktur və logistika imkanlarından asılıdır.

Digər yüklər üçün də alternativ marşrutlar axtarılır

Hörmüz boğazı vasitəsilə konteyner daşımaları kəskin azalıb. Şirkətlər alternativ limanlardan, avtomobil və dəmir yollarından, eləcə də hava nəqliyyatından istifadə edirlər.

“Financial Times” qəzetinin məlumatına görə, alternativ marşrutlara keçid fonunda Çinlə BƏƏ arasında yükdaşıma və sığorta xərcləri artıb, çatdırılma müddətləri isə uzanıb.

BƏƏ Fuceyra və Xor Fəkkən limanları vasitəsilə daşımaları genişləndirib. “AD Ports” yüzlərlə əlavə yük maşını cəlb edib, dəmir yolu xidmətlərini artırıb və Oman, Hindistan, Pakistan, həmçinin Qırmızı dəniz limanları ilə dəniz əlaqələrini genişləndirib.

BƏƏ Oman limanları ilə yeni ticarət marşrutları yaradıb. Avtomobil yolu ilə Dubaya gətirilən mallar üçün gömrük prosedurları da sürətləndirilib. Şarja ilə Oman arasında yüklərin Hörmüz boğazından keçmədən daşınması üçün nəqliyyat əlaqələri inkişaf etdirilir.

Alternativ marşrutların imkanları məhduddur

Hörmüz boğazından böyük həcmdə neft, qaz və digər yüklər daşınır. Alternativ limanlar və quru yolları bu yüklərin hamısını dərhal qəbul edə bilmir. Beynəlxalq Enerji Agentliyi də mövcud infrastrukturun imkanlarının məhdud olduğunu bildirir.

Yeni marşrutların da öz riskləri var. Səudiyyə Ərəbistanının Yanbu üzərindən neft ixracı Qırmızı dənizdə gəmiçiliyin təhlükəsizliyindən asılıdır. Husilərin hücumları bölgədə gəmilər və infrastruktur üçün risk yaradır. BƏƏ-nin şərq sahilindəki limanlarına da regional təhlükəsizlik vəziyyəti təsir göstərə bilər.

Körfəz ölkələri Hörmüz boğazından keçidi açıq saxlamaqla yanaşı, ticarətin yalnız bu marşrutdan asılılığını azaltmağa çalışırlar.

• İranla ABŞ arasında müharibə və Hörmüz boğazına dair fikir ayrılıqları fonunda neft ucuzlaşır
• İran Nyu-Yorkda ABŞ ilə dolayı danışıqlar apardığını təsdiqləyib
• ABŞ İrana qarşı blokada çərçivəsində 101 gəmini yönləndirib

Teqlər

İran ABŞ Donald Tramp Yaxın Şərq Hörmüz boğazı Oman BƏƏ neft ixracı Ticarət yolları alternativ marşrutlar Yanbu limanı Beynəlxalq Enerji Agentliyi