26 sentyabr 2026, 14:11
Sakit okeanda güclənən El-Nino son illərin ən güclülərindən biri ola bilər. Bu isə Mərkəzi Asiyanın bəzi hissələrində yağıntıların artmasına və dünyanın digər bölgələrində ekstremal hava hadisələrinin daha da kəskinləşməsinə səbəb ola bilər.
Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatının (WMO) sentyabrın 3-də açıqladığı proqnoza görə, El-Nino artıq tam formalaşıb və qarşıdakı aylarda daha da güclənəcək. Təşkilat hadisənin 2026-cı ilin sonuna doğru “çox güclü” səviyyəyə çatacağını və təsirlərinin 2027-ci ildə də davam edəcəyini bildirir. El-Ninonun 2027-ci ilin fevralınadək davam etmə ehtimalı 100 faizə yaxın qiymətləndirilir.
Sentyabrın 19-da ekvatorial Sakit okeanın əsas müşahidə bölgəsi olan Nino 3.4-də dəniz səthinin temperaturu orta göstəricidən 3,05 dərəcə Selsi yüksək olub. Bu, həmin göstərici üzrə indiyədək qeydə alınmış ən yüksək gündəlik səviyyədir. Əvvəlki maksimum 2015-ci ilin noyabrında qeydə alınmışdı.
NOAA-nın İqlim Proqnozlaşdırma Mərkəzi El-Nino şəraitinin əsas göstəricilərindən biri kimi Nino 3.4 bölgəsində dəniz səthinin temperaturunun orta göstəricidən ən azı 0,5 dərəcə yüksək olmasını nəzərə alır. Bununla yanaşı, atmosferdə El-Ninoya xas dəyişikliklərin də müşahidə olunması tələb olunur.
WMO rəsmi olaraq “super El-Nino” terminindən istifadə etmir. Təşkilat hazırkı hadisəni “çox güclü” El-Nino kimi xarakterizə edir və onun temperatur və yağıntı rejimlərinə ciddi təsir göstərə biləcəyini bildirir.
El-Nino Sakit okeanın mərkəzi və şərq ekvatorial hissəsində dəniz səthinin temperaturunun normadan yüksək olması ilə xarakterizə olunan iqlim hadisəsidir. O, atmosfer dövranını dəyişərək dünyanın müxtəlif bölgələrində temperatur və yağıntı rejimlərinə təsir göstərə bilər. El-Nino hadisələri adətən bir neçə ildən bir baş verir.
Mərkəzi Asiyada El-Nino dövrləri çox vaxt normadan çox yağıntı ilə əlaqələndirilir. FAO-nun məlumatına görə, belə dövrlərdə güclü yağışlar daşqın və torpaq sürüşmələrinə səbəb ola, əkin sahələrinə, toxumlara və heyvandarlığa zərər vura bilər.
2026-cı ilin mövsümi proqnozlarında da Mərkəzi Asiyanın böyük hissəsində normadan artıq yağıntı ehtimalı göstərilib. GEOGLAM-ın avqust hesabatında avqust–oktyabr dövründə regionun böyük hissəsində yağıntıların orta göstəricidən yüksək olmasının daha mümkün olduğu bildirilirdi.
El-Ninonun təsirləri yalnız yağıntı ilə məhdudlaşmır.
“Climate Impact Lab”ın hesablamalarına görə, hazırkı El-Nino ilə bağlı əlavə istilər 2026-cı ilin iyunundan 2027-ci ilin fevralınadək dünyada normal illə müqayisədə təxminən 451 min əlavə istiliklə bağlı ölüm halına səbəb ola bilər. Hesablama 24 mindən çox region üzrə temperatur və ölüm halları arasındakı əlaqə, həmçinin mövsümi temperatur proqnozları əsasında hazırlanıb. Tədqiqatçılar erkən xəbərdarlıq sistemləri, sərinləmə mərkəzləri və açıq havada çalışanların qorunması kimi tədbirlərin itkiləri azalda biləcəyini bildirirlər.
Bu rəqəm proqnozdur və faktiki ölüm sayı deyil. “Climate Impact Lab” metodologiyanın tam elmi təsvirinin ayrıca resenziyalı nəşrdə dərc olunacağını bildirir.
El-Nino iqlim sisteminin təbii dövri hadisəsidir və onun yaranması birbaşa iqlim dəyişikliyi ilə izah edilmir. Bununla belə, daha yüksək qlobal temperatur El-Nino ilə üst-üstə düşdükdə anomal istilərin və bəzi digər ekstremal hava hadisələrinin təsirini ağırlaşdıra bilər.
WMO bildirir ki, hazırkı El-Nino qlobal miqyasda temperatur və yağıntı rejimlərini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə, ekstremal istilər, quraqlıq və daşqın riskini artıra bilər.
BMT-nin Ümumdünya Ərzaq Proqramının (WFP) avqustda açıqladığı hesablamaya görə, 2026–2027-ci illərin El-Nino hadisəsi 2027-ci ilin sonunadək əlavə 49 milyon insanı kəskin ərzaq çatışmazlığı ilə üz-üzə qoya bilər. Təhlil El-Ninonun yağıntı, temperatur, daşqın və quraqlıq risklərinə ciddi təsir göstərə biləcəyi 45 ölkəni əhatə edir.
Keniya Konqo Demokratik Respublikasından (KDR) gələn və Nayrobidə vəfat edən ölkə vətəndaşında Ebola virusunun aşkarlanmasından sonra ilk yoluxma...
Əfqanıstan üzrə “Moskva formatı” məsləhətləşmələrinin səkkizinci raundu birgə bəyanat qəbul olunmadan başa çatıb. Buna Pakistan və Əfqanıstan...
Mərkəzi Asiya ölkələri Rusiyanın İrkutsk vilayətində yaranmış vəziyyət fonunda sanitar-karantin nəzarətini gücləndirir. Qırğızıstan, Qazaxıstan,...
Avstraliyanın terrorla mübarizə orqanları İsrailə uçan “flydubai” təyyarəsində kapitana hücum etməkdə və təyyarəni ələ keçirməyə cəhddə ittiham olunan ikinci pilotun əlaqələrini araşdırır.
Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi Yəmənin Prezident Rəhbərlik Şurasının sədri Rəşad əl-Əlimi husilərin nəzarətindəki əraziləri geri almaq üçün genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların başladığını elan edib.
Qara dənizdə, Rumıniya sahilləri yaxınlığında “Royad Mammadov” yük gəmisinə dron hücumu nəticəsində bir Azərbaycan vətəndaşı həlak olub, digəri itkin düşüb. Bu barədə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi məlumat yayıb.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan oktyabrın 5-də Tehranda görüşüblər. Tərəflər ikitərəfli münasibətləri, regional prosesləri, həmçinin Cənubi Qafqazda sülh və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi yollarını müzakirə ediblər.
Sağçı senator Flavio Bolsonaro səsvermədə gözləntiləri üstələyərək hazırkı prezident Luiz İnasio Lula da Silvanı cüzi fərqlə qabaqlayıb və ikinci tura vəsiqə qazanıb. Solçu Lula da Silva ilə sağçı Bolsonaro bu ayın sonlarında keçiriləcək həlledici səsvermədə üz-üzə gələcək.
Mərkəzi Asiya ölkələri Rusiyanın İrkutsk vilayətində yaranmış vəziyyət fonunda sanitar-karantin nəzarətini gücləndirir. Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Tacikistan Şelexov şəhərində taun əleyhinə elmi-tədqiqat institutunun əməkdaşının ölümündən sonra profilaktik tədbirlər görüb.
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, “Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu” (TRIPP) layihəsi həm Ermənistanın, həm də bütövlükdə regionun iqtisadi mühitinin dəyişməsində mühüm rol oynaya bilər. Onun sözlərinə görə, layihə Ermənistanın investisiya cəlbediciliyini də artıra bilər.
77-ci Beynəlxalq Astronavtika Konqresi (IAC) oktyabrın 5-də Antalyada işə başlayıb. Tədbir dünyanın müxtəlif ölkələrindən kosmik agentliklərin və şirkətlərin nümayəndələrini, eləcə də tədqiqatçıları bir araya gətirib.
Alman–Azərbaycan Strateji Tərəfdaşlıq və Bağlantılar Konfransı oktyabrın 6-da Bakıda “Orta Dəhliz boyunca infrastrukturun, yaşıl enerjinin və rəqəmsal bağlantının maliyyələşdirilməsi imkanları” mövzusunda işə başlayıb.
Səudiyyə Ərəbistanı, Pakistan və Türkiyə Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi çərçivəsində kollektiv müdafiə öhdəliklərinin icrasına dərhal keçmək və hərbi qüvvə və vasitələri qısa müddətdə Səudiyyə Ərəbistanına yerləşdirmək barədə razılığa gəliblər. Qərar oktyabrın 5-də Ər-Riyad toplantısında qəbul olunub.
AnewZ tətbiqini “Play Store” və “App Store”dan yükləyə bilərsiniz.
Bu mövzu haqqında fikriniz nədir?
İlk şərhi siz yazın