Altı il sonra: Azərbaycan 44 günlük Vətən müharibəsini anır

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan 44 günlük Vətən müharibəsindən altı il ötür.

Ermənistan qüvvələrinin hərbi mövqeləri və yaşayış məntəqələrini atəşə tutmasından sonra Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına başlayıb. Prezident, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən əməliyyat sonradan “Dəmir yumruq” adlandırılıb.

Müharibə dövründə Prezident İlham Əliyev dəfələrlə xalqa müraciət edərək cəbhədəki vəziyyət barədə məlumat verib və xalqı birliyə çağırıb. Onun müharibə dövründə ilk müraciəti sentyabrın 27-də, döyüşlərin şiddətləndiyi gün olub.

Müharibənin əsas hadisələrindən biri 2020-ci il noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi olub. Prezident İlham Əliyev həmin gün xalqa müraciət edərək Şuşanın azad olunduğunu elan edib.

İki gün sonra, 2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderlərinin üçtərəfli bəyanatı ilə genişmiqyaslı döyüşlər başa çatıb.

Müharibənin nəticəsində Azərbaycan təxminən 30 il nəzarətindən kənarda qalmış ərazilərinin bir hissəsini geri qaytarıb. Üçtərəfli bəyanata əsasən, Ağdam, Kəlbəcər və Laçın rayonları da sonradan Azərbaycana qaytarılıb.

Müharibə zamanı qənimət götürülən hərbi texnika 2020-ci il dekabrın 10-da Bakıda keçirilən Zəfər paradında nümayiş etdirilib. Bu texnikanın bir hissəsi isə 2021-ci ilin aprelində açılmış Hərbi Qənimətlər Parkında nümayiş olunur.

Azərbaycan 2023-cü ilin sentyabrında Qarabağda keçirdiyi hərbi əməliyyatdan sonra ölkənin beynəlxalq səviyyədə tanınmış bütün ərazisi üzərində suverenliyini və konstitusiya quruluşunu tam bərpa edib.

Müharibədən sonra regionda yeni reallıqlar

44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycanın müasir tarixində mühüm yer tutur.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələri müxtəlif istiqamətlərdə həyata keçirilən əməliyyatlarda müasir döyüş taktikalarından və texnologiyalardan istifadə edib. Şuşa uğrunda döyüşlər isə müharibənin ən çox xatırlanan hadisələrindən birinə çevrilib.

Müharibənin nəticəsi regionda uzun ərzində mövcud olmuş ərazi və siyasi vəziyyəti dəyişərək Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərdə yeni mərhələnin əsasını qoyub.

Müharibə Azərbaycanda geniş ictimai səfərbərlik və milli həmrəylik dövrü kimi də yadda qalıb. Bu müddətdə qələbə və birlik çağırışları cəmiyyətdə geniş əks-səda doğurub.

Şəhidlərin xatirəsi yad edilir

Azərbaycanda hər il sentyabrın 27-si Anım Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix müharibədə həlak olmuş hərbi qulluqçuların xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə Prezidentin 2020-ci il dekabrın 2-də imzaladığı sərəncamla təsis edilib.

Ölkə üzrə rəsmi tədbirlər və xatirə komplekslərinə ziyarətlər təşkil olunur.

Anım Günü münasibətilə ölkədə şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilir.

Müharibə veteranlarına və şəhid ailələrinə dəstək proqramları dövlətin müharibədən sonrakı siyasətinin tərkib hissəsi olaraq qalır.

2024-cü il noyabrın 8-də Bakıda açılan Zəfər parkı da müharibədə həlak olanların xatirəsinin yaşadıldığı məkanlardan biridir.

Müharibədən sonrakı diplomatiya

Müharibə başa çatdıqdan sonra Azərbaycan münaqişə və onun nəticələri ilə bağlı mövqeyini beynəlxalq platformalarda təqdim etməyə davam edib.

Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı da daxil olmaqla, müxtəlif beynəlxalq platformalarda çıxış edərək ərazi bütövlüyü, beynəlxalq hüquq, regional təhlükəsizlik və münaqişədən sonrakı nizamlanma məsələlərinə diqqət çəkib.

Bakı, həmçinin Cənubi Qafqazda nəqliyyat əlaqələrinin inkişafını, iqtisadi əməkdaşlığı və regional bağlantıların genişləndirilməsini təşviq edib.

Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində diplomatik təmaslar da davam edib. 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri sülh sazişinin razılaşdırılmış mətnini paraflayıblar.

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası

Müharibədən sonrakı illərdə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulması Azərbaycanın əsas prioritetlərindən birinə çevrilib.

Hər iki bölgədə yeni avtomobil və dəmir yolları, hava limanları, yaşayış məntəqələri və enerji infrastrukturu inşa edilir.

• 8 avqust razılaşmaları: TRIPP-in həll etdiyi geosiyasi tənliklər

Hökumət yenidənqurma proqramı çərçivəsində “ağıllı kənd” və “ağıllı şəhər” layihələrini də həyata keçirir.

Keçmiş sakinlər dövlətin köç proqramı çərçivəsində yenidən qurulmuş yaşayış məntəqələrinə mərhələli şəkildə qayıdırlar.

Bərpa işlərində bərpaolunan enerji mənbələrinə də xüsusi önəm verilir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yaşıl enerji zonası elan edilib.

Anımdan yenidənqurmaya

Azərbaycan üçün 27 sentyabr həm şəhidlərin anıldığı gün, həm də ölkənin müasir tarixində mühüm dönüş nöqtəsi kimi qeyd olunur.

Müharibənin başlanmasından altı il sonra diqqət getdikcə daha çox Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpasına, keçmiş sakinlərin doğma yurdlarına qayıdışına və regionda yeni münasibətlərin formalaşmasına yönəlir.

44 günlük müharibənin nəticələri Azərbaycanın daxili prioritetlərinə, regional diplomatiyasına və uzunmüddətli inkişaf planlarına təsir göstərməkdə davam edir.

• İlham Əliyev: “Azərbaycan investisiyalar üçün etibarlı və təhlükəsiz məkandır”

• Azərbaycan və Ermənistan XİN rəhbərləri Nyu-Yorkda görüşüblər

Teqlər

Azərbaycan Anım günü 27 sentyabr Prezident İlham Əliyev İkinci Qarabağ müharibəsi Vətən müharibəsi Şərgi Zəngəzur zəfər müharibə Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri